Sygnalizowałem wcześniej sięgnięcie do literatury by wskazać palcem miejsca w których mamy do czynienia z pozornie Obiektywną Analizą Techniczną (OAT). A ponieważ wkroczymy w świat subiektywności, każdy zobaczy pewnie to co chce zobaczyć.
Na dobry, i może zaskakujący dla niektórych początek uprzedzę, że przytoczone niżej przykłady pochodzą z najlepszej wg. mojej opinii książki przybliżającej klasyczną A.T. Chodzi mianowicie o pozycję „Encyclopedia of chart patterns” Thomasa Bulkowskiego, z której czerpałem na blogu inspiracje już wcześniej, i która, mam nadzieję że nie zdradzam zbyt wiele, niebawem ukaże się w polskim przekładzie.
Czytelnikom, którzy nie mieli okazji czytać jej w oryginale po angielsku, przedstawię dosłownie w telegraficznym skrócie zasadniczy koncept tej książki gdyż jest on istotny w nawiązaniu do problemu potraktowanego w niniejszym wpisie:
Bulkowski w kolejnych rozdziałach bardzo szczegółowo przedstawia po kolei wszystkie najpopularniejsze formacje cenowe oraz ich mniej znane warianty, wszystko w odniesieniu do wykresów akcji objętych indeksem S&P500. Mamy tam więc dokładną instrukcję rozpoznania każdej, przykłady udanych i nieudanych wystąpień oraz obszerne statystyki uwzględniające takie elementy jak zasięgi wybić, czas pełnej realizacji, zależność od wysokości formacji, rozkładu poszczególnych jej składowych i ich wpływ na zasięgi, zależność od wolumenu i kilka innych. Na podstawie kompilacji owych statystycznych informacji autor tworzy swego rodzaju ranking efektywności.
Sporo włożonej pracy, dokładność, kompleksowość, przejrzystość i praktyczny efekt edukacyjny. Dostajemy na talerzu wszystko to co w OAT robi się dla weryfikacji przewagi narzędzi technicznych i osiągnięcia ich optymalnej użyteczności. Z jednym niestety wyjątkiem – pomimo szczegółowych, niemal matematycznych wskazówek wyszukiwania na wykresach formacji, praktyczna strona tej wstępnej w każdej analizie czynności nadal obarczona pozostaje sporą dozą uznaniowości. Pokażę to na 2 wybranych z książki przykładach.
Przykład 1.
Poniższy rysunek nr.1 pokazuje formację odwrócenia trendu spadkowego znaną jako „podwójne dno” (albo ‘W’). Jest to jednak wariacja na jej temat ponieważ istnieją 2 odmiany jej dna – półokrągłe zwane „Ewa” i spiczaste określane jako „Adam”.
Rys 1. Formacja podwójnego dna. Źródło: T. Bulkowski „Encyclopedia of chart patterns”
Pytanie za duże pieniądze, które wystawiamy non stop w tradingu: kto w czasie rzeczywistym, albo nawet w perspektywie, wyrysowałby w tym miejscu właśnie formację W ?! Dodam, że pozioma linia opisana jako ‘Confirmation line’ to linia szyi czyli poziom wybicia w górę i zajęcia długiej pozycji. Ja z pewnością wyrysowałbym na tym fragmencie dużo innych formacji ale wątpliwe, że właśnie tę
Przykład 2
Problem ten sam co poprzednio tylko formacja inna. Tym razem jest to tzw. ‘Diament”, którego wierzchołki opisują punkty A i B, a C wyznacza moment wybicia w górę. Ilu z czytelników odszukałoby go w tym miejscu? Ja być może i chyba tylko wówczas gdyby mi kazano go tam znaleźć. Na 99% raczej dopatrzyłbym się tam nieudanej formacji M czyli „podwójnego szczytu”.
Rys 2. Formacja diamentu. Źródło: T. Bulkowski „Encyclopedia of chart patterns”
Jeśli istnieją rozbieżności pomiędzy interpretacjami to oznacza, że narzędzie podlega prawom subiektywności pomimo, że cały anturaż wskazuje na obiektywne przesłanki istnienia. Podobne przykłady znajdziemy w większości książek opisujących A.T., w przeszłości sam opisywałem na blogu identyczne złudzenia w „Analizie technicznej rynków finansowych” Schwagera.
Rozbieżności w interpretacjach oznaczają jednocześnie, że przy użyciu teoretycznie tych samych formacji rozkład zysków i strat w tradingu Bulkowskiego i każdego z nas mogą się różnić mniej lub bardziej istotnie. Niewykluczone, że część z czytelników w tym samym czasie skończyłaby pod kreską, druga część zyskownie. Ambaras największy tkwi w tym, że Bulkowski opisał w owej publikacji swoją własną A.T. w sensie wykrywania formacji, i na 100% A.T. każdego z nas byłaby w różnym stopniu inna.
Ważne jednak jest w tej książce co innego – wskazanie sposobów poszukiwania chociaż śladów przewagi w A.T. , bez względu na to czy jest to Bulkowski A.T. czy Kowalskiego A.T. Bez tego formacje są często jedynie błądzeniem w mroku. Chyba, że o ich skuteczności zadecyduje inna siła, przywoływana przeze mnie w tej serii wielokrotnie – nasza inteligencja i kompetencja. Tyle, że rzadko kto się z nimi rodzi…
—*Kat*—¬
