Wyłom w inwestycyjnych teoriach

Dominujący dotychczas motyw inwestorskich decyzji, oparty na tzw. „efekcie dyspozycji”, wymaga zasadniczej rewizji.

 

Dla wszystkich interesujących się ekonomią behawioralną będzie to lekkie trzęsienie ziemi. Dla reszty niech będzie to inspiracja dla wsłuchania się we własne motywacje.

Efekt dyspozycji zakłada, że inwestorzy działają w oparciu o nie do końca racjonalne przesłanki to jest sprzedając zyskowne pozycje zbyt szybko a straty utrzymując w portfelach zbyt długo. Czyli parafrazując: tnąc zyski, hodując straty. Podręczniki opisujące behawioralne podłoże decyzji inwestycyjnych wyjaśniają za pomocą tego efektu wszelkie mechanizmy giełdowych transakcji, również w polskich pracach znajdziemy je dość szczegółowo wyjaśnione (książki i artykuły Zielonki, Tyszki czy Zaleśkiewicza). Efekt ów jest dobrze udokumentowany szeregiem eksperymentów i w zasadzie osadza się na tym, że to EMOCJE inwestorów w stosunku do zysków i strat motywują najczęściej ich preferencje w kierunku posiadania lub nie papierów wartościowych.

Sierpniowe (2012 r) wydanie żurnala “Review of Financial Studies” zawiera pracę dwóch amerykańskich akademików- Itzhaka Ben-Davida i Davida Hirshleifera – będącą efektem drobiazgowych badań 77. tysięcy rachunków giełdowych, aktywnych w latach 1990-1996 u jednego z dyskontowych brokerów. Szereg zaobserwowanych zjawisk podsunął im nieco inne wyjaśnienie motywacji stojących za decyzjami inwestorów:

to nie kwestia odczuć czyli nienawiści do strat i obawy o znikający zysk napędzają zlecenia, te preferencje zastąpiły w nowej teorii PRZEKONANIA (ang. beliefs, które można również tłumaczyć jako wierzenia).

Dokonujemy więc transakcji zamykających lub powstrzymujemy się przed nimi głównie dlatego, że mamy oczekiwania co do przyszłej ceny papierów, wierzymy i obstawiamy, że zachowają się w ten czy inny sposób, nawet, jeśli jest to jedynie płocha nadzieja. Napędza nas raczej przekonanie co do dalszego rozwoju kursu w którąś ze stron niż lęk o zysk i awersja do ucinania strat. I choć autorzy w dużej części zastępują dotychczasowe emocjonalne preferencje owymi przekonaniami, oddając tym ostatnim dominującą rolę, te pierwsze jednak nadal w jakimś stopniu, zdecydowanie mniejszym niż dotychczas sądzono, motywują część inwestujących. Dodać należy, że całą paletę motywacji uzupełniają również dużo mniej istotne powody jak optymalizacja podatkowa, przymus uzupełniania depozytu (margin call), awersja do strat czy przypadki losowe.

Mamy więc nowy wymiar psychologiczny ram działania zarówno giełdowych inwestorów jak i spekulantów (w tym systemowych). Przyznam, że właśnie tej drugiej grupy brakowało mi w dotychczasowych tezach, wywodzących się wprost z Teorii Perspektywy ułożonej przez protoplastów ekonomii behawioralnej – Kahnemana i Tversky’ego. Zdecydowana większość eksperymentów była przeprowadzana z dala od giełdowej rzeczywistości to jest w grach opartych o preferencje wyboru określonej kwoty w warunkach ryzyka i niepewności. Dla mnie były zbytnim uproszczeniem, nie oddawały dużo bardziej skomplikowanych związków przyczynowo–skutkowych zachodzących w giełdowych interakcjach pomiędzy uczestnikami obrotu, szczególnie tych działających w sposób systematyczny, mechaniczny.

Jeden z przytaczanych przez obu naukowców przykładów wskazuje właśnie na klasyczne działanie spekulantów krótkoterminowych, często dokonujących transakcji. Strategie oparte o własne umiejętności i przekonanie o posiadanej wiedzy każą im szybko zamykać niewielkie straty by uchronić rachunek przed większymi ich rozmiarami. Gdyby dominantą działań były emocjonalne lęki, wyprowadzone z efektu dyspozycji, prowadziłoby to do hodowania strat.

Kolejny przykład – uśrednianie strat w każdym rodzaju. Przywoływani naukowcy powołują się na nie jako czysty przykład ujawnienia przekonań czyli wiary w to, że kurs się podniesie a oczekiwana wartość papieru jest wyższa, choć obecnie jest przez rynek wyceniany nieefektywnie (poniżej wartości )

Asymetrii nie stwierdzili również w przypadku transakcji zakończonych małymi zyskami lub małymi stratami, a przecież zgodnie z efektem dyspozycji te pierwsze powinny być zamykane dużo częściej.

Nie zanotowali również efektu dyspozycji w obszarze dużych strat – jeśli inwestorzy mają skłonności do ich przetrzymywania to dlaczego wykryto proces przeciwny czyli im bardziej pozycja zanurzała się w straty tym rosło prawdopodobieństwo jej likwidacji? Za to najmniejszą ilość zamykanych pozycji wyliczyli dla transakcji, w których cena nie zmieniła się po czasie.

Te nowo odkryte hipotezy nie zmieniają jednego: inwestorzy nadal wykazują tendencje w kierunku nieracjonalności bez względu na to czy impuls rodzi się pod wpływem emocji czy pochodzi z przekonań…

Jakie ma to dla nas znaczenie w najprostszym z możliwych kontekstów? Przede wszystkim dla własnej samooceny dobrze byłoby z pełną wobec siebie szczerością sprawdzić czy działamy z perspektywy aktualnych zysków i strat (emocjonalnie) czy raczej tworzymy w sobie przekonania, które wpływają na nasze decyzje mocniej niż impulsywna ocena pozycji, bądź też czy pozostajemy pod wpływem jeszcze innych czynników. Zależnie od tego trzeba bowiem dobrać stosowne środki zaradcze lub zaplanować drogę dalszego rozwoju.

Na osobny wpis zasługuje z pewnością sam wątek „przekonań” (beliefs).

Podziel się tym artykułem:

Polecamy

Autorzy

Najnowsze komentarze

Tagi

akcje analitycy analiza fundamentalna analiza techniczna bańka spekulacyjna bessa bitcoin bossaEdu edukacja emocje ETF FED forex fundusze giełda GPW hossa inwestowanie pasywne inwestycje kontrakty terminowe krach kryptowaluty kryzys książka książki literatura makro media oszustwa porady inwestycyjne prognozowanie prognozy przewaga psychologia psychologia inwestowania recenzja ropa rynek akcji rynek akcyjny ryzyko statystyka w inwestowaniu strategie strategie inwestycyjne straty systemy WIG20 wykres dnia zagranica złoto

Najnowsze wpisy

Komentarze

83 odpowiedzi na “Wyłom w inwestycyjnych teoriach”

  1. Awatar Smutna Julia
    Smutna Julia

    Sprawa przekonań niewątpliwie zasługuje na wiele artykułów. Do jakich to strat (utracone potencjalne korzyści) doprowadziły mnie błędne przekonania na temat rynku, których się uparcie trzymałam. Mam tu na myśli trzecią kategorię, obok hodowania strat, ucinania zysków jest jeszcze powstrzymywanie się od transakcji kupna akcji/funduszy akcyjnych, bo spadnie (zaraz, albo za tydzień, albo za miesiąc) i to spadnie gwałtownie, więc lepiej wcale nie wchodzić, bo mogę nie zdążyć uciec.
    Wybrałam więc znany wszystkim bezpieczny fundusz obligacji, który umoczył na budowlance i strata wygląda na 20% (2x więcej niż zakładałam dla f. akcyjnych)!!! O, właśnie dostałam kolejny komunikat, aby wejść w fundusze akcyjne i pewnie znowu zignoruję, „bo jesteśmy na górce” i zaraz spadnie 🙁

  2. Awatar astanczak
    astanczak

    > jeśli inwestorzy mają skłonności do ich przetrzymywania to dlaczego wykryto proces przeciwny czyli im bardziej pozycja zanurzała się w straty tym rosło prawdopodobieństwo jej likwidacji? Za to najmniejszą ilość zamykanych pozycji wyliczyli dla transakcji, w których cena nie zmieniła się po czasie.

    Troszkę pogubiłem się w tym wywodzie – może dlatego, że usypia mnie czytanie o ekonomii behawioralnej i nie umiem się zaangażować – ale jeśli dobrze rozumiem pytanie, to może warto przywołać stary paradoks spekulanta, który tłumaczy zachowanie inwestorów w sytuacji dynamicznych przecen.

  3. Awatar investor_ts
    investor_ts

    Jako ekonomistę i zwolennika hipotezy efektywnego rynku korciło mnie, żeby sobie trochę podworować ale przedmówca trafnie opisał stan również mojego ducha w stosunku do ekonomii behawioralnej.

    Kathay, hipotez się nie odkrywa.

  4. Awatar gzalewski
    gzalewski

    „Dokonujemy więc transakcji zamykających lub powstrzymujemy się przed nimi głównie dlatego, że mamy oczekiwania co do przyszłej ceny papierów, wierzymy i obstawiamy, że zachowają się w ten czy inny sposób, nawet, jeśli jest to jedynie płocha nadzieja. Napędza nas raczej przekonanie co do dalszego rozwoju kursu w którąś ze stron niż lęk o zysk i awersja do ucinania strat. ”

    a to jest sprzeczność? Bo wydaje mi się, że zupełnie nie.
    Podejrzewam, że do działania (lub jego braku) „napędza nas” i to i to

  5. Awatar gzalewski
    gzalewski

    @ investor_ts
    „Jako ekonomistę i zwolennika hipotezy efektywnego rynku”, hmmmm 🙂

  6. Awatar gzalewski
    gzalewski

    cała praca jest tu:
    http://recanati.tau.ac.il/Eng/_Uploads/dbsAttachedFiles/Ben-David_Hirshleifer_2011_12_13_v1.pdf

    Niestety nie mam głowy (i czasu), żeby się nad nią przychylić w skupieniu, ale kilka „ale” już mam

    „the disposition effect is not primarily driven by a direct preference for realizing winners rather than
    losers. Trading based on beliefs can potentially explain these findings. ”

    Więc już z tego wynika, że to koncepcja uzupełniająca/doprecyzowująca a nie konkurencyjna.

    ale nie jestem pewien, czy mam ochotę czytać całość w kontekście wybranej próbki danych:
    „We test our hypotheses with data on retail investor trading used by Strahilevitz, Odean, and Barber (2011) which is similar to the data used by Odean (1998). The dataset consists of trades at a large discount broker; it includes stock transactions from 77,037
    unique accounts over the period from January 1990 through December 1996”
    Okres analizy to sam środek hossy – zupełnie nie skrzywione dane :)))

    http://goo.gl/0th1g

  7. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    Patrzcie państwo jak to to jest na tym swiecie ułożone, ze ludzie są podobne a jednoczesnie różnie reagują.

    No bo mnie również, jako ekonomistę i zwolennika hipotezy efektywnego rynku, bardzo korciło, żeby sobie trochę podworować z autora wpisu, ale pewien przedmówca dosyć trafnie opisał moje relacje w stosunku do ekonomii behawioralnej. Z tym, że moje reakcje są odmienne bo ja nie usypiam podczas lektury ale mną telepie.

    Ci amerykańscy autorzy sobie filozują nić więc dziwnego, ze nasz filozof rynku jakze słusznie wyłapał, iż dobór okresu analizy jest, delikatnie to ujmując skrzywiony, co może istotnie wpłynąć na wnioski końcowe. Zresztą jest to nie jedyna słabośc tej pracy.

    Zanęcony chwytny tytułem – WYŁOM i inwestycyjnych teoriach – „lekkie trzęsienie ziemi” ??? (i tak dobrze, że nie przełom) przeczytałem i się rozczarowałem. Jaki wyłom, najwyżej pękniecie i to niewielkie, a trzęsię to mi się brzuszysko.

    W podsumowaniu sami autorzy stwierdzają wprost:

    „These findings provide no clear indication that realization preference helps explain investor trading behavior. Furthermore, the disposition effect is not primarily driven by a direct preference for realizing winners rather than losers. Trading based on beliefs can potentially explain these findings.”

    Behawioryści zawsze jak nie mogą czegoś logicznie wytłumaczyć to mają pod reką wygodny wytrych w postaci psycho-logicznych zachowań uczestników rynku. I gra mu-zyka.

    Czyli jak zazwyczaj – Wiele hałasu o nic!

  8. Awatar _dorota
    _dorota

    No właśnie, hm. Jeżeli objawiło się nam aż dwóch naraz apostołów hipotezy efektywnego rynku, to może niech nam ogłoszą Słowo, abyśmy i my dostąpili mądrości i zostali do tej hipotezy przekonani? Bo to, co wiedzę gołym okiem nijak na efektywny rynek nie wygląda.

  9. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    „Bo to, co wiedzę gołym okiem nijak na efektywny rynek nie wygląda.”

    To może włóż okulary. 🙂

  10. Awatar _dorota
    _dorota

    @ Less
    Ale masz jakieś argumenty za tym, że rynek jest efektywny, prawda? Nie wierzysz na słowo?

  11. Awatar gzalewski
    gzalewski

    nie no dobra, ja tez wierzę w efektywnosc – sprzedający sprzedają, kupujący kupują. To jest efektywne, każdy realizuje swój cel.
    Nie wierzę w racjonalność zachowań uczestników. A w szczególności, że inwestują zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą, przekonaniami, logicznym uzasadnieniem i te wszystkie takie

  12. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    Dorota, ja jestem za stary wróbel by być tak naiwnym i wierzyć w praktyczną efektywnośc rynku w sytuacji gdy wielcy gracze robią na nim co chcą (pod siebie). Co wiecej maą takie wpływy pozarynkowe . ze mogą sobie wykukać rozne bailouty, skupy obligacji przez EBC, etc.

