Czytelnicy naszych blogów z takim zaangażowaniem atakują moją skromną osobę, gdy pozwalam sobie iść pod prąd powszechnym poglądom na temat zepsucia Wall Street, iż dziś otwieram kolejny front, którego centrum będzie wiara w nadzór.
Ostatnie dni przyniosły kolejną medialną gorączkę, jaką było rekordowe odszkodowanie – choć ja mam ochotę napisać wykupienie – od firmy z Wall Street dla tak, czy inaczej rozumianego nadzoru. Chodzi oczywiście o porozumienie pomiędzy Department of Justice a JPMorgan na kwotę 13 mld dolarów. Władzie ogłosiły sukces głodnej krwi publice a JPMorgan podkreślił, iż żadne zarzuty kryminalne nie zostały sformułowane. Słowem państwo przy okrągłym stoliku dogadało z bankiem – nie mam wątpliwości – czasowe zawieszenie broni.
Porozumienie pomiędzy DoJ i JPM, jak w soczewce skupia w sobie poziom zdegenerowania, w jaki może popaść władza i nadzór, który za wszelką cenę chce przypodobać się gawiedzi i udowodnić, że jednak robi coś z tymi wrednymi bankami z Wall Street. Naprawdę jedyną formą akceptowalną dla rozwiązana problemów na Wall Street powinny być prokuratorskie zarzuty a nie wielomiliardowe odszkodowania dla państwa. Nie mamy wątpliwości, iż wymusić na Wall Street odszkodowania to jedno a udowodnić w sądzie winę to drugie.
Z jakichś powodów nadzór wybiera pierwsze rozwiązania a banki godzą się na to. W pierwszym odruchu odpowiedź wydaje się naturalna – skoro banki płacą, to znaczy, że nie czują się pewnie i wolą zamknąć temat miliardami niż wikłać się w wieloletnie procesy o trudnych do oszacowania kosztach. Problem z tym, iż owe porozumienia lub kary nakładane na Wall Street noszą w sobie coś z opłaty licencyjnej, którą uiszcza się SEC, za możliwość działania w USA. SEC, robi wszystko, by udowodnić swoją potrzebę istnienia i smaga Wall Street coraz większą ilością spraw i coraz większymi odszkodowaniami.
Zadowolona jest gawiedź, zadowolona jest prasa i zadowoleni się parlamentarzyści, przed którym SEC z jednej strony udowadnia własną potrzebę istnienia a z drugiej wyciąga biurokratyczną łapę po pieniądze na własne istnienie. Bilansem nie jest wcale większe bezpieczeństwo rynku finansowego. Niewiele osób chce pamiętać, iż SEC przegapił upadek Enrona i był głuchy na doniesienia, iż gwiazdor Madoff musiał prowadzić piramidę finansową. W istocie mimo wielkiej afery, jaką był upadek Enronu i zwinięcie się jednej z największych firm konsultingowych, SEC nie zdołał uchronić świata przed kryzysem roku 2008, który część ludzi jednak sygnalizowało.
Naprawdę problemem jest jednak coś zupełnie innego, co pojawiło się już w tezach poprzedniej notki – przeniesienie odpowiedzialności na państwo za rozsądek ludzi i wiara, że biurokracja może rozwiązać problem ryzyka i rozumu. Jeśli uważnie wczytacie się w notki o porozumieniu pomiędzy DoJ i JPMorgan, to musicie zadać pytanie, kogo właściwie broni nadzór. JPMorgan nie sprzedawał tych papierów Czesiowi X czy Zdzisiowi Y, tylko ludziom zatrudnionym przez instytucje finansowe, które obracają bilionami dolarów i sami powinni mieć wystarczająco dużo wiedzy, by nie kupować różnych śmieci.
Czy miliardowe kary dołożą komuś rozumu i zabezpieczą system na przyszłość? Myślę, że wątpię. Rosnąca rola nadzoru i przekonanie polityków, iż metodami biurokratycznymi można uchronić rynek finansowy przed ryzykiem czy szaleństwem jest naiwnością. Jedynym owocem będzie coraz większe zbiurokratyzowanie sektora finansowego i coraz mniej wolnego rynku. Z czasem – choć właściwie to już ma miejsce – nadzór będzie w coraz większym stopniu istniał dla samego nadzoru i realizował cele logicznie wynikające z faktu istnienia samej biurokracji. Z czasem okaże się, iż – jak każda biurokratyczna struktura – popadnie w dysfunkcjonalność znaną z pism Mertona czy Croziera a świat i tak pozostanie niebezpiecznym miejscem.
Na koniec jeszcze dwa linki, które powinny przeczytać osoby zakochane w nadzorze. Pierwszy to piękny rys pokazujący, jak amerykański nadzór coraz bardziej degeneruje się szkodząc jednak ważnej części amerykańskiej gospodarki. Drugi, to dobry komentarz z polskiej prasy do afery Amber Gold, który w kilku akapitach zbiera mechanizm medialnej gorączki, politycznego zacietrzewienia, logiki różnych instytucji i kolidujących kompetencji, które łącznie nie były wstanie uchronić ludzi przed stratą pieniędzy. Dwa teksty pokazują, iż wbrew części komentujących moje notki nie jestem odosobniony w pewnych diagnozach rzeczywistości.
Osobiście mam przyjemność przypomnienia własnej notki, w której diagnoza całości sprowadziła się do stale postulowanej na moim blogu zmiennej – zdrowego rozsądku i walki z analfabetyzmem finansowym.
