IKE czy IKZE, a może oba?

Krótkie porównanie kont maklerskich IKE i IKZE. Wzięliśmy pod uwagę 6 najważniejszych dla inwestora kryteriów.

Pierwsze kryterium oceny: Limit wpłat i dostępność wpłat

Na IKE w 2012 r. możemy wpłacić maksymalnie 10.578,00 zł a na IKZE 4.030,80 zł. Przy IKE wysokość wpłaty zależy tylko od nas, natomiast przy IKZE wysokość wpłaty ograniczają nasze dochody, a konkretnie 4%, które od nich odliczymy. Na IKE mogą wpłacać wszyscy, na IKZE tylko płacący podatki (w dodatku nie wszyscy – np.: „mundurówka”, sędziowie, prokuratorzy nie mają tej możliwości).

Ocena:  Zdecydowana przewaga IKE

Drugie kryterium oceny: Bieżące odliczenie podatkowe

To jest jedyny i bezdyskusyjny atut IKZE. Możemy wpłaty odliczyć od podstawy opodatkowania. Na obu kontach nie płacimy podatku od dochodów finansowych (tzw. podatku Belki) od bieżących przychodów.

Ocena: Zdecydowana przewaga IKZE

Trzecie kryterium oceny: Dostępność wypłat

Co zrobić gdy nagle potrzebujemy pieniędzy, a są one na IKE albo na IKZE ? IKE daje możliwość (po zapłaceniu podatku Belki) częściowego lub pełnego zwrotu środków do wysokości wpłaconych kwot. Przy IKZE możliwa jest tylko wypłata w całości, podatku Belki nie zapłacimy, ale środki pieniężne są dopisywane do naszego dochodu i tu pojawia się problem. Jeśli w ten sposób „zarobimy” znaczącą kwotę, to możemy zapłacić podatek według wyższej stawki podatkowej (aktualnie 32%). Z drugiej strony, jeśli odliczaliśmy na IKZE będąc w wyższym przedziale podatkowym, a w bieżącym roku nasze dochody mieszczą się w niższym przedziale to uzyskamy dodatkowy zwrot z inwestycji (przykładowo odliczyliśmy środki według stawki 32%, a zapłacimy podatek według 18 %). Dostępność wypłat jest dość istotna w tak długim okresie z uwagi na różne czynniki losowe, a jednocześnie broni nas przed pokusami polityków (tzn. gdyby planowano niekorzystną zmianę przepisów to możemy wycofać środki przed jej wejściem w życie).

Ocena: Remis ze wskazaniem na IKE (elastyczność), IKZE korzystne w specyficznej sytuacji zmiany progów podatkowych.

Czwarte kryterium oceny: Końcowe opodatkowanie i dostępność bez utraty ulgi

Przy IKE nie zapłacimy podatku po uzyskaniu uprawnień (60 lat lub 55 lat przy uzyskaniu uprawnień emerytalnych). Przy IKZE zapłacimy podatek według progów podatkowych łącznie z innymi naszymi dochodami osiągniętymi w bieżącym roku. Wypłacić w ratach możemy po osiągnięciu 65 roku życia. Ciekawostką jest, że takie same są skutki podatkowe przy jednorazowej wypłacie w wieku 65 lat jak np. w wieku 45 lat.

Ocena: Zdecydowane przewaga IKE

Piąte kryterium oceny: Dziedziczenie środków

Przy IKZE płacimy podatek na zasadach ogólnych lub wykonujemy transfer na swoje IKZE i wtedy podatek będzie płatny dopiero na koniec własnego IKZE. IKE jest całkowicie wolne od podatku od spadków i darowizn, natomiast jeśli po odziedziczeniu będziemy chcieli wypłacić środki zanim osiągniemy wiek emerytalny to nie zapłacimy również podatku Belki.