    Poza tym niektóre rynki nie moga być efektywne z uwagi na uwarunkowania, jak chocby nasz, gdzie regularne administracyjne nakazane zasysanie akcji przez OFE sztucznie nadyma ceny. Gdyby OFE nie kupowały to nasze ceny giełdowe były dużo, duzo niższe, czyli bliskie ich prawdziwej wartości.

    Ja cenię EMH jako model teoretyczny, który logicznie tłumaczy jak funkconował by rynek, gdyby nie powyższe czynniki plus czynniki psychologiczne takie jak chciwość, strach i nieświadomość.

    Jak wymyślą lepszą i bardziej spójną teorię to się na nią chętnie przerzucę.

  13. Awatar gzalewski
    gzalewski

    ” logicznie tłumaczy jak funkconował by rynek, gdyby nie powyższe czynniki plus czynniki psychologiczne takie jak chciwość, strach i nieświadomość.”
    Less, niektórzy analitycy też logicznie tłumaczą dlaczego rynek powinien spadać. (albo rosnąć). Ale to dziwna logika. Ja mojej żonie też tłumaczę, że rożne rzeczy są logiczne. Tylko to nie jej logika. Odwrotnie też to działa.

  14. Awatar _dorota
    _dorota

    @ Less
    OK, z tymi wszystkimi zastrzeżeniami – już się nie czepiam. Choć to nie jest już EMH 😉

  15. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    GZ – mówimy o regule, ogólnej zasadzie a nie o wyjatkach albo nieprawidłowościach i wypaczeniach.

    Poglądowa reguła mówi, że jak popyt rosnie to ceny powinny rosnać, ale nie zawsze tak jest, choć na podstawie takich przypadków nie obala sie podstaw ekonomii rynkowej.

    Z drugiej strony gdy popyt spada ceny powinny też spadać ale da się logicznie wyjasnić, na podstawie zasad ekonomii i rachunku opłacalności, że mogą tez rosnąć, co wcale nie zaprzecza ogólnej przyjetej zasadzie, a wręcz ją wspiera, choć posrednio.

    A na logike kobitek to nie ma rady, choć też zdarzają się wyjatki.

  16. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    A tak na marginesie to, jako stary maruda i upierdliwy szukacz dziury w całym, nie byłbym sobą gdybym nie przyczepił się do terminu efekt dyspozycji.

    No bo co to po naszemu ma znaczyć ta kalka językowa, czy nam cos ona mówi?

    Podane w tekście wyjąśnienie opisuje jedynie sam skutek a nie przyczynę leżąca u podstaw takiej a nie innej decyzji inwestora, tego efektu dyspozycji –

    „Efekt dyspozycji zakłada, że inwestorzy działają w oparciu o nie do końca racjonalne przesłanki to jest sprzedając zyskowne pozycje zbyt szybko a straty utrzymując w portfelach zbyt długo. Czyli parafrazując: tnąc zyski, hodując straty.”

    Niewiele nam to mówi, ba znaczeniowo wręcz może wprowadzać w błąd więc sugeruję by znaleźć lepszy odpowiednik w języku polskim. Jaśniejszy i bardziej zrozumiały.

    Ja wiem ale nie powiem! Bo nie ma letko. 🙂

  17. Awatar _dorota
    _dorota

    Ano, sprawdziłam pobieżnie – i wszyscy tą samą kalke stosują. Czy ona coś oznacza – to wiedzą tylko zawodowi psychologowie. Reszta przyjmuje na wiarę, bo i jak sprawdzić poprawność, jak się nie jest specjalistą.

  18. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    To akurat z psychologią stosowaną ma niewiele wspólnego i niczego nie dowodzi.

    Ja zaś dla kalkomanów idących na łatwiznę mam wiele sympathy (czyli współczucia a nie sympatii).

  19. Awatar gzalewski
    gzalewski

    less, ty sie nie kryguj bo to nie jedyna kalka (i nie tylko w finansach). Gorzej jak pozniej czytający w Polsce z tej kalki wysnuwają wnioski, co to oznacza, bez sięgania do źródeł

    http://disposition-effect.behaviouralfinance.net/

  20. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    A to gadzina ten Zalewski, prawie mi popsuł cały efekt. Ale niech tam.

    Termin „disposition effect” ukuli i wprowadzili M. Statman and M. Shefrin w publikacji z 1985 r. „The disposition to sell winners too early and ride losers too long: Theory and evidence”, w Journal of Finance.

    Jak piszą jest to poręczny skrót (shorthand) ich określenia ” predisposition toward get-evenitis”.

    M. Shferin w książce „Beyond Greed and Fear: Understanding Behavioral Finance and the Psychology of Investing” (1999) tak to ujmuje:

    „Pepole appear to be predisposed to „get-evenitis”. Are they? Get-evenitis refers to the difficulty peoples experience in making peace with their losses.”

    Zródłosłów tego terminu to angielski zwrot „to break even ” czyli wyjść na zero, odrobić straty, wyjść na swoje, odegrać się, odkuć się . Oczywiście w artykule naukowym należało znaleźć jakieś zgrabne określenie brzmiące bardziej fachowo i naukowo, jakiś autorski neologizm, więc wymyślono „disposition effect” .

    Ale jest też tu podtekst psychologiczny – chęć zrewanżowania się rynkowi, powetowania swoich strat, odpłacenia mu pięknym za nadobne, wyrównania z nim rachunków – „to get even”, by zrekompensować sobie zawiedzione oczekiwania i urażoną dumę inwestorską.

    Problem w tym, że dla osób anglojęzycznych termin ten jest zrozumiały , gdyż disposition znaczy skłonność, usposobienie, inklinację, tendencję, pociąg do czegoś etc (np. hazardu) i jest synonimem predisposition, a więc naszej predyspozycji .

    Gorzej jest natomiast w przypadku języka polskiego. Wprawdzie dawniej w języku polskim słowo „dyspozycja” znaczyła również predyspozycję ale obecnie to znaczenie się zatraciło i mało kto je zna i rzadko jest stosowane.

    Co ciekawe w języku angielskim dużo częściej używa się określenia disposition niż pre-disposition, odwrotnie jak w języku polskim.

    Tak więc lepszym tłumaczeniem na polski terminu disposition effect było by „efekt predyspozycji”, ale jednocześnie powinno się w gdzieś tekście zamieścić uściślenie – skłonność do odegrania się (odrobienia strat), którego efektem jest/bywa cięcie zysków i hodowanie strat.

    Nie bez kozery zaznaczyłem tu skłonność do hazardu czy też bardziej ryzykownych działań. Jak to bowiem ujęli Kahneman i Tversky, twórcy teorii perspektywy, ludzie którzy nie pogodzili się (make peace) z powstającą stratą są bardziej skłonni podejmować ryzykowne działania (gamble), na które w innych warunkach by się nie odważyli.

    Ten aspekt niejako sytuacyjnie wymuszonego pójścia „ma ryzykie” nie powinien być przeoczony w dyskusjach nad sytuacyjnym „efektem predyspozycji”, czyli w określonych uwarunkowaniach.

    A wtedy przekaz byłby dużo bardziej czytelny. Czyli mniejszy by był odstęp szum – sygnał użyteczny (signal to nopise ratio). 🙂

    Co nie, czytacze i słuchacze?

  21. Awatar blackswan
    blackswan

    „Ale jest też tu podtekst psychologiczny – chęć zrewanżowania się rynkowi, powetowania swoich strat, odpłacenia mu pięknym za nadobne, wyrównania z nim rachunków – „to get even”, by zrekompensować sobie zawiedzione oczekiwania i urażoną dumę inwestorską.”

    bingo
    ale to nie jest podtekst nawet, to jest sedno

  22. Awatar blackswan
    blackswan

    „Nie bez kozery zaznaczyłem tu skłonność do hazardu czy też bardziej ryzykownych działań. Jak to bowiem ujęli Kahneman i Tversky, twórcy teorii perspektywy, ludzie którzy nie pogodzili się (make peace) z powstającą stratą są bardziej skłonni podejmować ryzykowne działania (gamble), na które w innych warunkach by się nie odważyli.”

    pytanie: czy zawsze jest to niepożądane zachowanie? czy ono przypadkiem czemuś nie służy? skąd się bierze taki odruch? czy takie zachowanie może doprowadzić do przełomów? czy możemy takie zachowania *obiektywnie* racjonalizować post-hoc?

    pofilozofujmy 😉

  23. Awatar _dorota
    _dorota

    „czy ono przypadkiem czemuś nie służy?”
    Nie widzę innej przyczyny jak ochrona własnego wizerunku (w najważniejszych oczach: przed samym sobą).

    Taka hipoteza implikuje zarówno konkretne podłoże tej postawy, jak i (nie)możliwość wyjścia z błędnego koła „odgrywania się”. A jak powiada przysłowie: nie za to ojciec bił syna, że grał, tylko… 😉

  24. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    Nie za to ojciec bił syna, ze grał tylko za to że fałszował! 😉

    Predyspozycja oznacza skłonność, a to jest cecha osobnicza i nie każdy w podobnej sytuacji reaguje tak samo.Jedni spuszczą głowę z rezygnacją a inni będą pałali żądzą odwetu, jeszcze inni bedą się cykać i spróbują jakoś wykaraskać się z opresji czekając na szansę i sposobność.

    W nagorszej sytuacji psychicznej będą chyba ci, co mieli szansę wyjśc z pozycji z zyskiem, ale słyszeli że nie jest po mołojecku brać mały zysk i sprzedawać pozycję zbyt szybko, no i bo fachry tak nie robią, a potem znajdują rekę w nocniku a rynek leci na łeb na szyję.

  25. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    No i co wtedy?

    Wtedy mamy do czynienia z efektem niedyspozycji! 🙂

  26. Awatar investor_ts
    investor_ts

    @_dorota

    Apostołem (gr. apostolos = wysłannik) HER się nie czuję a jedynie jej zwolennikiem. Ale daj mi 1,5h – 2h na rozmowę oraz 2 litry czeskiego piwa a rozwinę swoje stanowisko w tej sprawie ;). Tutaj odniosę się krótko jedynie do dwóch, wyżej podnoszonych kontrargumentów.

    (1) Rynek nie jest doskonale efektywny.

    Owszem, doskonale efektywny rynek nie istnieje i pewnie nigdy nie będzie istnieć. Pozwolę sobie zadać pytanie: i co z tego? Andrew W. Lo we wprowadzeniu do „A Non-Random Walk Down Wall Street” podaje ciekawą analogię zaczerpniętą ze świata techniki. Żaden inżynier nie zastanawia się czy dany silnik cieplny jest doskonale sprawny, bo świetnie zdaje sobie sprawę, że taki nie istnieje. Mimo to, nie odrzuca koncepcji silnika Carnota ale traktuje go jako idealizację służącą do pomiaru sprawności egzergetycznej (stosunek sprawności silnika do sprawności silnika Carnota). Analogicznie, ekonomista nie musi interesować się bezwzględną efektywnością rynku ale względną. I wówczas pewna idealizacja, jaką jest HER, stanowi użyteczny punkt odniesienia, benchmark.

    (2) Założenia HER są fałszywe.

    Inwestorzy pewnie nie są ani racjonalni ani wszechwiedzący ale ponownie zapytuję: i co z tego? Powszechny pogląd, że teorie naukowe muszą opierać się na „prawdziwych” założeniach, są „prawdziwe” i opisują świat takim, jakim jest on w rzeczywistości stanowi jedynie zdroworozsądkowe mniemanie (cudzysłów wynika z mojego przekonania, że nie mamy możliwośći przekonać się, że nasze twierdzenia są prawdziwe w potocznym sensie). Postulat aby odrzucić HER wyłącznie ze względu na „fałszywość” jej założeń skutkowałby odrzuceniem nie tylo całej ekonomii – teoria ogólnej równowagi, będąca fundamentem klasycznej ekonomii, zakłada racjonalność podmiotów gospodarczych oraz doskonałą konkurencję – ale dużej części tego co nazywamy nauką. Klasyczna mechanika Newtona zakłada przestrzeń euklidesową, która jak wiemy – podobnie jak racjonalny i wszechwiedzący inwestor – nie istnieje. Mimo „fałszywych” założeń, nie tylko nie wyrzucamy klasycznej mechaniki na śmietnik historii ale korzystamy z niej z powodzeniem w codziennym życiu. M. Friedman w „The Methodology of Positive Economics” – jednym z najsłynniejszych i najważniejszych artykułów poświęconym metodologii ekonomii – pisał, że prawdziwość praw teorii jest zupełnie nieistotna, a teorii ekonomicznej nie szkodzi nawet to, że jej hipotezy okazują się fałszywe. A I. Lakatos stwierdził, że każda teoria pływa w morzu anomalii.

    Na koniec małe dopowiedzenie: będąc jednocześnie aktywnym spekulantem i zwolennikiem HER – nie widzę tutaj sprzeczności – odrzucam hipotezę błądzenia losowego. Wszystkich inwestorów zachęcam, ze względów czysto pragmatycznych, do łagodniejszego spojrzenia na HER – rynki finansowe są dużo bardziej efektywne niż nam się wydaje, a darmowe lunche choć się zdarzają, to jedynie okazjonalnie.

    Pozdrawiam,

  27. Awatar pit65

    @investor_ts

    Problem pewnie w tym ,że częstość i nazwijmy to odchyleniem standardowym anomalii jest tak duże , że inwestorzy grając na anomaliach i wygrywając zdają się przeczyć empirycznie prawdziwości HER.
    W innym przypadku nie byłoby problemu.
    Pytanie jest takie czy idealizacja i traktowanie HER jako miary przy takich odchyleniach jest zasadne.
    Czy czasem kompletny brak innych lepszych/tych naukowych/ miar nie determinizuje chęci do korzystania z tej miary, która przy takich odchyleniach niejednokrotnie zawodzi.
    Co by sie stało gdyby w konstrukcji silnika idealnego stanowiącego wzorzec dopuścić do dużych odchyleń konstrukcyjnych???

