Inwestorom na rynku polskim temat bessy nie jest obcy. WIG20 oddał w zeszłym roku dużo i jeszcze troszkę dołożył w styczniu. Procentowa zmiana, analiza techniczna i – co najważniejsze – skrajny pesymizm rynku solidarnie zlały się w rynek niedźwiedzia w Warszawie, którego nikt właściwie nie kwestionował. Przecena była tak duża, iż pojawiły się nawet pierwsze wezwania do zakupów w związku z nadchodzącą hossą.
W przypadku indeksów zagranicznych sprawa wygląda nieco bardziej skomplikowanie. Część średnich oddała ponad 20 procent od szczytów w trendach wzrostowych, więc zwyczajnie znalazła się w tzw. technicznej bessie. W przypadku innych mamy do czynienia z zawieszeniem pomiędzy stratą większą niż 10 procent, ale mniejszą niż 20 procent, co niektórzy komentatorzy chcą określać mianem korekty. Osobiście nie przywiązuję wagi do takich sztywnych wyliczeń, ale rozumiem, że niektórzy zwyczajnie muszą mieć jakąś mapę, żeby nie zgubić się w rynkowym szumie.
Takich modnych wskaźników jest na rynku cała masa – starczy wspomnieć przecięcie średnich 50-dniowej z 200-dniową – które mają jakoś wskazywać sentyment na rynku. Większość takich wskaźników ma wadę w postaci doskonałego pomiaru przeszłości i niskiej wartości prognostycznej. Każdy średnio rozgarnięty statystycznie obserwator rynku policzy sobie, jak zachowywały się rynki w przeszłości na bazie danej zmiennej i jak można oszacować prawdopodobieństwo w przyszłości, ale nikt nie powie, jak rynki zachowają się w tym konkretnym przypadku.
Miłośnicy duszenia baz danych różnymi testami policzą wam, ile razy techniczna korekta lub bessa kończyły się pogłębieniem spadków i jak głębokie czy płytkie były dalsze przeceny. Gracze o większej wiedzy i lepszym dostępie do danych historycznych uzupełnią całość o inne zmienne, jak np. wskaźniki makro, i szybko pokażą wam rozkład wydarzeń w przeszłości, ale – znów to samo – nie powiedzą wam, jak będzie w tym konkretnym przypadku, bo żadne dane z przeszłości nie zawierają w sobie mechanizmu determinującego rzeczywistość społeczno-ekonomiczną, od której w największym stopniu zależą bieżące scenariusze rynkowe.
Niestety, nie możemy również strawestować starej encyklopedycznej definicji która mówiła, iż „niedźwiedź jaki jest, każdy widzi”. Odnotujmy jednak, iż nie brakuje rynkowych komentatorów, którzy trawestują jedno z powiedzeń i definiują bessę zdaniem „jeśli warczy, jak niedźwiedź, gryzie jak niedźwiedź, to możesz założyć, że masz do czynienia z niedźwiedziem”. Przyznam, że ta definicja wywiedziona z podrapanych pleców, kłopotów żołądkowych i bezsenności jest dla mnie lepsza niż różne procentowe granice, bo odwołuje się do doświadczenia, a nie do tego, co mówią inni.
Nie ma jednak wątpliwości, iż obecna sytuacja rodzi znacznie poważniejsze problemy niż spory definicyjne i pytania typu bessa czy ledwie korekta. W istocie, od określenia swojego stosunku do rynkowej sytuacji zależy, czy powinno się akcje sprzedawać, czy może wdrażać właśnie strategie kupna, które domagają się aktywizacji kapitału czekającego poza rynkami akcji. Naprawdę nie ma na to żadnego innego lekarstwa niż przekonanie o cykliczności gospodarki i zmian indeksów. Początkującym wydaje się to trudne do zrozumienia – zwłaszcza, kiedy ma się do czynienia z pierwszą bessą w życiu – ale z doświadczeniem spadki rynków w całości stają głównie okazjami do zakupów, a większe spadki jeszcze większymi okazjami do zakupów.
W takim założeniu największym ryzykiem nie jest wcale dalsza przecena, bo na te mamy strategie radzące sobie z zakupami na spadkach, ale coś, co na rynku określamy mianem value trap. Temat value trap jest fragmentem rynkowej rzeczywistości, który zasługuje na osobną notkę i z czym – obawiam się – możemy mieć do czynienia również w przypadku części spółek z WIG20. Możliwe, że ktoś z naszych blogerów zechce pochylić się na tematem szerzej, więc teraz tylko wspomnijmy, iż historia zna przypadki, w których inwestorzy wpadali w value trap nie tylko w poszczególnych sektorach, ale również na całych rynkach, a nawet gospodarkach w procesie zmian.
