Fascynujący eksperyment przeprowadziło czterech amerykańskich badaczy. Pokazał on, że ideologiczne skrzywienie może drastycznie ograniczać zdolność do wyciągania poprawnych wniosków z analizowanych danych.
Co więcej, badania pokazały, że wysokie umiejętności kognitywne, w przypadku eksperymentu umiejętności liczenia, nie chronią przed negatywnymi skutkami skrzywienia ideologicznego. Moim zdaniem, te wnioski mają bardzo ważne znaczenie dla inwestorów.
Dan Kahan, Ellen Peters, Erica Cantrell Dawson i Paul Slovic przeprowadzili prosty eksperyment na 1111 dorosłych Amerykanach. Poniżej podaję kilka zbiorczych informacji o uczestnikach badania:
- 52% to kobiety
- średnia wieku to 48 lat
- 28% identyfikowało się jako Republikanie, 36% jako Demokraci a 30% jako niezależni
- 26% identyfikowało się z ideologią liberalną lub bardzo liberalną, 38% z konserwatywną lub bardzo konserwatywną, 27% uznało się za umiarkowanych
- średni poziom edukacji to „przynajmniej rozpoczęte studia licencjackie” (some college)
Podaję te dane ponieważ badania analizowały wpływ skrzywienia ideologicznego i na ich podstawie określono profil ideologiczny każdego uczestnika, to jest czy posiadał liberalne czy konserwatywne skrzywienie. Badacze oszacowali także umiejętność liczenia (numeracy skills) czy raczej umiejętność rozwiązywania prostych problemów przy pomocy nieskomplikowanych działań na liczbach.
Następnie poproszono uczestników o interpretację wyników dwóch prostych fikcyjnych eksperymentów.
Pierwszy fikcyjny eksperyment testował nowy krem na wysypkę. Uczestnicy przeczytali, że badacze podzieli ludzi z wysypką na dwie grupy: osobom w jednej grupie podano nowy krem a osobom w drugiej grupie nie podano nowego kremu. Tabela podawała wyniki eksperymentu – liczbę osób w obydwu grupach, których wysypka się poprawiła i których wysypka się pogorszyła. Opis eksperymentu informował, że krem może poprawić stan pacjenta lub go pogorszyć a wysypka może się poprawić lub pogorszyć „sama z siebie” bez udziału kremu. Podany uczestnikom badania opis eksperymentu miał dwie wersje – jedna wskazywała, że osobom, którym podano krem wysypka częściej się poprawiała niż osobom, którym nie podano kremu a druga wersja wskazywała na odwrotną sytuację.
Opis eksperymentu i rezultaty podane uczestnikom badania Kahana, Peters, Dawson i Slovica pokazuje poniższy rysunek:
W drugim eksperymencie zamieniono krem na „zakaz noszenia ukrytej broni w miejscu publicznym” (bans on concealed weapons). Opis eksperymentu informował, że badacze podzieli miasta na takie, które niedawno wprowadziły zakaz noszenia ukrytej broni oraz na miasta, które nie wprowadziły takiego zakazu. Następnie badacze sprawdzili w ilu miastach w poszczególnych grupach przestępczość wzrosła a w ilu spadła. Uczestnicy badania Kahana, Peters, Dawson i Slovica mieli odpowiedzieć na pytanie czy wyniki eksperymentu wskazują, że miasta, w które wprowadziły zakaz noszenia ukrytej broni częściej doświadczały (were more likely) spadku przestępczości niż miasta, które nie wprowadziły zakazu. Podobnie jak w przypadku kremu, uczestnicy otrzymali dwie wersje wyników – jedne wskazywały, że miasta, które wprowadziły zakaz noszenia ukrytej broni częściej doświadczały spadku przestępczości niż miasta, które nie wprowadziły zakazu a drugie wskazywały na odwrotną sytuację.
Tak więc uczestników badania Kahana, Peters, Dawson i Slovica podzielona na cztery grupy, z których każda dostała ten sam problem lecz inaczej przedstawiony. Pokazuje to poniższy rysunek:
Jak łatwo się domyśleć, nie ma czegoś takiego jak ideologiczne skrzywienie w kwestii skuteczności leku na wysypkę lecz istnieje silne ideologiczne skrzywienie w kwestii konsekwencji wprowadzenia zakazu noszenia ukrytej broni.