Ocena : Przewaga IKE

Szóste kryterium oceny: Matematyka finansowa

Zakładamy te same wysokości progów podatkowych i wypłatę w ratach, tak aby nie płacić podatku według wyższej stawki podatkowej. Przeliczając równoważne wpłaty na IKE i IKZE, przy tych założeniach wychodzą nam dokładnie takie same stopy zwrotu z zainwestowanego kapitału. Przewagę mogą uzyskać osoby, które podczas oszczędzania płacą stawkę 32 % a przy wypłacie zapłacą stawkę 18 %.

Ocena : Remis

Ocena końcowa:

Przy obecnych regulacjach IKE zdecydowanie wygrywa z IKZE. IKZE będzie korzystne jako drugie konto po IKE. Jeśli ktoś dysponuje odpowiednimi środkami powinien zainteresować się IKZE, jako ciekawym rozszerzeniem.

Mamy nadzieje, że tak jak przy IKE nastąpiły poprawki, zarówno IKZE doczeka się „liftingu” np. w postaci:

· braku opodatkowania przy wypłacie w ratach po 65 roku życia,

· podatek zostanie ograniczony do środków wpłaconych (np. 4030 zł rocznie), a zyski będą już od niego zwolnione,

· ustalenia stałej stopy podatkowej przy wypłacie np.: 18 % aby zlikwidować niepewność wysokości opodatkowania na koniec inwestycji i jednocześnie dodatkowo zachęcić oszczędzających.

W każdej z wymienionych sytuacji atrakcyjność IKZE znacząco wzrośnie.

Na koniec zapraszam do refleksji i dyskusji. Rozpoczynam ją odwołując się do dotychczasowych statystyk KNF i KDPW wg których liczba otwartych rachunków IKE to zaledwie 18 400 szt. (stan na koniec I półrocza 2012 r.) wobec ponad 400 tys. aktywnych, standardowych rachunków maklerskich (stan na koniec 2011 r. na podstawie złożonych PITów). Wynika z tego, że IKE stanowią jedynie 4,6% aktywnych rachunków inwestycyjnych. Należy pamiętać, że IKE maklerskie nie ma rozbudowanych opłat (np.: za zarządzanie, ryzyko, etc.) i poza niskimi prowizjami od realizacji zleceń jest najczęściej bezpłatne. Jednocześnie szeroka oferta dostępnych instrumentów dostosowanych do profilu ryzyka (od obligacji skarbowych czy korporacyjnych, poprzez ETFy na polskie i światowe indeksy, certyfikaty inwestycyjne na towary i inne aż po akcje spółek giełdowych) pozwala swobodnie kształtować strategię inwestycyjną.

Nasuwają się zatem następujące pytania:

1. Dlaczego tak mało – czyli 4,6% – inwestorów giełdowych (nie myślę tu o wszystkich Polakach) korzysta z kont IKE inwestując jednocześnie na zwykłych rachunkach akcyjnych? Przecież korzystając z IKE w najgorszym wypadku uzyskamy odroczenie płatności podatku, dlaczego zatem inwestorzy chcą płacić podatki, których płacić nie muszą ? Jest to tym bardziej zastanawiające, że średnia wartość aktywów na rachunkach inwestycyjnych często nie przekracza 1-3 letniego limitu wpłat na IKE.

2. Czy wynika to z obawy, że stracą na inwestycjach, czyli i tak nie zapłacą podatków?

3. Czy ograniczenia dotyczące np. odroczonej płatności czy derywatów maja na to kluczowy wpływ? Ustawa nie dopuszcza możliwości inwestowania w derywaty poza możliwością zabezpieczania portfela i takiej zmiany raczej nie doczekamy.

4. Czy po prostu nie wierzymy regulacjom prawnym i nie chce nam się sprawdzać warunków ?

Informacja o ofercie IKE i IKZE w DM BOŚ.  Teksty edukacyjne o tych rachunkach.

Paweł Kolek

PS Przypomnę, że gdyby ktoś z czytelników zapragnął popełnić dłuższy tekst na powyższy temat to udostępniamy Wpisy gościnne. Dla autora, jako zachętę możemy zaproponować książkę z naszej firmowej bilblioteczki 😉 Proponowane teksty można wysyłać na adres m.wojciechowski_at_bossa.pl