Wykres dnia: rzeczywistość wyobrażona

Od wielu lat wiadomo, że wyobrażenie przeciętnego człowieka o świecie istotnie odbiega od rzeczywistości. Znalazłem interesujące, a jednocześnie niezbyt kontrowersyjne, unaocznienie tego fenomenu.

Jakub Sawulski pokazał wyniki sondażu przeprowadzonego wśród 71 studentów z Polski, w którym zostali poproszeni o określenie udziału poszczególnych kategorii wydatków państwa w wydatkach ogółem. Wykres dnia przedstawia wyniki tego badania:

Za Jakub Sawulski

Uwagę zwracają dwa podstawowe błędy: drastycznie zaniżenie udziału wydatków na emerytury i renty oraz drastyczne zawyżenie wydatków na administrację. Powyższy sondaż jest jednym z wielu przykładów drastycznie błędnych opinii o świecie, które cieszą się w społeczeństwie sporą popularnością.

Istnieje kilka przyczyn fenomenu wyobrażonej rzeczywistości. Część z nich wynika z właściwości ludzkiego aparatu poznawczego. Na przykład mamy generalną skłonność do niedoszacowywania dużych wartości, dużych udziałów i przeszacowywania małych wartości, małych udziałów. W 2017 roku ukazało się interesujące badanie omawiające ten problem: Bias and ignorance in demographic perception. Wspomniana tendencja może wyjaśnić dużą część luki pomiędzy społeczną percepcją a rzeczywistością. Luki, której zwłaszcza w kontekście danych demograficznych, poświęcono w ostatnich latach sporo uwagi.

Ważną rolę w kreowaniu wyobrażonej rzeczywistości mogą także odgrywać nasze ideologiczne i emocjonalne skrzywienia. Daniel Kahneman podkreśla, że nasz aparat poznawczy wykonuje przy zbieraniu, filtrowaniu i archiwizowaniu informacji stachanowski wysiłek by ustrzec nas przez dyskomfortem wynikającym ze zmiany przyjętych wcześniej opinii.

Jest też wreszcie cały ekosystem ekspercki i medialny, który filtruje informacje  i sprawia, że niektóre z nich stają się bardzo widoczne a inne są ignorowane. Celem ekspertów i mediów nie jest przekazanie rzetelnej wiedzy o świecie a raczej monetyzacja uwagi odbiorców co sprawia, że już na etapie odbioru informacji mamy do czynienia z rzeczywistością wyobrażoną (przez media i medialnych ekspertów).

Podejmowanie decyzji inwestycyjnych nie jest wolne od opisanych wyżej problemów. Dlatego efektywny proces inwestycyjny wymaga aktywnego, świadomego sceptycyzmu w podejściu do analizowanych informacji. Zazwyczaj nie mamy problemu z krytycznym podejściem do informacji negujących przyjęte wcześniej poglądy. Aktywny, świadomy sceptycyzm oznacza krytyczne podejście także wobec informacji wspierających nasze przekonania oraz wzbudzających w nas silne emocje: zadowolenie, gniew, dumę, pogardę. Informacje zdolne wywoływać silne emocje często unikają w naszych umysłach krytycznych filtrów. Unaocznieniem tego fenomenu jest masowe rozpowszechnienie niemal oczywistych “fake newsów” w mediach społecznościowych, w tym artykułów z portali satyrycznych takich jak The Onion.

[Głosów:6    Średnia:4/5]

2 Komentarzy

  1. _dorota

    Nie mówcie studentom, jak bardzo się mylą co do wydatków na emerytury. Tylko dlatego jeszcze są w tym kraju.

    1. Guzek

      Ojczyzna to wspólna pamięć, wspólna ziemia i wspólna mowa; a nie taki czy inny udział emerytur w wydatkach publicznych. Trudno mi sobie wyobrazić żeby znalazła się więcej niż garstka młodzieży na tyle zdemoralizowanej i wynarodowionej żeby była w 'tym kraju' (..) 'TYLKO DLATEGO' że nie zna jeszcze strasznej prawdy o emeryturach. Rozumiem że wpis powyżej miał być sporą przenośnią.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Proszę podać wartość CAPTCHA: *