  28. Awatar ikti

    Zawsze mnie to ciekawi, dlaczego inwestor, który ucina zyskowną pozycję, ponieważ nie może spać w nocy jest traktowany jako nieracjonalny. Być może woli spokojny sen, niż trochę więcej zysków. Jest to zachowanie racjonalne, choć może nie maksymalizujące zysku pieniężnego. Tak samo ze stratnymi transakcjami. Być może zamknięcie takiej transakcji jest tak bolesne, że już lepiej zaryzykować większą stratę i zamknąć ją w jakimś bardziej dogodnym psychicznie momencie.

  29. Awatar blackswan
    blackswan

    @ investor_ts

    Temat rzeka – tak na kratę browarów co najmniej 😉
    Jedna tylko uwaga, o której kiedyś zresztą rozmawialiśmy: Friedman w swoim instrumentaliźmie wypunktowanym w esejach zauważa, że nieistotna jest rzeczywistość założeń teorii ekonomicznej, liczy się jej moc prognostyczna. To jest pierwszy bardzo poważny problem tego podejścia.

  30. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    No właśnie, dobre porównanie z tą sprawnością silnika – wspomniane przez investora ts-a.

    Silnik parowy, który odegrał tak wielką role w rewolucji przemysłowej miał sprawność rzadko przekraczającą 10%, a jakimż był przełomowym wynalazkiem.

    Współczesne silniki spalinowe mają sprawność ok 1/3 a przecież nikt z korzystających z aut raczej nie narzeka, mówiąc – eee nie bedę jeżdził tym nieefektywnym i niewydajnym chłamem. Ważne, że trwają prace nad dalszym udoskonaleniem silników.

    EMH też można udoskonalić, ale aby ona działała w praktyce trzeba dać
    mechanizmowi rynkowemu szansę any mógł wykazać swoją efektywność, a z tym jak wiadomo bywa różnie.

  31. Awatar pit65

    „liczy się jej moc prognostyczna”

    Dlatego wróżbiarstwo w modzie zawsze i wszędzie 🙂

  32. Awatar pit65

    @Less

    Tu pewnie nie o sprawność biega tylko o bardziej w sensie przełącznika działa vs. nie dzieła.
    Czy wtedy jak byś trafił dobry z prawdopodobieństwem 3/10 też byś dawał szansę za każdym razem topiąc pieniądze w błoto ????

    Taka sprawność o jakiej mówisz należałoby porównać w inny sposób np. 10% to sprawność HER zgarniająca zawsze 10% ze 100% puli.

    To są dwie różne analogie i ta pierwsza być może lepiej pasuje do bolączek HER 🙂

  33. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    Pit a może spróbuj spojrzec na to tak. Załóżmy, ze HER działa przeciętnie ze sprawnością 50%, to chyba rozsądne założenie. No, ale dla naszej myślówki przyjmijmy że efektywność HER jest na poziomie tylko 1/3, a więc daleką od ideału.

    A teraz pomyśl co by było gdyby HER sprawdzało się tylko na poziomie 10%, jak piszesz? Może wtedy mielibyśmy zupełnie rozregulowany rynek, cuda na giełdzie, bezhołowie trudne do opanowania i ogarnięcia rozumowego. Brak było by nam świadomości co się dzieje, czemu sie tak dzieje jak się dzieje, no i co moze być dalej z tym fantem.

    Ja sprawność czy też efektywnośc HER rozumiem w kategoriach jej zdolności tłumaczenia zachowania sie rynku, takiego a nie innego, a przede wszystkim poprawnego określania poziomu cen na nim.
    A więc chodzi o przełożenie się faktów ogólnogospodarczych i wynkików firmy na ceny rynkowe. Inaczej mówiąc na zdolnośc węwnetrznej logiki tej teorii na wytłumaczenie zachodzących zaarzeń i procesów rynkowych.

  34. Awatar pit65

    @Less

    MI chodziło jedynie o logike analogii ze sprawnośćią silnika, z którą się nie zgadzam, procenty dałem w cały świat. Sory .
    BArdziej porównująć HER do samochodów zasadnym byłoby porównać do awaryjności po wyjeżdzie z fabryki IMO.
    POrównanie w stylu sprawności to analogicznie jak to nazywasz bezhołowie bo wtedy zawsze wygrywalibyśmy tak jak sprawność silnika parowego zawsze oscyluje wokół pewnej liczby.
    A więc tak dobrze nie ma dla HER ani dla wyznawców.

    No i dochodzimy do założenia
    „Załóżmy, ze HER działa przeciętnie ze sprawnością 50%”
    NIe wiem czy możemy mówić o sprawnośći.
    Może dałoby się mówić o częstości , a to nie to samo.
    Tak czy owak dorzuciłbym jeszcze 10-20 procent częstości na korzyść HER.
    I to nic nie znaczy bo odchylenia od wzorca są na tyle częste i duże , że wzorzec bardzo często przegrywa z rzeczywistością.
    Czasem wystarczy jeden event i sprawność wychodzi na zero lub minus.
    Ekonomicznie przekonała sie o tym mrówka wychodząc za słonia . Jak zmarł całe życie kopania 🙂
    Ci co grają z trendem, który HER odrzuca jako nieistotny statystycznie parametr i wygrywają zaprzeczają tezie o JEJ sprawności. Dobrze ,że nie można odrzucić istnienia tych traderów jako takich 🙂

    POwiedz czy w idealnym silniku odchylenia od działania wzorca dochodzą do 3-6 sigma nie mówiąc już o realnych konstrukcjach, gdzie rozmiar poszczegónych części są bardzo ściśle określone , a odchylenia mogą być minimane.

    Co do zdolnośći tłumaczenia to ja się wypowiadał nie bedę, każdy jakieś narzędzie do tego znajdzie .
    A na poziom cen to największy wpływ ma ten co trzyma za „uszy” emisją pieniądza jedną stronę ułamka jaką jest cena czyli 50% IMO .I to wystarczy 🙂

    NO i na koniec lubię HER bo doświetla pewne sprawy z ich dotychczas niewidocznej strony , ale bez przesady do zawłaszczania tego czym nie rządzi i rzadzić nie bedzie czyli pozostałych ~ 30% a to ma znaczenie i obniża teoretyczną sprawność HER czasem do wartości minusowych .

    Kto chce niech stosuje.

  35. Awatar blackswan
    blackswan

    „MI chodziło jedynie o logike analogii ze sprawnośćią silnika, z którą się nie zgadzam, procenty dałem w cały świat”

    hear hear
    to się nawet nazywa „physics envy”, co nie investor? 🙂

  36. Awatar pit65

    @blaki
    Figlarzu 🙂
    Uważasz ,że warto żonglować procentami skoro dochodzisz do wniosku ,że logika Ci nie pasuje?

  37. Awatar _dorota
    _dorota

    Analogia ze sprawnością silnika może nie jest konieczna, ponieważ sami twórcy EMH ją „wystopniowali”, zdając sobie sprawę, że warunki efektywności rynku są tak wyśrubowane, że nie do spełnienia.
    Że się posłużę najprostszą ściągą:
    http://pl.wikipedia.org/wiki/Hipoteza_rynku_efektywnego

    Nawet jak poodrzucamy te najdrastyczniejsze obostrzenia, to hipoteza w formie słabej też się nie broni (moim całkowicie amatorskim zdaniem).

    Ale nie przeczę, że model rynku efektywnego może posłużyć jako pewna idealizacja rzeczywistości do rozważań o postaciach nieefektywności.

    PS. dwa litry czeskiego piwa jako opłata za czyjeś solidne przemyślenia nie wydaje się być ceną zawyżoną 🙂 Do tematu możnaby powrócić przed przyszłorocznym Wall Street.

  38. Awatar pit65

    „Ale nie przeczę, że model rynku efektywnego może posłużyć jako pewna idealizacja rzeczywistości do rozważań o postaciach nieefektywności.”

    Włąśnie to.
    Skoro nie możemy zmierzyć nieefektywności bezpośrednio to tworzymy wzorzec efektywności jaki by nie był i analizą różnicową otrzymujemy pewien wgląd na nieefektywność.
    Na bezrybiu i rak ryba.
    NIe wiem tylko czy taki pomiar nie obarczony jest tymi samymi błędami ograniczającymi wzorzec ?
    Stąd może Taleb sie wziął ze swoim łabędziem.
    Może miszczunio Blaki coś na ten temat rzeknie profesjonalnie odcinając się od mojej amatorszczyzny???

  39. Awatar blackswan
    blackswan

    „Uważasz ,że warto żonglować procentami skoro dochodzisz do wniosku ,że logika Ci nie pasuje?”

    No co Ty? Moim zdaniem kompletnie nietrafione jest porównanie do silnika. Długi temat. O to mi właśnie chodziło pisząc „physics envy”.

    Za absurdalne uważam również mówienie o jakiejkolwiek procentowej skuteczności, bo zupełnie nie o to w tym chodzi.

  40. Awatar GZalewski
    GZalewski

    „Klasyczna mechanika Newtona zakłada przestrzeń euklidesową, która jak wiemy – podobnie jak racjonalny i wszechwiedzący inwestor – nie istnieje.”
    Ja tam sie na fizyce nie znam, ale się chyba nieco zagalopowałeś. Rownania mechaniki N opisywały na tyle poprawnie świat makroskopowy – czyli ten wokol nas, ze nie trzeba bylo tworzyc „słabej wersji mechaniki”, czy też „jeszcze słabszej”. Problemy zaczęły pojawiać się w świecie atomowym.
    I jeśli mamy jechać mniej lub bardziej odległymi analogiami, to HFR żadnego świata nie opisała dobrze. Opisała raczej świat jaki chcieliby niektórzy widzieć, tylko za diabła on nie pasował do tego modelu.


    Żaden inżynier nie zastanawia się czy dany silnik cieplny jest doskonale sprawny, bo świetnie zdaje sobie sprawę, że taki nie istnieje. Mimo to, nie odrzuca koncepcji silnika Carnota ale traktuje go jako idealizację służącą do pomiaru sprawności egzergetycznej (stosunek sprawności silnika do sprawności silnika Carnota). Analogicznie, ekonomista nie musi interesować się bezwzględną efektywnością rynku ale względną. I wówczas pewna idealizacja, jaką jest HER, stanowi użyteczny punkt odniesienia, benchmark.

    Ale do czego benchmarkiem jest HFR. Przecież dokladnie to samo może powiedzieć zagorzały Elliottowiec – Teoria fal jest pewną idealizacją i stanowi użyteczny punkt odniesienia, benchmark,

    Co więcej zamień w swojej wypowiedzi HFR na teorię fal i właśnie zyskasz nowe grono wyznawców Elliotta, że tak pięknie to wyjaśniłeś.

    Mamy model – OK
    Oparty jest na jakichs przeslankach (wszystko na swiecie ma strukturę falową i porusza się piątkami i trójkami) – OK
    NIe ważne czy te przesłanki są prawdziwe – OK
    To jest tylko powien idelany wzorzec – OK.
    Udoskonalono go wprowadzając kolejne tórjki pędzące, XX-y i co tam jeszcze w ramach wyjątków elliottowcy wymyślili

  41. Awatar pit65

    @blaki
    NIezrozumiałem.
    Sory nie jestem dzieckiem sms-owych skrótów myślowych, tym bardziej in english ..partly.

  42. Awatar blackswan
    blackswan

    pit, przepraszam wobec tego za skróty myślowe

    http://en.wikipedia.org/wiki/Physics_envy

    Przetłumaczmy to jako „zazdrość fizyce” – pojęcie odnoszone do nauk społecznych, które niekiedy (patrz: instrumentalizm Friedmana) bardzo chciałyby działać w zgodzie z metodologią, która jest tak bardzo skuteczna w przypadku fizyki. Stąd ta zazdrość.

    Porównanie do silnika jest bardzo nierygorystyczne z wielu powodów. Po pierwsze, w przypadku silnika możemy go rozebrać na elementy pierwsze, poddać powtarzalnym eksperymentom i wysnuć odpowiednie wnioski.

    Po drugie, w przypadku silnika znamy dokładnie sprzężenia występujące między poszczególnymi elementami, znamy dokładne związki przyczynowo-skutkowe i determinizm widoczny jest na pierwszy rzut oka oraz możliwy do mechanicznego udoskonalenia.

    Nie znamy wszystkich sprzężeń, domniemujemy o deterministycznej naturze, zauważamy jedynie różne formy losowości i staramy się dostosować własne wyobrażenia o generatorach różnych procesów społecznych tak, aby były z nimi spójne.

    W przypadku zjawisk społecznych tego typu podejście (instrumentalizm) powinno moim zdaniem działać w drugą stronę.

    Mam na myśli to, że możemy wnioskować o charakterystykach danego układu (np. mówiąc o rynkach finansowych) poprzez zademonstrowanie, że nawet dla uproszczonego modelu, zakładającego jedynie wyrywkowe instrumentalnie zdefiniowane zależności pomiędzy jego elementami, pewne hipotezy które stawiamy są nieprawdziwe. Wobec czego, a fortiori, w przypadku urzeczywistnienia założeń danej hipotezy, byłyby one tym bardziej nieprawdziwe.

    Tego typu rozumowanie jest moim zdaniem słuszne.

    Niesłuszne jest jednak działanie w drugą stronę, tj. zakładanie uproszczonego modelu i na jego podstawie wyciąganie wniosków o rzeczywistości, działając zgodnie z wersalką Prokrustesa i dopasowując rzeczywistość do naszych własnych wyobrażeń, mitów i zabobonów.

  43. Awatar blackswan
    blackswan

    korekta:

    pisząc

    „Nie znamy wszystkich sprzężeń, domniemujemy o deterministycznej naturze, zauważamy jedynie różne formy losowości i staramy się dostosować własne wyobrażenia o generatorach różnych procesów społecznych tak, aby były z nimi spójne.”

    odnosiłem się do nauk społecznych

  44. Awatar blackswan
    blackswan

    poza tym nie pozaminajmy, że HEM jest niczym innym jak tylko eksperymentem myślowym

  45. Awatar blackswan
    blackswan

    „Apostołem (gr. apostolos = wysłannik) HER się nie czuję a jedynie jej zwolennikiem”

    Nie sądzisz investor, że lepszym określeniem jest „wyznawca”?

