20% raportów finansowych jest zmanipulowanych?

Czterech amerykańskich badaczy (z Duke University i Emory University) przeprowadziło sondaż wśród dyrektorów finansowych (CFO – Chief Financial Officer) na temat jakości publikowanych danych finansowych. Myślę, że inwestorzy giełdowi powinni wziąć pod uwagę wyniki tego badania.

Dichev, Graham, Harvey i Rajgopal stwierdzili, że w opinii dyrektorów finansowych około 20% wszystkich spółek publicznych ‘zarządza swoimi wynikami tak by nie przedstawiały rzeczywistej kondycji ekonomicznej spółki’, krótko mówiąc: manipuluje wynikami finansowymi. Gdy dochodzi do manipulacji wynikami finansowymi to obejmuje ona około 10% zysków na akcję (EPS).

Warto jednak podkreślić, że zaledwie 60% tych manipulacji służy zawyżaniu wyników finansowych – co może zaprzeczać powszechnej opinii o takich praktykach. Zdaniem dyrektorów finansowych, w 40% spółki manipulują swoimi wynikami tak by je obniżyć. Na przykład w ramach takich sztuczek księgowych jak wielka kąpiel (totalne zaniżenie i tak słabych wyników finansowych by poprawić wyniki w przyszłych okresach – zabieg często stosowany przez nowe zarządy) czy słoiczek z ciasteczkami (systematyczne zaniżanie wyników w dobrych latach by stworzyć rezerwę na gorsze okresy – w dobrych latach firma tworzy na przykład bardzo ‘konserwatywne’ rezerwy, które rozwiązuje w złym okresie).

Oczywiście, należy do tych rezultatów podejść ze sceptycyzmem – ze względu na sygnalizowane przez autorów badania potencjalne skrzywienia i błędy: przede wszystkim błąd selekcji i efekt respondencki. Na zaproszenie do wzięcia udziału w anonimowym sondażu odpowiedziało około 5,5% adresatów wysłanych e-maili (około 550 dyrektorów finansowych lub osób pełniących podobne funkcje). Z tej grupy 169 CFO pracowała w firmach publicznych, z których 31% miało przychody poniżej 1 mld USD a ponad 26% miało przychody powyżej 10 mld USD – odpowiedzi tych managerów tworzą podane w badaniu wielkości. Warto też podkreślić, że uczestnicy badania nie opisywali sytuacji w ich firmach lecz swoje spostrzeżenia na temat tego co robią inne przedsiębiorstwa*.

Wyniki badania są złą wiadomością dla akcjonariuszy – zdaniem dyrektorów finansowych bardzo trudno jest z zewnątrz rozpoznać manipulowanie wynikami finansowymi. CFOs podają jednak trzy sygnały ostrzegawcze:

  • rozbieżność pomiędzy wynikami finansowymi a przepływami pieniężnymi (cash flow)
  • odchylenie od wyników innych spółek z sektora
  • duże i nieoczekiwane rozliczenia międzyokresowe i zmiany tych wielkości

Uzupełnieniem powyższych odpowiedzi może być opinia dyrektorów finansowych o tym co wyróżnia wyniki finansowe o wysokiej jakości (wysoka jakość wyników jest tu rozumiana jako oddawanie przez wyniki sytuacji ekonomicznej spółki a nie to, że wyniki są wysokie). CFOs zwrócili uwagę na następujące cechy wysokiej jakości wyników finansowych:

  • odzwierciedlają konsekwentne stosowanie tych samych zasad rachunkowych
  • unikają długoterminowych szacunków tak bardzo jak to możliwe
  • są trwałe (sustainable)
  • są użytecznym narzędziem do prognozowania przyszłych wyników
  • są użytecznym narzędziem do prognozowania przyszłych przepływów pieniężnych
  • raportowane rozliczenia międzyokresowe realizują się jako przepływy pieniężne
  • nie zawierają jednorazowych, specjalnych zdarzeń