Zanim przejdziemy do wyników chciałbym zauważyć trzy fakty. Po pierwsze, badacze dosyć sprytnie ominęli problem przyczynowości: pytali, które miasta/osoby częściej doświadczały spadku przestępczości/polepszenia stanu zdrowia a nie czy zakaz/krem działały.
Po drugie, odpowiedź na pytanie wymagała odrobinę wysiłku intelektualnego – trzeba policzyć stosunek lepszej/gorszej sytuacji w obydwu grupach a nie porównać liczbę lepszych sytuacji w obydwu grupach lub liczbę gorszych sytuacji w obydwu grupach. Lenistwo intelektualne lub brak umiejętności liczenia skazywały na wybranie błędnej odpowiedzi.
Po trzecie, wprowadzenie dwóch wersji wyników eksperymentu z zakazem noszenia ukrytej broni – sprawiło, że jedna była ideologicznie korzystna dla Demokratów/liberałów a druga ideologicznie korzystna dla Republikanów/konserwatystów (obydwie wersje w eksperymencie z kremem były ideologicznie neutralne). Tak więc Demokraci/liberałowie i Republikanie/konserwatyści mieli jedną wersję wyników, w której błędna odpowiedź wspierała ich ideologiczne skrzywienia.
Czas na wyniki: we wszystkich wypadkach 59% odpowiedzi było błędnych. Fikcyjny problem wymyślony przez Kahana, Peters, Dawson i Slovica sprawił więc wiele trudności uczestnikom badania.
Poniższe wykresy pokazują całościowe wyniki badania z uwzględnieniem czterech wersji problemu i dwóch grup uczestników – o liberalnym skrzywieniu i konserwatywnym skrzywieniu ideologicznym:
Zarówno wzrokowa analiza wykresu jak i przeprowadzone przez naukowców badania statystyczne wskazują na dwa interesujący fakty. Po pierwsze, wysokie umiejętności liczenia zwiększały szanse na poprawną odpowiedź w obydwu wersjach problemu z kremem lecz tylko w tej wersji problemu z zakazem noszenia ukrytej broni, w której poprawna odpowiedź była zgodna z ideologicznym skrzywieniem. Po drugie, w przypadku problemu z zakazem noszenia ukrytej broni polaryzacja wyników pomiędzy grupami o różnym ideologicznym skrzywieniu była zdecydowanie wyższa dla ludzi z wysokimi umiejętności liczenia.
Osoby o wysokich umiejętnościach liczenia o 45 punktów procentowych częściej wskazywały poprawną odpowiedź gdy poprawna odpowiedź wspierała ich ideologiczne skrzywienie. Osoby o niskich umiejętnościach liczenia robiły to o 25 punktów procentowych częściej.
W tym miejscu dochodzimy do najważniejszych i najbardziej interesujących ustaleń badania. Przyczyną wysokiej polaryzacji wyników pomiędzy grupami o różnym ideologicznym skrzywieniu wśród uczestników o wysokiej umiejętności liczenia była ich zdolność do znalezienia poprawnej odpowiedzi na pytanie gdy poprawna odpowiedź była zgodna z ich ideologicznym skrzywieniem. Jednak gdy poprawna odpowiedź była niezgodna z ideologicznym skrzywienie uczestnicy badania o wysokiej umiejętności liczenia nie wykazywali wyraźnej przewagi nad uczestnikami o niskiej umiejętności liczenia.
Zilustruję to konkretnymi danymi: gdy poprawna odpowiedź na problem z zakazem noszenia broni wskazywała na spadek przestępczości liberałowie o wysokich umiejętnościach liczenia wskazywali tę poprawną odpowiedź o 32 punkty procentowej częściej niż liberałowie o niskich umiejętnościach liczenia. Gdy poprawna odpowiedź na problem wskazywała na wzrost przestępczości przewaga liberałów o wysokich umiejętnościach liczenia spadała do 11 punktów procentowych (w przypadku konserwatystów zaobserwowano spadek z 21 punktów procentowych przewagi do 3 punktów procentowych).
Autorzy badań zaproponowali przekonywujące mnie rozwiązanie tego zjawiska: gdy osoby o wysokich umiejętnościach liczenia w pierwszej próbie znalezienia odpowiedzi napotykały na odpowiedź wspierającą ich ideologiczne skrzywienie zadowalały się nią lecz gdy napotykały na odpowiedź niekorzystną dla ich ideologicznego skrzywienia wykorzystywały swoje wysokie umiejętności liczenia by znaleźć odpowiedź wspierającą ich ideologiczne skrzywienie.
Dodaj komentarz