    Przyjmowanie jakiejkolwiek hipotezy traktującej o rynkach w ich agregacie jest po prostu wierzeniem. Nie twierdzę jednak, że jest w tym cokolwiek złego. Źle jedynie jest wówczas, gdy nasz sceptycyzm ulega zmianom wraz z terytorium. Skoro odrzucamy jedną rzecz na gruncie niemożliwości jej udowodnienia ani zaprzeczenia, to powinniśmy być konsekwentni w odniesieniu do różnych, nawet nie związanych ze sobą, dziedzin stawiających przed nami ten sam problem.

    Analogicznie, skoro jedną rzecz na gruncie wierzeń akceptujemy, powinniśmy być konsekwentni w odniesieniu do pozostałych.

  46. Awatar blackswan
    blackswan

    „Opisała raczej świat jaki chcieliby niektórzy widzieć, tylko za diabła on nie pasował do tego modelu.”

    Zobacz GZ, że to jest dokładnie ten problem. Przeczytaj to:

    „EMH też można udoskonalić, ale aby ona działała w praktyce trzeba dać
    mechanizmowi rynkowemu szansę any mógł wykazać swoją efektywność, a z tym jak wiadomo bywa różnie.”

    innymi słowy: to nie model jest zły, to rzeczywistość jest do kitu i trzeba ją zmienić tak, aby lepiej pasowała do modelu.
    Zakładamy pojęcie „efektywności rynku” a następnie wszystko za pomocą tego instrumentu (moim zdaniem cepa, łopaty, bo jest to szalenie prymitywne określenie) wyjaśnić i wytłumaczyć.

    Kojarzy mi się to z „grubasem” trzęsącym rynkiem. Wszystko czego nie możemy zrozumieć, zawsze możemy „grubasem” z Londynu wytłumaczyć. Grunt, to uwierzyć w istnienia takiego grubasa.

    Oj, Leo Strauss mi się kojarzy. Kilka politycznych doktryn też.

  47. Awatar investor_ts
    investor_ts

    @blackswan

    „Friedman w swoim instrumentaliźmie wypunktowanym w esejach zauważa, że nieistotna jest rzeczywistość założeń teorii ekonomicznej, liczy się jej moc prognostyczna. To jest pierwszy bardzo poważny problem tego podejścia.” – Friedman twierdzi, że nie obchodzi go rzeczywistość, liczy się jedynie użyteczność w prognozowaniu. Problem ma raczej naiwny realista. Metodologia zaproponowana przez Friedmana została zakwestionowana chyba z innego powodu: trudno jest sprawdzić przewidywania dużej części teorii ekonomicznych.

    @_dorota

    „Analogia ze sprawnością silnika może nie jest konieczna, ponieważ sami twórcy EMH ją „wystopniowali”, zdając sobie sprawę, że warunki efektywności rynku są tak wyśrubowane, że nie do spełnienia.” – chyba nie do końca. Twórcy klasycznej HER przedstawili trzy formalne definicje efektywnego rynku. W ich interpretacji rynek albo jest albo nie jest bezwzględnie efektywny. Lo w swojej interpretacji wprowadza pojęcie względnej efektywności. Dzięki temu możemy stwierdzić na przykład, że rynek papierów wartościowych jest bardziej efektywny niż rynek nieruchomości czy używanych samochodów. Choć nie oznacza to, że jest doskonale efektywny.

    „Do tematu możnaby powrócić przed przyszłorocznym Wall Street.” – gdyby udało się zmontować ekipę do kuluarowych dyskusji, to czemu nie.

    @gzalewski

    „Rownania mechaniki N opisywały na tyle poprawnie świat makroskopowy – czyli ten wokol nas, ze nie trzeba bylo tworzyc „słabej wersji mechaniki”, czy też „jeszcze słabszej”. Problemy zaczęły pojawiać się w świecie atomowym.” – Zaraz, zaraz. Przed chwilą odrzucaliśmy teorie ze względu na jej fałszywe założenia. Teraz zmieniamy kryterium na bardziej pragmatyczne – niezależnie od przyjętych założeń, teoria jest ok, dopóki w miarę poprawnie opisuje świat? Na marginesie: problemy klasycznej mechaniki zaczęły się w świecie makro – nie była w stanie wyjaśnić chociażby peryhelium Merkurego.

    „Przecież dokladnie to samo może powiedzieć zagorzały Elliottowiec ” – poproszę o definicję rynku efektywnego wg TFE.

    PS. Nie jestem apologetą HER, więc nie będę jej dłużej bronił. Przyjmuję ją wyłącznie z pragmatycznych względów – otóż myślę, że inwestor wyjdzie lepiej jeśli przyjmie HER.

  48. Awatar blackswan
    blackswan

    @investor

    „Metodologia zaproponowana przez Friedmana została zakwestionowana chyba z innego powodu: trudno jest sprawdzić przewidywania dużej części teorii ekonomicznych.”

    dokładnie o to mi chodziło pisząc ” liczy się jej moc prognostyczna. To jest pierwszy bardzo poważny problem tego podejścia.”

    zaatakowano go również za same podejście do założeń (teraz już nie pamiętam, ale chyba Samuelson to zrobił, sprawdzę jak będę miał więcej czasu)

  49. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    @ blackswan

    „innymi słowy: to nie model jest zły, to rzeczywistość jest do kitu i trzeba ją zmienić tak, aby lepiej pasowała do modelu.”

    Innymi słowy to model nie jest wcale taki zły a rzeczywistośc rynkowa jest faktycznie do kitu, bo nie mamy wcale do czynienia z normalnie działającym (wolnym) rynkiem tylko z z(e) jego (swawolnym)nieźle zpatologizowanym waiantem.

    W takiej sytuacji zawodzą wszystkie modele i teorie, HER 0nie wyłączając (bo ta i sama w sobie nie jest bez wad), bo muszą zawieść.

    Problem polega by mająć świadomość stopnia zepsucia poszczególnych rynków (i stosowanych na nich praktyk – np rynek leków) należy racjonalizować podejście do modeli i teorii. To znaczy trzeba brać/wprowadząć odpowiednie korekty i poprawki na te zjawiska (właściwie uświadamiane), a nie ślepo i bezkrytycznie polegać na modelach.

  50. Awatar blackswan
    blackswan

    „W takiej sytuacji zawodzą wszystkie modele i teorie, HER 0nie wyłączając (bo ta i sama w sobie nie jest bez wad), bo muszą zawieść.”

    jest to przewrotny argument
    tożsamy z rozumowaniem na zasadzie:

    „moja prognoza była dobra, nie uwzględniłem jedynie trzęsienia ziemii, bo niby jak miałem je uwzględnić?” – coś w podobnym stylu pewien wybitny znawca rynków i analityk napisał na bossablo tłumacząc się, że przestrzelił Wig20 o 1000 punktów w swojej rocznej prognozie…
    Facet nie wstydził się nawet podpisać imieniem i nazwiskiem…eh…

    Ja nie wiem, ale automatycznie wyłączam się dyskutując o tym, jaka to spatologizowana (że niby co?) rzeczywistość wypacza modele. Przecież nawet nie jestem w stanie przetestować w jakikolwiek sposób twierdzenia, że gdyby nie była tak spatologizowana to HEM by działał znacznie lepiej. To jest rozumowanie od tyłu, nie w tą stronę, jakiś umysłowy galimatias.

    Modele nie służą do tego, żeby przedstawiać naszą idealną utopijną wersję rynków. Z założenia mają służyć zwiększaniu skuteczności prognozy. A to, że operujemy w ramach patologicznych warunków (zgodnie z jakimikolwiek normami…) to już jest nasze własny subiektywny osąd.

    Czy my dostosowujemy długość naszych nóg do wysokości krawężnika na ulicy, czy może na odwrót?

    Nomen omen jedno zdanie investora, z którym nie do końca się zgadzam:

    „Przyjmuję ją wyłącznie z pragmatycznych względów – otóż myślę, że inwestor wyjdzie lepiej jeśli przyjmie HER.”

    Twierdzę, że nie ma absolutnie żadnego znaczenia czy inwestor wie czym jest HER i na czym polega czy też tego nie wie. Mógłbym postawić nawet drastyczniejszą tezę: na korzyść inwestora działać będzie nieznajomość teoretycznych pierdół ekonomicznych teorii (fajnie o HEM wypowiedział się Soros w swoim tekście swego czasu podlinkowanym na bossablo).

  51. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    Zacznę od parafrazy słynnego stwierdzenia Hegla – ,Jęśli fakty przeczą teorii tym gorzej dla faktów”.

    Ja, ujmę to tak – Jeśli rzeczywistość rynkowa przeczy teorii, tym gorzej dla rzeczywistości.

    „Modele nie służą do tego, żeby przedstawiać naszą idealną utopijną wersję rynków. Z założenia mają służyć zwiększaniu skuteczności prognozy.”

    Ujmę to inaczej – modeke służą do opisania rzeczywistości dla jej lepszego zrozumienia. Niekoniecznie po to by lepiej prognozować, choć i do tego mogą sie przyczynić.

    Przecież Hipoteza Efektywnego Rynku nie służy prognozowaniu, a jej przesłanie jest takie – jeśli rynki są efektywne informacyjnie to nie jest możliwe systematycznie osiaganie ponadprzeciętnych zysków (regularne pokonanie rynku).

    Są liczne dowody na to, że da się osiagać w miarę regularnie wyniki lepsze niż indeks szerokiego rynku. Czy zaprzecza to hipotezie ogólnej HER, nawet jeśli wyłom ten dotyczy nielicznych podmiotów czy osobników?

    Absolutnie nie, gdyż oznacza to jedynie, że rynki nie są wcale w pełni
    efektywne (modelowo)jak zakładają niektórzy) ale to wcale nie znaczy że automatycznie teoria HER jest błędna. Działają bowiem na rynku siły i czynniki, które utrudniają rynkom osiagnięcie wysokiej efektywności a nawet czasem uniemożiwiają. I nie chodzi mi tu o fakt, że uczestnicy rynku wcale nie działają racjonalnie ekonomicznie, w swojej masie. Mnie tu chodzi o wpływy i mozliwości wielkich graczy rynkowych.

    „operujemy w ramach patologicznych warunków (zgodnie z jakimikolwiek normami…) to już jest nasze własny subiektywny osąd.”

    Zgodnie z normami racjonalności ekonomicznej (rachunek) a nawet zdrowego rozsądku. Kryzys 2008 spowodowany był dętymi kredytami hipotecznymi, które udzielane były gorliwie przez założenia fachowe i pościagliwe (prudent) podmioty – takie jak banki. Czy cały ten system nie był patologiczny do cna i nie opierał się na przekręcie ustawionym z całą premedytacją? To tylko jeden przykład patologizacji praktyk ekonomiczno-prawnych, a można je mnożyć. Np. , że są niby
    to big to fall, a jednak a padły, i że jednym pozwolono paść a innych się ratowało.

    Co więcej w sytuacji totalnego zagrożenia okazuje się, że nic nie działa – nie honoruje sie zobowiązań kontraktowych, nawet gdy ktoś posiada polisę ubezpieczeniową u renomowanego ubezpieczyciela.

    Weźmy na tapet sytuację poszkodowanych w USA przez huragan Kathrina. Okazało się że ich polisy to świstek papieru i guzik dostali, gdyż inaczej zbankrutowała by cała branża ubezpieczeniowa, z uwagi na gigatnyczna skalę szkód. Branża, przy nieoficjalnej neutralności
    władz administracyjnych, wybrała więc mniejsze zło, bo inaczej wszystkie inne ubezpieczenia wzieły by w łeb i byłby totalny klops.

    Tak więć rzeczywistość skrzeczy i wypacza realną rzeczywistość a tego nie mogą opisać modele, bo modele z założenia opisują sytuacje, które są niejako uogólniony wzorcem, odnoszą się do stanów i zjawisk przykładowych, a więć takich które moga służyć za przykład – w dobrym znaczeniu.

    Capisci?

    A teraz pytam – czy człowiek o zdrowych zmysłach, nawet analityk mógł zakładać że coś takiego jest w ogóle możliwe? Ba nawet insiderowi na
    nku hipotecznym majprawdopodobniej nie starczyło wyobraźni na

  52. Awatar investor_ts
    investor_ts

    @blackswan

    „Nie sądzisz investor, że lepszym określeniem jest „wyznawca”?” – złośliwa bestia 🙂

    „to nie model jest zły, to rzeczywistość jest do kitu i trzeba ją zmienić tak, aby lepiej pasowała do modelu.” – chyba niechcący trafiłeś w sedno. Lakatos twierdził, że „uczeni mają grube skóry i nie porzucają teorii po prostu dlatego, że fakty jej przeczą”. Zostawmy w spokoju ekonomistów z ich „patologicznymi” modelami i wracając do wyżej wspomnianego problemu z peryhelium Merkurego przyjrzyjmy się praktyce fizyków. W 1859 roku Le Verrier zauważa, że ruch Merkurego przebiega inaczej, niż wynikało to z zasad mechaniki. Myślisz, że ówcześni naukowcy, zgodnie z późniejszymi zaleceniami sir Poppera, ochoczo porzucili teorię Newtona? Nie. Postawili hipotezę, że to dziwne zachowanie Merkurego jest efektem wpływu nieznanej dotąd planety Wulkan. Postulowanej planety oczywiście nie znaleziono. Czy skłoniło to naukowców do porzucenia teorii? Nie, postawiono hipotezę o niesymetrycznym rozkładzie masy Słońca, która też zawiodła. Potem pojawiła się hipoteza o istnieniu niewidzialnego pyłu kosmicznego (sic!) oraz inne. I pewnie pomysłowi fizycy długo mogliby wymyślać kolejne hipotezy ratujące klasyczną mechanikę, gdyby nie A. Einstein, który w 1916 roku opublikował Ogólną Teorię Względności. To tylko jeden z wielu przykładów na to, że tezy naiwnych falsyfikacjonistów możemy włożyć między bajki.