Kolejną złą informacją dla akcjonariuszy jest fakt, że zdaniem ankietowanych CFOs jakość wyników finansowych w połowie determinowana jest przy czynniki znajdujące się poza kontrolą zarządu:

  • model biznesowy spółki
  • sektor gospodarczy, w którym działa spółka
  • otoczenie makroekonomiczne spółki

Innymi słowy, jakość raportowanych wyników finansowych może być niska nawet wtedy gdy będą je przygotowywać rzetelni i kompetentni dyrektorzy finansowi. Myślę, że doświadczenia polskich inwestorów z wynikami firm deweloperskich mogą być dobrym unaocznieniem tego problemu.

Na samym końcu zwrócę jeszcze uwagę na powody, dla których firmy manipulują swoimi wynikami. Zdaniem ankietowanych CFOs są to przede wszystkim:

  • dążenie do wpłynięcia na cenę akcji
  • zewnętrzna presja na osiągnięcie danego poziomu zysków
  • wewnętrzna presja na osiągnięcie danego poziomu zysków
  • dążenie do wpłynięcia na wynagrodzenia zarządu
  • strach przed negatywnymi konsekwencjami dla kariery wysokich rangą managerów w przypadku opublikowania słabych wyników

Za Dichev, Graham, Harvey i Rajgopal

* Ten punkt może mieć interesujące konsekwencje. O ile dobrze pamiętam z ekonomii behawioralnej ludzie mają skłonność do zawyżania poziomu nieuczciwości u innych ludzi. Z drugiej strony, im bardziej postrzegamy innych ludzi jako nieuczciwych tym większą mamy skłonność do tego by samemu tak się zachowywać

[Głosów:0    Średnia:0/5]

7 Komentarzy

  1. Dapi

    Wazne jest zwrócenie uwagi na problem – jakość danych w takich przypadkach bedzie zawsze trudna do weryfikacji.
    Dla mnie ten problem wpisuje sie z dyskusje “wyznawców AT i AF” gdzie Ci ostatni poruszają argument, że AT jest do niczego bo opiera się na kreskach rysowanych w powietrzu. AF tez może się opierać na danych rysowanych z powietrzu i to ryzyko należy brać pod uwagę. Kathay poruszył sprawe danych do wykresów czyli danych do AT. Mam doswiadczenie z danymi giełdowymi, które także na stronie gpw posiadały niezrozumiałe braki i błedy w bazie.
    Reasumując: Wyciągamy wnioski z danych co do których nie mamy żadnej pewności że są właściwe.
    Dla osób, które jakiś czas są na rynku, wiedza ta nie jest tajemnicą ale wiemy, że tych nowych [napalonych] jest zawsze większość. Rynek ich szybko wymienia na najnowszy model

    1. trystero (Post autora)

      @ Dapi

      Tak, to jest jak gdyby jeszcze jedna warstwa trudnością, z którą muszą się zmierzyć analitycy fundamentalni. Jednak jest to problem do pokonania, tym bardziej, że od wielu lat propaguje się zwracanie uwagi na inne wskaźniki niż te związane z zyskiem netto. Dużo trudniej jest zarządzać przepływami pieniężnymi i dlatego wiele strategii koncentruje się na tych wskaźnikach.

  2. Dapi

    = Wazne jest zwrócenie uwagi na problem – jakość danych w takich przypadkach bedzie zawsze trudna do weryfikacji =

    Powyższe dotyczy danych w przeprowadzonym badaniu

  3. exnergy

    Dobry temat, proszę o dokładkę.

  4. GZalewski

    przypomne:
    https://blogi.bossa.pl/2010/07/15/klamstwo-w-sluzbie-wlasnosci/

  5. darkh

    OT

    “ostatnie kometarze” na glownej bossablo znamienicie ulatwialy korzystanie ;]

  6. astanczak

    @ darkh

    Admini przeprowadzają mały remont.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Proszę podać wartość CAPTCHA: *