W jednej z ostatnich notek Grzegorz Zalewski przypomniał klasyczną niechęć do spekulantów i spekulacji. Broniłem już kiedyś spekulacji, jako takiej, ale tym razem chciałbym na to spojrzeć z nieco innego punktu widzenia.
Generalnie rzecz ujmując na rynku funkcjonuje fałszywy podział na inwestorów i spekulantów. Dałbym wiele różnej maści autorytetom, żeby pokazali mi na rynku inwestora, który nigdy nie był spekulantem. Trawestując stare powiedzenie o Yeti postawię tezę, iż Yeti i inwestora-nie-spekulanta łączy wspólna cecha „podobno ich widziano”.
Osobiście podejrzewam, iż większość przeciwstawiających inwestowanie i spekulację błędnie pojmuje samą naturę spekulacji i utożsamia ją z hazardem, a nieliczni z lewarowaniem portfela lub wystawianiem środków na nadmierne ryzyko do posiadanych zasobów. Problem w tym, że we współczesnym świecie właściwie nie można już mówić o jednym modelu spekulacji.
Spekulantem może być inwestor, który kupuje akcje na bazie fundamentów uznając, iż cena spółki wzrośnie poprzez powiększenie sprzedaży wraz z poprawą koniunktury na innych rynkach. Takim przykładem są spółki surowcowe, których działalność biznesowa w dużym stopniu zależy od tego, jaki będzie popyt na towar, a w mniejszym od tego, jakimi talentami zostanie obsadzony zarząd. Każdy, kto kupował kiedyś akcje KGHM pośrednio spekulował na rynku miedzi. Chcąc nie chcąc czynił założenia, iż sprzedaż miedzi wzrośnie mimo braku prowadzenia głębokich analiz rynku miedzi.
Osobnym modelem jest spekulacja na instrumentach pochodnych, gdzie obecność na rynku sprowadza się do kupowania (czy jak chcą podręczniki przejmowania) ryzyka. Zastanawiam się, jaką radę dla polskiego inwestora indywidualnego obecnego na rynku kontraktu na WIG20 mają różnej maści autorytety krzyczące: Nie spekuluj! Odczuwam dziwny niepokój, iż taką, jak część matek dla swoich córek, które zalecały szklankę wody zamiast randki z kolegą. Mówiąc mniej metaforycznie wzywają do wyjścia z rynku.
Z jednej strony trąbimy wszem i wobec, iż polski rynek instrumentów pochodnych jest wielkim sukcesem, a z drugiej, co jakiś czas ludzie związani z instytucjami rynku kapitałowego rzucają gromy na spekulujących, iż popełniają jakieś grzechy. Zawsze zdawało mi się, że rolą giełd, nadzoru czy biur maklerskich jest dostarczenie usług na poziomie, a nie bicie kijem swoich klientów na bazie własnych fobii.
Czas powiedzieć, że spora część ludzi wypowiadających się w mediach cierpi na coś, co można nazwać ryzyko-fobią, w której więcej jest własnych obaw przed stratą niż racjonalnych argumentów. Problem, a raczej temat roli spekulacji i spekulantów na rynku jest opisany w literaturze przedmiotu i czas pogodzić się z faktem ich istnienia. Spekulacja jest i była jednym ze sposobów obecności na rynku, a spekulanci mają swoje miejsce w systemie. Chciałbym, żeby środowisko opisywało ich działalność czy analizowało wpływ na rynek, a nie waliło moralną pałką niczym XIX-wieczny kaznodzieja.