    Pozdrawiam,

  53. Awatar GZalewski
    GZalewski

    @ investor_ts
    No tak, tylko te kolejne hipotezy jakoś nijak sie nie mają do tego co robią wyznawcy HFR 🙂
    Oni trwają przy swojej i koniec

  54. Awatar blackswan
    blackswan

    @lesserwisser

    >> Zacznę od parafrazy słynnego stwierdzenia Hegla – ,Jęśli fakty przeczą teorii tym gorzej dla faktów”.

    Dobre podsumowanie objętej przez Ciebie linii argumentacyjnej 🙂

    @investor_ts
    @lesserwisser
    @GZalewski

    Nie jestem historykiem idei, więc nie wiem o czym dokładnie pisał w ten sposób Hegel, jednak spotkałem się z takim podejściem w wykonaniu wielu. Sprowadza się ono do wiary, że możliwe jest stworzenie społeczeństwa zgodnie z wymarzonym wzorem i ideałem. Do tego, że wszystkie nasze niedociągnięcia, te błahe oraz te poważniejsze, możemy skutecznie wyeliminować, zrzucić ich ciężar i znaleźć się bliżej Raju. Szlachetne.

    Podobnie jest z niektórymi teoriami w naukach społecznych, czy też poniekąd w przyrodniczych. Investor podał bardzo ciekawy przykład procesu powstawania coraz to nowych hipotez tłumaczących ruch Merkurego i tego w jaki sposób je aktualizowano. Z mojego punktu widzenia wniosek investora, jakoby był to „(…) tylko jeden z wielu przykładów na to, że tezy naiwnych falsyfikacjonistów możemy włożyć między bajki” jest nietrafiony. Przykład Merkurego obrazuje, że w rzeczywistości proces formowania ostatecznie przyjętej hipotezy był w dużej mierze losowy i rządził nim przypadek. Dodatkowo, olbrzymią rolę w tym procesie odgrywał system wierzeń (np. niewidzialny pył). Wierzenia nie mają wiele wspólnego z nauką. Jeżeli dzięki jakimś wierzeniom odkryjemy naukową prawdę, to czy proces jej odkrycia mogę uznać za naukowy? Bo de facto dokładnie o to investor_ts zapytałeś.

    Zwróć również uwagę, że w przeciwieństwie do nauk przyrodniczych, zmienianie hipotez jest znacznie szybszym procesem niż w przypadku nauk społecznych. Od czasów Starożytnej Grecji aż tak wielkiego przełomu nie było.

    Słusznie zauważył Gzalewski, że w przypadku HER jakoś wielkiego przełomu nie było. Inna sprawa, że dyskutujemy dopiero na próbce 50 niespełna lat.

    Natomiast analizując logikę procesu i jego spójność, nie można wykorzystywać przykładu ruchu Merkurego jako argumentu przeciwko falsyfikacjonistom. Przecież on z definicji mówi o krytycznym podejściu do każdej teorii, również tej Einsteina.

    Podsumowując: bardzo ciekawy przykład, dobrze wpisujący się w moją koncepcję wierzeń, ale nie adresujący bezpośrednio problemu z falsyfikacjonizmem. Jedyny argument kontr Popper jaki dostrzegam w Twoim punkcie, to wyidealizowana przez niego wizja przebiegu procesu naukowego. Cóż, nauka jest idealistycznym pojęciem sama w sobie.

    Przyznaję jednak rację: rzeczywisty proces, opierający się o metodę prób i błędów, odbiega od wymarzonego przez filozofów nauki procesu naukowego.

    Wracając do wypaczeń, czy też patologii ekonomii jak to określił investor – bo tutaj wątek cytatu z Hegla dopiero się zaczyna. Pozwolę sobie tutaj odpłynąć.

    Mamy jakąś dziwną predyspozycję do tworzenia własnego wzoru nieskazitelności, ideału, w przypadku którego wszystko będzie sprawnie funkcjonowało. Dodajmy do tego funkcjonowanie w pełnej zgodzie z odgórnie narzuconymi oraz powszechnie akceptowanymi normami moralnymi i etycznymi (czego zwolennikiem jest m.in. Michael Sandel) i otrzymamy absolut. Rozumujemy, że skoro dostrzegamy teoretyczną możliwość istnienia takiego ideału, to możemy spróbować wprowadzić go w życie.

    Yogi Berra, baseballowy odpowiednik Kazimierza Górskiego miał cudowną na to odpowiedź:
    „W teorii, nie ma różnicy pomiędzy teorią a praktyką, w praktyce jest”.

    Wszystko byłoby piękne i eleganckie jak najwspanialsza teoria, ale skłonność ludzi do nadmiernego korzystania z różnego rodzaju używek jest w stanie znacząco wpłynąć na zachowanie i podejmowane decyzje.

    Pewnych instynktów nie jesteśmy w stanie po prostu wyeliminować. Już sam fakt, że mutacja DNA to bardzo powolny i stopniowy proces powinien dawać nam dużo do myślenia. Przecież od tych dziesiątków tysięcy lat jesteśmy cały czas tymi samymi ludźmi, dysponującymi ciągle tym samym genetycznym arsenałem.

    To co ostatnimi laty zademonstrowała nam nauka, przede wszystkim dzięki postępowi mocy obliczeniowej, to kosmiczna złożoność naturalnych fenomenów. Dodatkowo uświadomiliśmy sobie, że efekt motyla w przypadku najmniejszych perturbacji parametrów wejściowych prowadzi do olbrzymich efektów końcowych. Zakładając, że matematycznie opiszemy sztucznie stworzony, upiększony model fragmentu naszej rzeczywistości (instrumentalizm), możemy szybko uzmysłowić sobie olbrzymie konsekwencje najmniejszej pomyłki. Błąd modelu (model error) staje się coraz bardziej istotny i ma olbrzymie konsekwencje (np. w przypadku makroekonomii, gdzie błąd modelu jest coraz bardziej narastający, najdelikatniejsza zmiana poziomu bezrobocia powoduje nieliniową zmianę wielkości prognozowanego deficytu).

    Innymi słowy: powoli poznajemy ideę chaosu i tutaj możemy twierdzić bądź nie, że istnieje podstawowy generator i jakimś cudem jesteśmy w stanie go odkryć i w końcu go odkryjemy (optymizm), bo nie oszukujmy się, przy tym stopniu złożoności potrzebny byłby Cud, żeby zrozumieć ekonomiczny Big Bang każdego procesu.

    Ironicznie, z biegiem czasu coraz mocniej wierzymy w możliwość odkrycia wielkiej teorii spajającej . W przypadku fizyki teoretycznej sprowadza się to do Wielkiej Teorii Unifikacji, w przypadku Ekonomii w dominującym jej wydaniu (nie mówię tu np. o ekonomii eksperymentalnej w wykonaniu np. Vernona Smith’a) sprowadza się to do wykorzystywania wyidealizowanych, aksjomatycznych pojęć takich jak racjonalizm, efektywność, optymalność itp. Takie podejście cechuje naiwność i nie ma raczej wiele wspólnego z głoszonymi przez jej apologetów postulatami racjonalności. W zasadzie jest ono sprzeczne samo w sobie! Nie jest z mojego punktu widzenia racjonalnym zachowaniem, jakkolwiek byśmy racjonalności nie zdefiniowali, aby zakładać istnienie czegoś i całe życie temu założeniu podporządkować! Czy można dostrzec jakieś punkty wspólne takiego podejścia do spirytualizmu? Moim zdaniem tak.

    Nie widzę w istocie większej różnicy pomiędzy wiarą w zbudowaniu społeczeństwa działającego w oparciu o zasady racjonalności, optymalności czy efektywności a wiarą w przedsięwzięcie polegające na ekspedycji w przestrzeń kosmiczną celem odkrycia eliksiru dającego nam nieśmiertelność i wieczny odlot. Może powinniśmy wybrać się statkami kosmicznymi w poszukiwanie Raju?
    (Nie wiem czy znany jest Wam fakt istnienia polskiej grupy ds. kosmosu).

    Disclaimer: reductio ad absurdum nie jest trollingiem, lecz formą dowodu logicznego (po polsku: dowód nie wprost).

    Dlatego, jakakolwiek normatywna rola HER jest z mojego punktu widzenia przekreślona, gdyż będąc sprzeczna sama w sobie skazuje się na porażkę. Podkreślam, że chodzi mi o normatywną, a nie deskryptywną czy jakąkolwiek pozytywną, rolę HER.

    Co do części deksryptywnej lesserwisser ma dobrą uwagę pisząc:

    >>> Ujmę to inaczej – modeke służą do opisania rzeczywistości dla jej lepszego zrozumienia. Niekoniecznie po to by lepiej prognozować, choć i do tego mogą sie przyczynić. Przecież Hipoteza Efektywnego Rynku nie służy prognozowaniu, a jej przesłanie jest takie – jeśli rynki są efektywne informacyjnie to nie jest możliwe systematycznie osiaganie ponadprzeciętnych zysków (regularne pokonanie rynku).”

    Istotnie, jeśli hipotezę HER analizować będziemy pod kątem trafności jej opisu rzeczywistości i uciekniemy od normatywnych osądów dyskusja może mieć merytoryczny sens.

    Podstawowe pytanie jakie się nasuwa i jest to podstawowe założenie HER: na poziomie agregatu opis jest precyzyjny. Nie ma sensu analizować układu w skali mikro, zapominamy o behawioralnych inklinacjach jednostek i ich nieracjonalnym zgodnie z dogmatami zachowaniu. Analizujemy układ w skali makro i mamy nadzieję, że agregat będzie zrównoważony. WRONG! Tutaj pojawia się specyfika tego układu: kaskady zachowań stadnych, wirusowe rozprzestrzenianie się nietrafionych osądów, półprawd i kłamstw etc. Najmniejsze odchylenie od „normy” na poziomie mikro ma olbrzymie konsekwencje na poziomie makro.

    Jeżeli cokolwiek planujemy, musimy z definicji prognozować. Less zauważył, że model może służyć jedynie opisowi, jednak nie do końca ma rację. Idea tworzeniu modelu, jeśli nie jest rozrywką wyłącznie intelektualną, sprowadza się do pomocy w gospodarowaniu, w podejmowaniu decyzji itd. Im dokładniejszy opis i trafność modelu, łudzimy się, tym zwiększa się moc prognostyczna.

    W zasadzie tego typu myślenie polega zarówno na starcie (przyjmowanie założeń o agregacie, pomijając mikro i fakt, że mikro się nie uśrednia) jak i na końcu (skuteczność prognozy). Pozostaje więc „moc opisowa”, pomagająca nam zrozumieć. I tutaj kolejny paradoks: jeżeli chcemy dobrze zrozumieć działanie czegokolwiek powinniśmy to analizować oddolnie, a nie odgórnie. Kolejny minus dla HER.

    Dalsze wnioski lessa:

    >>> Są liczne dowody na to, że da się osiagać w miarę regularnie wyniki lepsze niż indeks szerokiego rynku. Czy zaprzecza to hipotezie ogólnej HER, nawet jeśli wyłom ten dotyczy nielicznych podmiotów czy osobników?
    Absolutnie nie, gdyż oznacza to jedynie, że rynki nie są wcale w pełni
    efektywne (modelowo)jak zakładają niektórzy) ale to wcale nie znaczy że automatycznie teoria HER jest błędna. Działają bowiem na rynku siły i czynniki, które utrudniają rynkom osiagnięcie wysokiej efektywności a nawet czasem uniemożiwiają.

    Tutaj znowu jest wyjście: tworzymy model opisujący sytuację pożądaną, idealną (Hegel) i potem braki tego modelu tłumaczymy popapraną rzeczywistością. Nie tylko jest to odwrócenie naturalnego podporządkowania modelu w stosunku do rzeczywistości, jest to dodatkowo podejście w żadnym wypadku nie pomocne.

    >>> I nie chodzi mi tu o fakt, że uczestnicy rynku wcale nie działają racjonalnie ekonomicznie, w swojej masie. Mnie tu chodzi o wpływy i mozliwości wielkich graczy rynkowych.
    „operujemy w ramach patologicznych warunków (zgodnie z jakimikolwiek normami…) to już jest nasze własny subiektywny osąd.”
    Zgodnie z normami racjonalności ekonomicznej (rachunek) a nawet zdrowego rozsądku. Kryzys 2008 spowodowany był dętymi kredytami hipotecznymi, które udzielane były gorliwie przez założenia fachowe i pościagliwe (prudent) podmioty – takie jak banki. Czy cały ten system nie był patologiczny do cna i nie opierał się na przekręcie ustawionym z całą premedytacją? To tylko jeden przykład patologizacji praktyk ekonomiczno-prawnych, a można je mnożyć. Np. , że są niby
    to big to fall, a jednak a padły, i że jednym pozwolono paść a innych się ratowało.

    Normatywna część. Co do jej treści częściowo z Lessem się zgadzam – poziom różnych wypaczeń (są wypaczeniami, bo prowadzą do niespójności i sprzeczności) jest współcześnie olbrzymi. Tak się składa, że nasze normatywne osądy są podobne, ale wychodzimy od różnych założeń. Nie jest to jednak w żaden sposób argument za HER. Nie możemy argumentować za HER poprzez powołanie się na wypaczenia, które zawsze będą istnieć i których nigdy nie wyeliminujemy. Jest to w zasadzie, z punktu widzenia retoryki, argument broniący HER przed atakiem na nierzeczywistość jego założeń, poprzez odpowiedź o nierzeczywistości jego założeń!

    >>>Co więcej w sytuacji totalnego zagrożenia okazuje się, że nic nie działa – nie honoruje sie zobowiązań kontraktowych, nawet gdy ktoś posiada polisę ubezpieczeniową u renomowanego ubezpieczyciela.
    Weźmy na tapet sytuację poszkodowanych w USA przez huragan Kathrina. Okazało się że ich polisy to świstek papieru i guzik dostali, gdyż inaczej zbankrutowała by cała branża ubezpieczeniowa, z uwagi na gigatnyczna skalę szkód. Branża, przy nieoficjalnej neutralnościwładz administracyjnych, wybrała więc mniejsze zło, bo inaczej wszystkie inne ubezpieczenia wzieły by w łeb i byłby totalny klops. Tak więć rzeczywistość skrzeczy i wypacza realną rzeczywistość a tego nie mogą opisać modele, bo modele z założenia opisują sytuacje, które są niejako uogólniony wzorcem, odnoszą się do stanów i zjawisk przykładowych, a więć takich które moga służyć za przykład – w dobrym znaczeniu.

