Kiedy przywrócimy już właściwe proporcje, i brakom konsekwencji przyporządkujemy najpierw strategię, która ma szansę działać przy udziale naszych umiejętności, problem emocji oczywiście nadal pozostanie aktualny.
Z trzech najistotniejszych alternatyw, mogących poprawić skuteczność:
1. ulepszanie i kompletowanie strategii (poddanie ściślejszym rygorom i zobiektywizowanie, poszukiwanie nowych przewag),
2. rozwijanie własnej kompetencji, umiejętności intuicyjnego działania, wiedzy o rynku, doskonalenie umiejętności analitycznych,
3. praca nad emocjami,
sam wybieram przede wszystkim to pierwsze. Mam potrzebę konkretnej wiedzy o tym z czym przychodzę do gry i świadomość tego, że rygor wykonania tego co muszę zrobić nie zostawia miejsca na zgadywanie, rozluźnienie w kwestii zasad i zastanawiania się czy to co czuję jest komfortowe czy nie. Konsekwentne wdrażanie strategii jest zresztą najprostszym do wykonania i łatwym do zmierzenia zadaniem w porównaniu do działań z drugiej z wymienionych wyżej grup czyli tzw. discretionary trading (trading intuicyjny).
Z praktyki również wiem, że wybór tej drugiej drogi z powyższej listy oznacza relatywnie większą dawkę niepożądanych, zbyt nadmiernych i rozpraszających emocji, pod wpływem których trzeba podejmować niełatwe przecież decyzje. Nie ufam swojej intuicji na tyle by powierzyć jej pieniądze, nie chcę też by pracowała w permanentnym stresie i jeszcze by wówczas rodziła same poprawne decyzje. A przecież te niepoprawne są częścią tego biznesu, tylko my sami zachowujemy się i odczuwamy wszystko tak, jakby wszystkie decyzje w 100% musiały być poprawne, nie dajemy sobie prawa do pomyłki, a jeśli już to obarczamy się wówczas tak dużym ryzykiem, że układ odpornościowy sobie z nim nie radzi.
Proszę przez chwilę poszukać w myślach odpowiedzi na takie oto pytanie: czy wiem skąd i jakie emocje pojawiają się gdy porzucam konsekwencję i łamię reguły? A skoro dokładnie tego nie wiem to nad czym chciałbym pracować, co chciałbym usprawnić, wyeliminować?
Lista emocji i ich przejawów może być spora, ale czego nie wie wiele osób, ich źródło jest jedno – nasze myśli. To jak dane zdarzenie odbiera nasza świadomość i podświadomość a potem mózg przepuszcza przez nasz system wartości, wierzeń, doświadczeń, fobii czy wiedzy, ma na końcu kształt myśli, u każdego mniej lub bardziej podobnej na ten sam temat. Ta myśl generuje w nas potem określonego rodzaju emocje, a ponieważ u każdego z nas myśli o tym samym zdarzeniu czy zjawisku mogą się różnić, niejednorodnie i ze zróżnicowanym natężeniem odczuwamy też związane z tym emocje.
Praca nad myślami jest więc ostatecznym zadaniem, które ma poprawić nasz komfort mentalny. Pod warunkiem, że pozwolimy naszemu racjonalnemu umysłowi pracę nad nimi. Często bowiem nie dopuszczamy tego co widzimy do świadomości, skazując się na pozorowane myślenie. Dlaczego?
Mózg ludzki działa w ten sposób, że najpierw sygnał dociera do jego układu emocjonalnego, najstarszej ewolucyjnie części naszego aparatu myślowego, zwanego przez behawiorystów Systemem 1. W wielu przypadkach tu jest przetwarzany na szybkie, instynktowne decyzje. Jeśli trzeba jednak problem solidnie rozważyć, sygnał dociera do części nowszej, zarządzającej logiką, myśleniem precyzyjnym i analitycznym, czyli naszego Systemu 2. Tenże działa wolniej i zużywa sporo energii, czasem jego praca wręcz boli, ale produkuje on rozważniejsze, przemyślane i poparte argumentami decyzje.
Aby jednak nie być narażonym na złe, koszmarne, dolegliwe uczucia, nie dopuszczamy by owa logicznie myśląca część otrzymała mogące zaboleć bodźce, które zamieniane są potem na myśli określonego rodzaju, a te na negatywne emocje. Te ostatnie potrafią bowiem doskwierać na tyle mocno, że sprawiają nam wręcz fizycznie odczuwalne tortury. Spychamy je więc w głąb podświadomości, nie dopuszczamy do ich świadomej analizy. W rezultacie nie możemy też w pełni powiązać tych bodźców z naszą wiedzą, produkujemy więc decyzje ułomne, ale takie które nie generują złych emocji, lecz starają się je odwlec, zagadać, zakopać głęboko.
Jak wygląda to w praktycznym tradingu, kiedy decydujemy się złamać regułę? Najczęściej dochodzi do tego gdy grozi nam wizja straty czyli gdy np. powinniśmy za pomocą stopa zgasić stratną, nieudaną pozycję, która wpadła w ciąg wsteczny. Towarzyszy temu strach i przypominają się podobne, negatywne doświadczenia i odczucia z przeszłości, a sam obraz straty pobudza demoniczne obrazy, których nie zna jeszcze ktoś kto dopiero zaczyna przygodę z tradingiem. Zatrzymujemy wówczas ów bodziec w naszym umysłowym „przedpokoju”, przetwarzając go jedynie w Systemie 1, gdzie decyzję filtruje się jedynie przez odczucia, pamięć podręczną załadowaną podobnymi obrazkami (ale nie logiką), przykładając sztance znane z przeszłości. Jeśli znajdują się pomiędzy nimi te, gdy raz czy dwa zrezygnowaliśmy ze stopa i się udało, to ten wzorzec zostanie powielony a emocje negatywne chwilowo stłumione, do czasu gdy wybuchną z kilkukrotnie większą siłą albo pozycja cofnie się w stronę otwarcia i kamień spadnie z serca.
De facto więc w chwilach braku konsekwencji bodźce często nawet nie docierają do logicznej, analitycznej części naszego mózgu, w której leżą nasze inwestycyjne umiejętności i kompetencje! Decyzję podejmuje prymitywny system czuciowy. W zasadzie tego rodzaju trading intuicyjny to rodzaj pseudomyślenia, z czego najczęściej nie zdajemy sobie nawet sprawy. Oba Systemy wówczas nie współpracują, nie dajemy więc sobie szansy na podjęcie najlepszej jakościowo decyzji, odcinamy się tym samym od strategii wypracowanej w testach na papierze czy podczas weryfikacji danych historycznych na zimno, korzystamy za to jedynie z zaburzonych emocjonalnie filtrów naszej pamięci podręcznej. Nie trudno sobie wyobrazić, o ile łatwiej egzekwować w takiej chwili decyzję mechaniczną, generowaną przez system transakcyjny czy inny automatyczny sposób, nie wymagający każdorazowej analizy.
Jak sobie z tym radzić – w kolejnym wpisie.
—kat—
