Komisja Europejska chce zakazać świadczenia usług przez agencje ratingowe. Mamy kolejny przykład tego, że kryzysy uzdrawiają pewne sytuacje. Rola agencji ratingowych jest bardzo podobna do roli firm audytorskich. W zamian za niemałe pieniądze dokonuje się pewnej oceny instytucji, która występuje o taką ocenę.
Sam ten układ rodzi pokusę nadużycia, a jeśli dołożymy jeszcze do tego fakt, iż instytucje tego rodzaju poza oceną mogą również (odpłatnie) świadczyć usługi doradcze, mamy gotową mieszankę wybuchową.
Przy poprzednim kryzysie związanym z pęknięciem bańki internetowej z powierzchni ziemi zniknął jeden z audytorów z „Wielkiej Piątki” – Andersen. Było to związane z wyjątkowo korupcyjną rolą w procesie fałszowania danych dotyczących Enronu. Fantastycznie opis tego konfliktu interesów oraz ogromnej walki lobby audytorskiego o utrzymanie status quo opisał wspominany przeze mnie wcześniej Max Bazerman. Przy okazji warto zajrzeć do materiałów, w których kilka lat wcześniej ostrzegał przed tą niejdnoznacznością audytora: The Impossibility of Auditor Independence.
Nie jest zaskakujące, że przy obecnym kryzysie bardzo poważnie należy zastanowić się nad rolą agencji ratingowych. Jak pokazały dziesiętki przypadków, zmiana ratingu na negatywny ma miejsce wtedy, gdy jest już za późno. Bodaj dwa lata temu dyskutowałem na ten temat pokazując choćby przykład Węgier. Gdy obniżenie ratingu nastąpiło już po załamaniu waluty i rynku akcji. Czyli niejako było podsumowaniem tego, że jest źle, a nie sygnałem ostrzegającym.
Sporo przykładów „spóźnienia się” agencji ratingowych znaleźć można również w książce Martina Fridsona „Złudzenia inwestora”, który wyjaśnia ten fakt prosto – ratingi oceniają wyłącznie przeszłość.. Fridson zwraca uwagę na specyficzny tryb obrony firm, którym obniżono rating, zarzucając choćby subiektywizm, lub „umniejszanie znaczenia najistotniejszego czynnika ze wszystkich, przedsiębiorczości kadry kierowniczej”.
Czy coś się zmieni w zasadach. Trudno powiedzieć. Na pewno wzrośnie nieufność wszystkich uczestników systemu do tego rodzaju „niezależnych ocen”. A może i pojawią się własne refleksje na temat możliwego konfliktu interesów w różnych segmentach rynku. Pozwolę sobię podlinkować materiał sprzed kilku miesięcy, w którym zwracałem uwagę na takie zagrożenia na naszym rodzimym podwórku, bo może jednak warto znacznie głośniej mówić o takich rzeczach:
Coraz częstszy konflikt interesów na rynku kapitałowym
Wcześniejsze deja vu