    Ależ oczywiście. Dlaczego takie myślenie jest błędne napisałem na samym początku tego wpisu komentując cytat z Hegla.

  55. Awatar astanczak
    astanczak

    @ all

    Piękny wywód, ale – poza jednostkowymi przypadkami – pomijający kluczowy problemy – HER w nazwie ma słowa hipoteza. Jak każda hipoteza ma tendencję do brutalizowania się i banalizowania. Nie jestem zwolennikiem ani przeciwnikiem HER, bo traktuję HER właśnie w kategoriach hipotezy a więc propozycji. Pewnie dlatego zauważam, że część przeciwników HER ma tendencje do zwalczania własnego wyobrażenia HER a nie HER samej w sobie.

    Przypomnę tylko, że nauka polega na tym, że jak się chce zwalczyć jakąś hipotezę, to trzeba przedstawić własną i poddać ją intersubiektywnej kontroli. Jeśli będzie lepsza, to stara może zostanie porzucona lub postawiona na bocznym torze. HER mieści się w tym modelu – możliwe, że po części na bazie przyzwyczajenia, ale to już zarzut raczej do ekonomii, jako nauki niż samej hipotezy. Dlatego trzeba też oklaskiwać ludzi, którzy ja krytykują. Osobiście, gdybym utożsamiał się z akademicką ekonomią czułbym się nieswojo z faktem, że największe wyzwanie HER rzucił psycholog.

    Paradoksalnie problem Merkurego i wyjaśnienie jego anomalii dzięki teorii Einsteina nie jest dobrym przykładem w tym kontekście, bo pokazuje, jak powinno rozwijać się naukę – szukamy hipotez i nowych wyjaśnień aż dojdziemy do punktu, w którym konkurencyjne hipotezy zostaną odrzucone na gruncie nowych ustaleń.

    Za HER stoi jeden bardzo ważny, choć nie do końca naukowy argument – to jest prosta teza oferująca proste wyjaśnienie. To istotne, bo jak nie ma prostego wyjaśnienia, to nauka ma tendencje do mnożenia bytów – te wszystkie 11 wymiarów w teoriach fizycznych są doskonałym przykładem. Od czasów Diraca postulat prostoty – a może nawet estetycznej jakości w formułowaniu prawd naukowych – jest poważnie traktowany. HER w jakiś sposób mieści się w tej prostocie, chociaż ten podział na mocną, słabą i semi-mocną psuje ją estetycznie i w sumie dla mnie właśnie ten podział wskazuje, iż HER polegnie w starciu z alternatywnymi teoriami.

  56. Awatar blackswan
    blackswan

    @ admini

    komentarz mi nie wchodzi – chyba za bardzo rozlałem wodę 😉

  57. Awatar blackswan
    blackswan

    @ astanczak

    „Paradoksalnie problem Merkurego i wyjaśnienie jego anomalii dzięki teorii Einsteina nie jest dobrym przykładem w tym kontekście, bo pokazuje, jak powinno rozwijać się naukę – szukamy hipotez i nowych wyjaśnień aż dojdziemy do punktu, w którym konkurencyjne hipotezy zostaną odrzucone na gruncie nowych ustaleń.”

    Błąd. Obrazuje błądzenie losowe stawianych hipotez i źródła niektórych hipotez w wierze (np. w pył wpływający na przebieg ruchu Merkurego).
    Dodatkowo pokazuje olbrzymie znaczenie jednostki wybitnej w procesie naukowym.
    Dodatkowo – testowanie hipotez przy naukach przyrodniczych jest znacznie prostsze od testowania hipotez w przypadku nauk społecznych.

  58. Awatar blackswan
    blackswan

    wszystko sprowadza się do umiejętnie skonstruowanego eksperymentu,
    to jest ta magiczna część każdego procesu naukowego
    miejsce, w którym nauka spotyka się z magią 😉

    niebagatelnie trudniejsze dla nauk społecznych
    plus trudniejsze testowanie…

    ciemność, widzę ciemność

  59. Awatar astanczak
    astanczak

    > Obrazuje błądzenie losowe stawianych hipotez i źródła niektórych hipotez w wierze.

    Nie do końca – raczej wskazuje, iż nauka rozwija się w ramach paradygmatów. Szukanie pyłu – zwłaszcza w czasach, kiedy astronomia obserwacyjna właściwie nie istniała – mieściło się w paradygmacie fizyki newtonowskiej. W sumie zupełnie nie rozumiem dlaczego stawia się zarzuty ludziom za te hipotezy. Czy ktoś się przy nich upiera dzisiaj?

    Generalnie jednak robimy bardzo duże nadużycie stawiając HER zadania, jakie stawia się hipotezom na gruncie fizyki. To nie ta liga – HER przy teoriach fizycznych to filatelistyka.

  60. Awatar blackswan
    blackswan

    „Nie do końca – raczej wskazuje, iż nauka rozwija się w ramach paradygmatów”

    A te paradygmaty jak się rozwijają? Stopniowa powolna ewolucja czy raczej przełomy i wyłomy po czasie nieurodzaju? Metoda prób i błędów.
    W przypadku nauk przyrodniczych błąd jest szybciej zauważalny niż w przypadku nauk społecznych. I w tym cały jest ambaras.

  61. Awatar blackswan
    blackswan

    @ astanczak

    zauważ jeszcze jedną rzecz: to nie paradygmaty zmieniają hipotezy, lecz hipotezy zmieniają paradygmaty!

  62. Awatar astanczak
    astanczak

    > W przypadku nauk przyrodniczych błąd jest szybciej zauważalny niż w przypadku nauk społecznych.

    W przypadku nauk społecznych samo mówienie o nauce jest problematyczne. Stąd pewnie część powyższego sporu – stawianie przez HER zadań, których spełnić nie może.

    > A te paradygmaty jak się rozwijają?

    Nie będziemy tu cytowali 300 stron książki Kuhna „Struktura rewolucji naukowych” – każdy może sobie przeczytać.

    >to nie paradygmaty zmieniają hipotezy, lecz hipotezy zmieniają paradygmaty

    Myślę, że w praktyce jednak zupełnie coś innego – dowody i akceptacja wyników badań. Można sobie wyobrazić naukowca, który porzuca wyjaśnienie orbity Merkurego bez einsteinowskiej teorii, ale będzie jak narrator z piosenki Cohena „They sentenced me to twenty years of boredom for trying to change the system from within.”

    Nauka zna takich, którzy wracają z zapomnienia po latach, bo mainstreamowy paradygmat ich odrzucał. Daleko nie szukając w bliskiej tobie działce był gość, który nazywał się Louis Bachelier – niedoceniany w swoim czasie.

  63. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    @ blackswan

    Faktycznie niezły wywód. Szkoda, że nie jestem w nalezytej formie by skomentować pewne wielce ciekawe kwestie i aspekty.

    @ stańczak

    No i mamy tu dwie jakże trafne uwagi:

    1. „zauważam, że część przeciwników HER ma tendencje do zwalczania własnego wyobrażenia HER a nie HER samej w sobie”

    Jak najbardziej, najczęsciej zaś ci kprzeciwnicy nie przetrawili dobrze całości założeń, róznych sprzężeń, a przede wszystkim implikacji HER.

    2. „Za HER stoi jeden bardzo ważny, choć nie do końca naukowy argument – to jest prosta teza oferująca proste wyjaśnienie. To istotne, bo jak nie ma prostego wyjaśnienia, to nauka ma tendencje do mnożenia bytów – te wszystkie 11 wymiarów w teoriach fizycznych są doskonałym przykładem.”

    To samo odnosi się do metody CAPM, pochodnej od HER, która mimo pewnych uproszczeń i niedoróbek oraz licznych krytyk nadal broni się właśnie swoją prostotą w percepcji i stosowaniu. Wielu już ją nieraz pogrzebało a ona wciąż się całkiem nieźle ma.

    @ All

    Z HER wynika wiele wniosków, rodzących rozne konsekwencje, a jednym z nich jest to że inteligentni i racjonalni aktorzy działajacy na efektywnym rynku (motywowani mksymalizacja rezultatów) powodują to, ze ceny rynkowe powinny odpowiadać realnej wartości aktywów (intrinsic value).

    Wiadomo jednak, że tak nie jest w praktyce i dzieki temu powstała skuteczna szkoła teorii inwestowania w wartość, z sukcesem praktykowana przez Warrena Buffetta.

    Czy jest to argument przeciwko HER? Niekoniecznie. Czemu nie – jednen z autorów napisał, że aby nastapiła konwergencja ceny i wartości musi istnieć (być opracowana i przyjęta) spójna i wiarygodna metoda prawidłowej wyceny wartości aktywów. A takiej zasadniczo brak, więc rozne są percepcje wartości godziwej tego samego instrumentu.

    @ Przeciwnicy HER

    Chciałbym zwrócić waszą uwagę na pewien paradoks związany z HER, który opisał John Paulos w głośnej książce „A matematician plays the stock market”.

    Otóż zauważył on, ze aby HER była ważna niezbędne jest aby wielu uczestników rynku musi uważać, ze jest ona fałszywa. Bo gdyby większość zaakceptowała HER to wtedy mało kto byłby skłonny trejdować akcjami, zamiast tego istosowali by podejście Buy and Hold.

    A ponieważ wtedy nie było by praktycznie obrotu akcjami (bardzo mała płynnośc rynku) to byłby niewielki dopływ bieążcej informacji z rynku więc taka informacja nie mogła by być prawidłowo odzwierciedlona w cenach.

    Logiczne jest zatem, że im więcej HER ma przeciwników (mniej zwolenników) to tym bardziej by się ona spawdzała (poprzez wzmożony trading).

    No i oczywiście w odwrotnej sytuacji też by działał podobny mechanizm – im mniej było by jej przeciwników tym (więcej zwolenników) tym mniej by się HER sprawdzała.

    Dlatego też cieszą ojca takie dziatki, i nie gniewam się wcale, gdy ujawniają się coraz to nowi przeciwnicy HER. I tak trzymać! 🙂
    vice-versa.

  64. Awatar blackswan
    blackswan

    @ lesserwisser

    „To samo odnosi się do metody CAPM, pochodnej od HER, która mimo pewnych uproszczeń i niedoróbek oraz licznych krytyk nadal broni się właśnie swoją prostotą w percepcji i stosowaniu. Wielu już ją nieraz pogrzebało a ona wciąż się całkiem nieźle ma.”

    cóż, sam Fama w swojej pracy z 1965 „The Behavior of stock market prices”, napisanej przed sformułowaniem przez niego Hipotezy Efektywnych Rynków, zauważył pewien problem z teorią portfelową Markowitza. Problem polega na tym, że zakłada ona rozkład o skończonej wariancji, a nie ma żadnych przesłanek aby takie założenie przyjmować. Tutaj znowu zatoczone jest koło, bo można argumentować: ok, ale założenia nie są istotne (doprawdy mistrzem i geniuszem tej retoryki jest moim zdaniem Friedman.) W tym przypadku jednak są istotne szalenie – chodzi tu o niesławne grube ogony i majestat problemu indukcji.

    Rzecz jasna, jak na politycznie poprawnego akademika przystało, Fama dopowiedział, że fakt niemożliwości zaprzeczenia hipotezie Mandelbrota (dot. rozkładów Pareto stabilnych) przy odniesieniu jej do danych rynkowych, nie świadczy jeszcze o tym, że nie można przyjąć jakiegoś innego rozkładu, również charakteryzującego się grubymi ogonami, w przypadku którego wariancja będzię skończona, jak to zakładał w wersji hardkor ortodoks Markowitz.

    PS. Być może zainteresuje Cie lesser fakt, że Markowitz inwestując własne środki emerytalne kierował się heurystyką 1/N a nie własnym modelem. Pisał o tym m.in. Gerd Gigerenzer. Ciekawy strzał samobójczy dla własnej teorii. Matematykę przewagi 1/N nad modelem Markowitza w warunkach zdominowanych przez rozkłady z tłustymi ogonami zademonstrowali Taleb i Mandelbrot.

    Generalnie ta dyskusja powoli już schodzi na poziom teoretycznych meandrów bardzo złożonych zagadnień.

    Nie jestem też żadnym zadeklarowanym przeciwnikiem HER. Lubię to po prostu krytykować 😉 Mało rzeczy daje tyle do myślenia, w ramach umysłowego eksperymentu, jak dywagacje o tej hipotezie. Jest szalenie elegancka, szalenie prosta i na swój sposób w tej prostocie piękna. I ma fenomenalne ambicje.

    Tak samo jak na swój sposób piękne są inne modele, chociażby Black-Scholes. Trochę już wiosen spędziłem parametryzując to cudeńko umysłowych osiągnięć ludzkości i ostatecznie doszedłem do jednego wniosku: handlując w oparciu o BS handluje się wadami tego modelu. Wszyscy traderzy posługujący się jakimkolwiek modelem wyceny opcji doskonale zdają sobie sprawę z ich braków. Ostatecznie, wszystko sprowadza się do prostej walki: nie zostać frajerem i nie dać zwieść się na manowce. Pułapek jest cała masa. Czy potrzebny jest model BS żeby handlować opcje? Absolutnie nie! Czy handlowano opcjami zanim Scholes z Blackiem i Mertonem sformalizowali swój model, opierając się na m.in Bachelierze? Oczywiście, że tak! Czy ceny handlowanych opcji gruntownie uległy zmianie po wprowadzeniu modelu? Nie!

    To model goni za rzeczywistością, a nie na odwrót. Choć, istotnie powstaje ciekawa sytuacja, kiedy większość zaczyna korzystać z danego modelu. Pewnego rodzaju utylitaryzmem jest wówczas korzystanie i dostosowanie się do wierzeń innych. Ale chwila chwila, przecież to jest właśnie psychologia tłumu!

