…czyli „jutro” – dla niektórych owo jutro właśnie nadchodzi, a dla innych staje się przeszłością. A mówię o tym, aby ?zahaczyć” ponownie o teorię decoupligu, o której pisałem w tekście ?Samba de Janiero”. Skłonił mnie do tego, ustanowiony z ogromnym rozmachem podczas ostatniego tygodnia rekord wszechczasów na giełdzie w Sao Paulo w Brazylii, który wydaje się tę teorię częściowo potwierdzać.
I kto tu zarabia?
Mówiąc jeżykiem muzycznym mamy starcie – Kaoma vs. Madonna, albowiem Brazylijczycy nadal tańczą Lambadę (w ostatnim tygodniu indeks BOVESPA bardzo wyraźnie pokonał dotychczasowy rekord wszechczasów), choć mniej modna, a Amerykanie odgrzewają ?Like a prayer” albowiem modlitwa dla poprawy bieżącej sytuacji ekonomicznej Amerykanów jest nadal bardzo potrzebna. Analizując stopy zwrotu z akcji w walucie lokalnej (co bezpośrednio rzutuje na poziom wzrostu zamożności tzw. ?locals”), Brazylia zostawia USA daleko w tyle.
Decoupling – moda, perfidne narzędzie czy prawdziwa teoria?
Teoria decouplingu jest teorią dość młodą, przez jednych lansowaną, a przez innych wyśmiewaną. Co to jest ten decoupling? W fizyce określamy tym mianem zjawisko zanikania wzajemnych powiązań między obiektami. Są jeszcze inne definicje z innych dziedzin, ale ta teoria najwierniej oddaje istotę decouplignu, która znalazła swoje miejsce w ekonomii. W ekonomii określa się tym terminem ?ewentualny” zanik silnego wpływu stanu gospodarki USA na kondycję gospodarki światowej.
Dotychczas, wszelkie zmiany globalnego PKB były zależne od kondycji gospodarki amerykańskiej Już od kilku lat USA coraz wyraźniej przestaje być największą lokomotywą. Siła ciężkości przesuwa się coraz wyraźniej stronę Azji, szczególnie Indii i Chin. W idei decouplingu kluczowe jest to, czy i na ile to przesunięcie już nastąpiło. I czy kraje rozwijające są w stanie przejąć palmę pierwszeństwa od Amerykanów. Można to ująć tak – na ile światowa gospodarka uniezależniła się już od koniunktury w USA i kto mógłby zastąpić tego zadłużonego po uszy kolosa? (z ang. decouple – można tłumaczyć także jako – zastąpić).
Dla niektórych teoria jest krzykiem mody, jak kiedyś teoria fal Elliota, czy Corolan. Moda mija, ale przecież niektórzy nadal są zwolennikami każdej z tej teorii i nie potrafią sobie bez niej wyobrazić analizy rynku. Podejrzliwi twierdzą, iż decoupling został wymyślony i był lansowany przez globalne fundusze inwestycyjne, które zrobiły sobie za jego pomocą maszynkę do zarabiania pieniędzy na emerging markets. Kiedy maszynka zaczęła się zacinać, teoria nieco przyblakła, ale czy na pewno? – patrz wykres poniżej.
Takie podejście jest jednak moim zdaniem tylko opisywaniem kawałka pnia drzewa. Relacje ekonomiczne to, bowiem nie tylko przepływy finansowe kapitału spekulacyjnego, ale tak czy owak daje to pewne pojęcie na temat zmiany relacji i stopnia dynamiki rozwoju poszczególnych rynków.
?American dream” w odwrocie?