    Co się zaś tyczy cytowanego Johna Paulosa – nie on pierwszy zwraca uwagę na refleksyjną zależność pomiędzy naszymi oczekiwaniami, a rzeczywistością. Obserwując i opisując rzeczywistość również na nią wpływamy. Pewien spekulant giełdowy Grzegorz Soros również często odwoływał się do tego fenomenu.

    Bądź co bądź, sami jesteśmy uczestnikami teatru, który chcemy pojąć.

  65. Awatar gzalewski
    gzalewski

    zaraz zaraz
    „Otóż zauważył on, ze aby HER była ważna niezbędne jest aby wielu uczestników rynku musi uważać, ze jest ona fałszywa. Bo gdyby większość zaakceptowała HER to wtedy mało kto byłby skłonny trejdować akcjami, zamiast tego istosowali by podejście Buy and Hold.”

    Czy nie to samo można powiedzieć o AT – która też jest jakimś tam modelem?

  66. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    @ blackswan

    „To model goni za rzeczywistością, a nie na odwrót. Choć, istotnie powstaje ciekawa sytuacja, kiedy większość zaczyna korzystać z danego modelu. Pewnego rodzaju utylitaryzmem jest wówczas korzystanie i dostosowanie się do wierzeń innych. Ale chwila chwila, przecież to jest właśnie psychologia tłumu!”

    Ano goni, ale czy co źle? Problem w tym, że chyba wszyscy (prawie wszyscy) wymagają od modeli ekonomicznych aby pracowały praktycznie z pełną sprawnością – niemalże 100% sprawdzalnością. Tak jak mechanizmy w technice.

    A tak się nie da, bo mamy do czynienia i z czynnikiem ludzkim i ze splotem tylu rozmaitych okoliczności, których wszystkich nie da się uwzglednić w modelu, że uwzglednienie ich wszystkich skutkowało by koniecznością wprowadzenia kobylastych wzorów, w których zatracała by się istota modelu.

    Modele te bowiem nie muszą być 100% niezawodne, wystarczy że opisuja one rzeczywistość w zadawalającym stopniu (choć nie każdemu to wystarczy), bo one wyjściowo mają bardziej charakter poglądowy niż utilitarny. Są wyjściową propozycją, która jest podstaw do dalszego dopracowania, modyfikowania i ulepszania, krok po kroku.

    Autorzy postępowych idei, jak np. model wyceny opcji, w pełni zdawali sobie sprawę z pewnych niedoskonałości i luk swoich modeli. Fisher Black w we wstępie do artykułue „How to use holes in Blacj-Scholes” (1989) pisał tak:

    „Tche Black-Scholes formula is still around, even though it depends on at least 10 unrealistic assumptions. Making the assumptions more realistic hasn’t produce a formula that works better across a wide range of circumstances.

    In special cases, though, we can improve the formula. If you think investors are making an unrealistic assumption like one of those we used in deriving the formula, tjat is strategy you may want to follow that focuses on that assumption.
    …….”

    Modele opisują uproszczoną rzeczywistość, czasem tak wyidealizowaną, że daje to podstawę do zarzutów – Och jakiez to nierealistyczne jest, bo to, tamto i siamto.

    Zarzut o nierealistości założęń wyjściowych pada pzy wszystkich teoriach uważanych za przełomowe w swoim czsie – MM, HER, CAPM, BS, etc. A jak u podstaw modelu są uproszczenia, które powodują

    @gzalewski

    „Czy nie to samo można powiedzieć o AT – która też jest jakimś tam modelem?”

    Richtig to samiutko, dokładniutko!!!

  67. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    eee

    „Zarzut o nierealistości założęń wyjściowych pada pzy wszystkich teoriach uważanych za przełomowe w swoim czsie – MM, HER, CAPM, BS, etc.

    A jak u podstaw modelu są uproszczenia, które powodują krytykę – nierealistycznośc czy teoretyczności, to może i dobrze, bo przecież można urealistyczniać kolejne uproszczenia i sprawdzać jak i kiedy model będzie działać, gdy takie założenie się urealistycznie lub nawet wyeliminuje. Bp z tego bierze się postęp i satysfakcja, że się przyczynilo do postępu, no i mołojecka sława też.

  68. Awatar pit65

    Ja tam wiem jedno.
    Żaden model nie odda rzeczywistości.A jeżeli nie odda rzeczywistośći w 100% to każdy błąd z czasem wywróci tę misterną konstrukcję.
    Staje się kamieniem węgielnym rzeczywistośći, która po pewnym czasie wywróci misternie opracowywaną konstrukcję.
    Pewnie na pewnym etapie pomaga w zrozumieniu tak jak setki wskażników AT.NA tym polega poznanie.
    Ale gdy spełni swoje zadanie poznawcze trzeba je odrzucić jako zbedny gadżet stanowiący pewien bufor między mna , a rzeczywistością zakrzywiający proces poznawczy .
    i zataczając pewne koło wraca sie do najprostrzego modelu
    „kup tanio sprzedaj drogo”.I to wystarczy.
    Czyż do handlu „marchewką giełdową” potrzebny jest HER, CAPM,BS ???
    Problemem jest natomiast jak z hipotezy powstaje paradygnat wykładany na uniwersytetach jako naukowy wykładnik do stosowania tworząc taką , a nie inną rzeczywistość z przeświadczeniem ,że opisuje on rzeczywistość poprawnie.Prowizorka napędzana naiwną wiarą banalnie mówiąc.
    A potem zdziwienie, że rzeczywistość krzyczy.
    A co ma robić?

  69. Awatar Ekonom polityczny
    Ekonom polityczny

    Do tej dyskusji o HER (dla mnie totalna, choć elegancka bajka, wymyślona przez kosmicznie oderwanych od rynków ludzi, siedzących w wieżach z kości słoniowej) dołożę dowcip, oddający sedno sprawy:

    Co robi wyznawca HER, widząc leżący na chodniku banknot 100 zł?
    Nie schyla się po niego, bo wie, że warunkach rynków efenktywnych ktoś już to zrobił przed nim! 🙂

  70. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    @ pit65

    „Żaden model nie odda rzeczywistości.A jeżeli nie odda rzeczywistośći w 100% to każdy błąd z czasem wywróci tę misterną konstrukcję.”

    Kolego perfekcjonisto, nigdy nie będziesz miał do czynienia z modele, który w 100% odda rzeczywistość. Modele to tylko bliższe lub dalsze przybliżenie rzeczywistości.

    No dobra, weżmy model – algorytm sterujący – który wyrabia się z dokładnością 99,99999% – super prawda, tylko pozazdrościć. To odpowiada zboczeniu z dokładnego toru o 1 cm na każdy 1 kilometr.

    A teraz załóżmy, że wysyłamy próbnik na Marsa – na jakieś tam morze, wzniesienie czy inne tam cudo, widoczne przez teleskop. Na Marsa jest jedynie 78.389.000 km. Tak więc nasz próbnik zboczy o ok 784 km.

    Czemu napisałem jedynie? Ano temu, ze jakbysmy go poslali na Jowisza to by zboczył 7.780 km, dla Plutona to bedzie ok 60 tysiecy km, a w
    przypadku najblizszej gwiazdy Proxima Centauri (4,22 lata świetlne), to by ją zapewne minął tak że hej.

    Mamy to do czynienia z dużą precyzją ale również z efektem działania skali i czasu. HER może zawodzić w krótkich okresach czasu, ale w dłuższej perspektywie ceny powinny zbliżać się z wartością. Jesli tak nie będzie to znaczy, ze albo nie potrafimy właściwe wycenic wartości albi inwestorzy są bezmyslni. Albo i jedno i drugie.

    „Problemem jest natomiast jak z hipotezy powstaje paradygnat wykładany na uniwersytetach jako naukowy wykładnik do stosowania tworząc taką , a nie inną rzeczywistość z przeświadczeniem ,że opisuje on rzeczywistość poprawnie”

    To jest faktycznie problem, z którym mamy do czynienia w praktyce akademickiej. Nie jest dobrze, gdy jakąś teorię wyznawaną przez daną szkołę lub naukowca sprzedaje się jako prawdę objawioną, jedynie słuszną. Gdy nie wspominą się o zastrzeżeniach, watpliwościach oraz o konkurencyjnych teoriach i modelach.

    Zauważ, że w przypadku wszystkich wymienionych przeze mnie słynnych modelach mielismy ten sam problem. Czołowe czasooisma ekonomiczne nie chciały publikować ich, długo zwlekano i weryfikowano i dopiero po kilku podejściach i wstawiennictwu uznanych autorytetów (o bardziej otwartych głowach) publikacje te ujrzały światło dzienne.

    Z Akademią jest tak do dziś, dalej nabiera wody w usta, dalej ignoruje nowatorskie idee, a jak znajdzie w nich mały bład (czesto nieistotny) to zajeździ autoa i konkurencyjną teorię jak przysłowiową kobyłę i zdyskredytuje.

    Czemu tak? No bo naukowcy okopali się na swoich pozycjach i bronią ich, bo za tym idzie gruba kasa.

  71. Awatar Ekonom polityczny
    Ekonom polityczny

    @ Lesserwisser

    „Jesli tak nie będzie to znaczy, ze albo nie potrafimy właściwe wycenic wartości albi inwestorzy są bezmyslni”.

    Ani jedno, ani drugie. A co, jeśli kierują się nie chłodnym rozumem i kalkulacjami prawie matematycznymi, tylko emocjami?
    HER w ogole nie uwzględnia tego, że CZŁOWIEK JEST ISTOTĄ EMOCJONALNĄ.
    HER uważa, że inwestorzy to Roboty.

  72. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    @ Ekonom polityczny

    „HER w ogole nie uwzględnia tego, że CZŁOWIEK JEST ISTOTĄ EMOCJONALNĄ.
    HER uważa, że inwestorzy to Roboty.”

    Ujmę to inaczej – HER zakłada, że INWESTOR NIE JEST ISTOTĄ EMOCJONALNĄ TYLKO RACJONALNĄ EKONOMICZNIE.

    T nie HER uważa, że inwestorzy to Roboty, tak o systematykach-mechanikach uwążają co tradują intuicyjnie! I chyba mają rację! 🙂

  73. Awatar pit65

    @Less

    Technika to nie to samo.
    Zobacz na różniće odchyleń.
    Przy takich odchyleniach jakie ma HER technika byłaby kupą szmelcu i lot na księżyc nigdy by się nie odbył.
    A my przyjmujemy to za dobrą monetę.

    Pomijając w ogólę abstrakcję jeżeli chodzi o założenia HER.
    Chodziło mi o co innego , że bład modelu jaki by nie był zawsze prowadzi do jego dysfunkcji. Kwestia czasu.

    „HER może zawodzić w krótkich okresach czasu, ale w dłuższej perspektywie ceny powinny zbliżać się z wartością. ”

    No właśnie jak ma duży bład to raczej zawodzi w długim okresie.

    „Jesli tak nie będzie to znaczy, ze albo nie potrafimy właściwe wycenic wartości albi inwestorzy są bezmyslni. Albo i jedno i drugie.”

    Albo ktoś steruje ceną- wariant najbardziej prawdopodobny.
    To co pisałem ten kto ma monopol na emisję pieniądza czyli możliwość zmiany miary ma wpływ na jedna stronę ułamka ceny czyli de facto przyczynia się do sterowania wartością.
    Przykład: bańki na rynku i kontrakcja ze strony BC.
    Ach wg. HER nie istnieje coś takiego jak Bańka- kolejne piękne założenie.
    W szczególności obniżenie stóp procentowych i zwiększenie
    dostępności kapitału potęguje efekt „klątwy zwycięzcy”, czyli sytuacji w której uczestnicy rynku licytują się o dobro o niepewnej wartości i wygrywający niemal zawsze przeszacowuje jego wartość prowadząc do baniek.
    Z kolei ew. pęknięcie czyli jak to określasz , że ceny powinny zbliżać się z wartością jest niemożliwe , ze względu na skutki.
    Jak widać HER przestaje działać nie przez mechanizmy ja opisujące , ale całkowita abstrakcje założeń u zarania, których powstała.

  74. Awatar Ekonom polityczny
    Ekonom polityczny

    @ Lesser

    I jeszcze jedno. U absolutnych podstaw HER leży założenie jednakowego dostępu do informacji u wszystkich uczestników Rynku, bez względu na ich posiadany kapitał.
    Na jakim rynku zostało to KIEDYKOLWIEK choć na chwilkę spełnione?
    O takim drobiazgu, jak jednakowa reakcja na tę samą informację u wszystkich uczestników rynku nie mówię (co samo w sobie jest Kosmiczną Bzdurą, bo jeden uwierzy, inny nie, jeden się zastanowi inny strzeli transakcję od razu itd.)

  75. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    @ Pit

    „Przy takich odchyleniach jakie ma HER technika byłaby kupą szmelcu i lot na księżyc nigdy by się nie odbył. A my przyjmujemy to za dobrą monetę.”

    Pit, pewnie że HER to nie technika, dlatego tez nie wymagajmy od niej 100% sprawności. Ona ma być pomocna w grze rynkowej, zwieksząć nasze szanse na wygranej. A w tej grze, jak zresztą w kazdej grze, chodzi o uzyskanie szansownej przewagi – edge’a.

    A przewagę tę uzyskujemy wtedy gdy nasze szansę na wygraną są większe niż na przegraną, czyli już cosik w podobie do 52-55%. Czy dalej temu do 100% czy bliżek, drogi kolego.

    Czyśbyś chciał by HER była maszynką do robienia pieniedzy, czarną skrzynaczką w którą wrzucasz dane a ona wyplunie ci niezawodnie dokładnie to co powinieneś zrobić? Gdyby tak było to nie miałbyś edga, bo wszyscy wokóło wiedzieli by i mieli to samo.

    @ Ekonom

    Masz rację, to założenie jest wielce dyskusyjne, bo nie tylko dostep do informacji nie jest taki sam ale też różne są reakcje ludzi.

    Jednak moim zdaniem problem bardziej lezy w ty, że smart money szybciw mają dostęp do kluczowych informacji i mają potencjalnie większy wpływ na rynek niż przecietni inwestorzy, bo dysponuja gigantycznym kapitałem.

    Natomiast, to że ludzie reagują różnie mniej jest istotne, bo na rynku mamy wypadkowa róznych reakcji zbiorówych, które się częściowo znoszą.

    PS

    Ta oboczna przecież, a jakże ożywiona dyskusja o HER, chyba
    sugeruje wyraźnie potrzebę popełnienia jakiegoś wiekszego wpisu o tym zagdanieniu.

  76. Awatar Ekonom polityczny
    Ekonom polityczny

    @ Less

    To nie jest „wielce dyskusyjne założenie”. To jest założenie Dyskwalifujące Teorię już na starcie.
    I nie pomogą tu stosowane przez fanów HER „protezy” w rodzaju „słabych efektywności” itd.

    Dla mnie kwestia banalna: Garbeć in – Garbeć ałt, jak mawiają polscy informatycy.

  77. Awatar pit65

    @Less

    „Czyśbyś chciał by HER była maszynką do robienia pieniedzy, czarną skrzynaczką w którą wrzucasz dane a ona wyplunie ci niezawodnie dokładnie to co powinieneś zrobić? Gdyby tak było to nie miałbyś edga, bo wszyscy wokóło wiedzieli by i mieli to samo.”

    Przestań o tym nie dyskutujemy.Insynuujesz.
    Ale odbijając piłeczkę to twórcy HER widząc ,że częstość zachowań HER jest większa od 50% pomylili to ze skutecznością myśląc ,że wyprodukują maszynke do robienia forsy.
    Tak łatwo nie ma.Odrzucili trend / aka bańka , gruby ogon etc/ idąc na łatwiznę bo nie mogli go matematycznie opisać. Nie dziwię się bo jak nawet dyskrecjonalnie go określisz to to licho sie zmienia w sposób niestacjonarny zgodnie z abstrakcja ludzkiego działania niepodlegającą matematycznym i probablistycznym obliczeniom 🙂
    Ale konsekwencje tego typu „okrojenia rzeczywistości” są takie ,żę systemy z trafnością HER 70% przeciw trendowi dają zyski ujemne , a
    te akceptowalne błędy przez HER czyli trafność 20-30% dają zarobić wbrew HER.
    Jak kiedyś potestujesz mechanicznie to widać to jak na dłoni.
    Osobiście to jest dla mnie dyskwalifikujące bo jak trader wygrywa stosując dla przykładu średnią podążając za trendem tzn. nic innego że HER nie działa.
    Innymi słowy posiłkując się techniką: silnik się rozp….ył , a ja z Marsa startuję na Proxiona i jeszcze idzie mi to lepiej niż z silnikiem 🙂
    To się nazywa potęga wiary wyznawców , że takie cudo działa.

  78. Awatar blackswan
    blackswan

    @ all

    Dzięki Panowie za ciekawe argumenty!

    @ Investor_ts, Astanczak

    Ukłony dla Astanczaka za wspomnienie o Kuhnie w kontekście zmiany paradygmatu naukowego (co za temat!), i dla Investora_ts za wspomnienie o Lakatosie (jego korespondencja z Feyerabendem wskoczyła do mojej „flaneur shortlist” 😉 )

    Zapewne wrócimy do tego tematu jeszcze nie raz.

    Ze swojej strony udział w tym wątku zakończę cytatem z Poppera, postulującym eliminację psychologizmu. Długo się już nad nim zastanawiam i cały czas próbuję rozgryźć ten orzech. Poniższy fragment można moim zdaniem interpretować również jako punkt wyjścia dla odpowiedzi na pytania dotyczące procesów powstawania paradygmatów naukowych. W zasadzie, Popper jest bez wątpienia purystą.

    „I said above that the work of the scientist consists in putting forward and testing theories.

    The initial stage, the act of conceiving or inventing a theory, seems to me neither to call for logical analysis nor to be susceptible of it. The question how it happens that a new idea occurs to a man – whether it is a musical theme, a dramatic conflict, or a scientific theory – may be of great interest to empirical psychology; but it is irrelevant to the logical analysis of scientific knowledge.”

    Fragment pochodzi z „The Logic of Scientific Discovery”

  79. Awatar lesserwisser
    lesserwisser

    @ Eko…

    „To nie jest „wielce dyskusyjne założenie”. To jest założenie Dyskwalifujące Teorię już na starcie.”

    Słynna teoria Modiglianiego-Millera zakłada, między innymi,
    co następuje:

    1. wszyscy mają równy i nieograniczony dostęp do kredytów,
    2. wszyscy otrzymują kredyt po stopie wolnej od ryzyka, niezależnie
    od stopnia zadłużenia,
    3. też jest pośrednie załozenie, że wszycy uczestnicy rynku mają taki
    sam dostęp do informacji,

    Jakoś nie spotkałem się dotychczas z zarzutem, że te upraszczające założenia, ktoś powie wręcz naiwne i nierealistyczne, na starcie dyskwalifikują tę uznaną teorię.

    Zwróć uwagę na fakt, że jak to zauważył jeden spotrzegawczy kolega z forum, HER ma w nazwie HIPOTEZA, i chyba ze wszystkimi konsekwencjami z tego wynikającymi.

    Encyklopedia Zarządzania tak oto wyjasnia znaczenie słowa hipoteza:

    „Przypuszczenie lub domysł naukowy, wysunięty prowizorycznie dla wyjaśnienia jakiegoś faktu lub zbioru faktów, tworzona gdy dla pewnych zjawisk i faktów brakuje uzasadnienia w przyjętych teoriach, jej celem jest pomoc w odkryciu nieznanych przyczyn lub praw przyrody, wymaga sprawdzenia, które może dopiero potwierdzić lub obalić dany domysł.

    Hipotezą w matematyce nazywamy jakieś zdanie, które jeszcze nie zostało udowodnione, ale jego dowód jest prawdopodobny.”

    Jak widać jest to przypuszczenie, pewne założeńie, a nawet prawdopodobny domysł, który dopiero wymaga rozstrzygającego udowodnienia lub obalenia.

    Cóż więc stoi na przeszkodzie aby liczni, i jakże zażarci, krytycy HER przedstawili twardy spójny dowód na to że to lipa i bzdura, lub choćby przedstawili alternatywną teorię lepiej opisującą mechanizm rynkowy i otaczającą nas rzeczywistość.

    Gwarantuję, że Nobel z ekonomii murowany. Jednak,jak na dziś, to jakoś nie widzę tych konkutrencyjnych teorii, choć wielu niedoszłych
    obalaczy HER aktywnie nad tym pracuje od dziesięcioleci. A jak ktoś zna taką teorię lub model, choćby tylko hipotezę, to bardzo chętnie poznam. No poza wariantem A. Lo – oczywiście.

    @ pit
    O twórcach HER.

    „Tak łatwo nie ma.Odrzucili trend / aka bańka , gruby ogon etc/ idąc na łatwiznę bo nie mogli go matematycznie opisać. Nie dziwię się bo jak nawet dyskrecjonalnie go określisz to to licho sie zmienia w sposób niestacjonarny zgodnie z abstrakcja ludzkiego działania niepodlegającą matematycznym i probablistycznym obliczeniom .’”

    Hmm, gości E. Fama – twórca HER, obronił dysertację doktorską pod ttytułem „A distribution of the Daily Firsy Differences of Stock Prices: A Test of Mandelbrot’s Stable Paretian Hypothesis” (1963), a potem opublikował artykuł „Mandelbrot and the Stable Paretian Distrubution” (Journal of Business, October 1963).

    Tak więc Fama był jednym z pierwszych ekonomistów finasnowych, którzy wiedzieli że ceny rynkowe mogą charakteryzować się nieograniczoną wariancją, ze wszelkimi konsekwencjami z tego wynikającymi:

    Zacytuję Famę : „We shall see later that if mandelbrot’s hypothesis is upheld, it will radically revise our thinking concerning both the nature of speculative markets and the proper statistical tools to be used when dealing with speculative prices.”

    To chyba daje trochę do myślenia i wskazuje, że Gienek F, to nie jest wcale aden naiwniak, ba on nie jest tez w ciemię bity, więc może jednak coś jest na rzeczy!

    Pit, a kogo masz na myśli pisząc – „To się nazywa potęga wiary wyznawców , że takie cudo działa.”???

  80. Awatar investor_ts
    investor_ts

    @all

    Ja również dziękuję wszystkim. Mimo pewnych niedogodności związanych z narzędziem jakim jest internet (osobiście preferuję rozmowę), dyskusja była ciekawa.

    @blackswan

    W cytowanym przez ciebie fragmencie Popper czyni rozróżnienie na, jak to nazwał H. Reichenbach, kontekst odkrycia i kontekst uzasadnienia. Jak pisze, kontekst odrycia jest irracjonalny i nie podlega logicznej analizie. To może być np. jabłko spadające na głowę, marzenie senne, usłyszany temat muzyczny, itp. Stanowi on obszar zainteresowania psychologii. Kontekst uzasadnienia możemy poddać logicznej analizie i stanowi on obszar zainteresowania filozofii nauki i metodologii. A więc wiedzę oceniamy nie ze względu na źródła ale uzasadnienie.
    Na marginesie: Popper miał inny problem. Teorii naukowych nie da się ani zweryfikować (co sam wykazał) ani sfalsyfikować (co wykazali H. Poincare i P. Duhem na długo przed ukazaniem się „Logik der Forschung”). Ale to temat na zupełnie inną dyskusję.

    Pozdrawiam,

  81. Awatar pit65

    @Less

    NIkogo w szczególności.
    Sam próbuje łączyc tę metodologie patrzenia na rynek i wybierać te elementy, które usprawniają moje działanie w miarę skromnych możliwości.
    NAtomiast zawsze pamiętam ,że jest to hipoteza i puki nie wyjdzie poza tę nazwę to pogląd ,że cenami trzęsie grubas jest tak samo równoprawny , a może nawet bardziej biorąc pod uwage sterylne tezy HER i szarą rzeczywistość dnia codziennego.
    Oczywiście na obie trzeba patrzec z przymrużeniem oka i robic swoje.
    My oczywiście mamy taki bias ,że jak w dopisku bedzię „naukowy” to prawie jak oficjalna nauka.
    To, że ktoś napisał książkę , doktoryzował się nie robi z hipotezy nauki co najwyżej zapewnia prestiż dla delikwenta uwikłanego w hipotezę.
    Trzeba być ostrożnym zwłaszcza jeśli w taki czy inny sposób skłania Cię do wtapiania swoich oszczędności.
    No chyba ,że potraktujesz to jako swój wkład w rozwój z nadzieją ,że kiedyś hipoteza zmieni nazwę na nauke.

  82. Awatar blackswan
    blackswan

    @investor_ts

    to jeszcze Cie pomaltretuję 😉

    Jak rozumiem pisząc, że:

    „Teorii naukowych nie da się ani zweryfikować (co sam wykazał) ani sfalsyfikować (co wykazali H. Poincare i P. Duhem na długo przed ukazaniem się „Logik der Forschung”)”

    odnosisz się do faktu, że w przypadku falsyfikacji dowolnej teorii możesz zawsze odrzucić część jej założeń i pozostawić pozostałe niezmienione. Innymi słowy eksperyment i jego wynik (obserwacja) nie mogą zaprzeczyć nigdy pojedynczej hipotezie, lecz jedynie „koniunkcji owej hipotezy i milczących założeń”. (nota bene: zawsze pisząc hipoteza utożsamiam ją z jej założeniami)

    Ciekawe rozumowanie to jest! Przemawia do mnie absolutnie. Jest tutaj spora arbitralność naszego postępowania w kontekście obchodzenia się z hipotezą w świetle częściowo zaprzeczających jej faktów. Dowolną hipotezę, w świetle zaprzeczających jej faktów, możemy udoskonalić o element inkorporujący nowe obserwacje czy też poprzez odrzucenie milczących założeń, które zostały bezpośrednio danym doświadczeniem zaadresowane.

    Jak rozumiem różnica między Poincare czy Duhamem a Popperem sprowadzała się do innej definicji „prostoty”. Popper słusznie moim zdaniem zwracał uwagę, że arbitralność tkwi w samej definicji jakie charakterystyki powinno posiadać proste rozwiązanie. Pisał:

    ” What the conventionalist calls 'simplicity’ does not correspond to what I call 'simplicity’. It is the central idea of conventionalist, and also his starting point, that no theory is unambiguously determined by experience; a point with which I agree. He believes that he must therefore choose the 'simplest’ theory. But since the conventionalist does not treat his theories as falsifiable systems but rather as conventional stipulations, he obviously means by 'simplicity’ something different from degree of falsifiability.

    The conventionalist concept of simplicity turns out to be indeed partly aesthetic and partly practical.”

    Różnica między nim a Poincarem czy Duhamem polega na przyjmowaniu innych definicji oraz innych zbiorów wytycznych przy dyskryminacji między poszczególnymi teoriami, w świetle faktu, że zasadniczo zgadzają się co do niemożliwości jednoznacznego 'odkrycia’ (determined) teorii poprzez doświadczenie.

    W sumie, zastanawiając się nad różnicami i podobieństwami między nimi tak na szybko, w ten cudowny sobotni poranek, to zarówno Poincare jak i Popper są arbitralni we własnych definicjach prostoty (estetyczna czy praktyczna kontra prostota zdefiniowana jako stopień falsyfikalności).

    Jeśli był to problem Poppera jak napisałeś, co do czego się zgadzam (wprowadzając pojęcie falsyfikacji stworzył nową meta-definicję i nie był w stanie skutecznie rozwiązań za jej pomocą problemu arbitralności) to był to równie duży problem dla Poincare’a czy Duhema.

    Pozdrawiam

  83. Awatar investor_ts
    investor_ts

    @blackswan

    Dalszą dyskusję proponuję przenieść na priva, co by nie zamęczać czytelników bossy.