Trudno uwierzyć, iż USA może nie mieć wszechmocnego wpływu na gospodarkę światową, ale jeśli przypomnimy sobie rolę i pozycję Rzeczpospolitej w Europie w czasach Jana III Sobieskiego albo Portugalię i Hiszpanię na forum światowym, kiedy królowały na morzach i oceanach w XV wieku, można powiedzieć ?panta rei”. Jeszcze nie tak dawno temu trudno sobie było wyobrazić na rynku azjatyckim lidera innego niż Japonia. Dla mnie USA ma szansę stać się właśnie drugą Japonią, która nie pozbierała się z kryzysu na rynku nieruchomości na przełomie lat osiemdziesiątych/dziewięćdziesiątych poprzedniego wieku. Można to oczywiście powiązać z teorią kryzysów, gdzie następuje faza ?wstrząsu”, która powoduje największe zaburzenie i w konsekwencji prowadzi do ?nowego rozdania” – być może takim ?wstrząsem” na miarę naszych czasów jest kryzys amerykańskich subprime (podobnie jak załamanie na rynku nieruchomości w Japonii przed dwudziestu laty), który niewątpliwie doprowadzi do znacznego zubożenia amerykańskiego społeczeństwa. Kraje azjatyckie, które nie mają natury życia na kredyt, (czyli mają dużo większe możliwości ekspansji finansowej), aż się palą, aby „wskoczyć w buty” po Amerykanach (pomijam Rosję, która ekonomicznie „nie ma własnej gospodarki” – koncerny surowcowe to nieco za mało). Biorąc pod uwagę, bariery wejścia na rynek Indyjski dla światowych koncernów dość dobrze czują pismo nosem i chronią własne najcenniejsze aktywa – rozmiar rynku i możliwości jego ekspansji, pozwalając rozwijać się na nim rodzimym gigantom, a nie oddawać pola zagranicznemu drenażowi. Mieszkańcy krajów aspirujących do zastąpienia USA, razem wzięci konsumują tylko jedną piątą tego, co mieszkańcy USA, (ale nie korzystają w tak dużym stopniu z kredytowania bieżącej konsumpcji długoterminowym długiem). Wydawałoby się, iż jest to mało, ale jednocześnie kraje te odpowiadają już za wytworzenie 14 proc. światowego PKB, a wiele światowych koncernów notuje tam wyższą sprzedaż niż w USA.
Eksperci się spierają.
Jak to jest, więc z tym uzależnieniem bądź uniezależnieniem od USA obecnie?. Zdania są podzielone. Warto przytoczyć opinię IMF (Międzynarodowy Fundusz Walutowy), iż decoupling będzie postępował tylko wówczas, jeśli w USA, wskutek załamania na rynku nieruchomości nastąpi twarde lądowanie. W ocenie IMF, kłopoty w USA mają przyczyny czysto wewnętrzne i wciąż się nie przełożyły na całkowity popyt konsumpcyjny i inwestycyjny (widać to po części w raportach kwartalnych spółek produkcyjnych w USA). Jest to dość zbliżona opinia do A. Greenspana, który zakłada, w dużym uproszczeniu, że ?wszystko rozejdzie się po kościach” A co z nami? Nasza wymiana handlowa jest ściśle powiązana z koniunkturą w Unii Europejskiej, a ta zależy od stanu gospodarki światowej. Jeśteśmy za małym krajem, aby iść samodzielnie pod prąd, ale biorąc pod uwagę różnice tempa wzrostu i możliwości przyrostu rynku wewnętrznego, powinniśmy i tak zachowywać się relatywnie silniej od „starej” Unii. ?Manana”, zatem będzie, ale skoro najtęższe umysły nie wiedzą – jaka, sprawa wydaje się naprawdę skomplikowana. Ja jestem zwolennikiem teorii zubożenia społeczeństwa USA, które nadal pozostaną silnym krajem, ale już nie dominatorem. Inaczej mówiąc widziałbym przejście z modelu monopolu gospodarczego do oligopolu, gdzie na równi staną – USA, Rosja, Chiny i Unia Europejska, a tuż za nimi Indie, Japonia i Brazylia. Czy tak będzie? – zobaczymy, ale niezbyt szybko.
Tak czy owak, po raz kolejny spełnia się znana wróżba (a dla niektórych przekleństwo) – ?obyś żył w ciekawych czasach”.

