Bardzo aktywne inwestowanie pasywne

Czysto pasywne inwestowanie zdaje się przechodzić do historii za sprawą coraz dłuższej listy aktywnych działań optymalizujących wyniki.

Już wcześniej zwracałem na to uwagę, ale ponieważ świat nie stoi w miejscu i pojawiają się setki nowych ETFów i pomysłów na ich wykorzystanie, więc wracam do tematu, także z nowymi obserwacjami.

Pasywne inwestowanie na początku całej tej rewolucji w podejściu do giełdy kojarzone było z zakupem ETFa na indeks lub funduszu indeksującego rynek, i tyle. Aktywność sprowadzała się do dopłat co jakiś czas lub sprzedaży po długim terminie. Poniższy katalog czynności wskazuje na to, jak owa pasywność po cichu zmieniła się w cały ciąg technologiczny nie tylko działań, ale przede wszystkim aktywnych decyzji, które trzeba podjąć lub warto podjąć dodatkowo. Niepodejmowanie decyzji to też rodzaj aktywności (np. o braku dywersyfikacji).

Dla już inwestujących pasywnie nie jest to chyba zdziwieniem. Chcący dopiero zacząć, nadal mogą kupić tylko ETF na załóżmy WIG20 i zignorować tę listę. Z kolei wciąż inwestujący tylko w akcje, którym poświęciłem poprzedni cykl, mogą miło skonstatować, że zamiana akcji na ETFy nie musi oznaczać wcale nudy i braku adrenaliny.

30  AKTYWNYCH  DZIAŁAŃ  W  PASYWNYM  INWESTOWANIU

 1. Aktywna selekcja ETF-ów
Inwestor kupując ETF-y musi wybrać, na które aktywa mają one opiewać. To wymaga decyzji o strukturze portfela: akcje vs obligacje, rynek polski vs świat, surowce, złoto, REIT-y itd.

2. Aktywne wybieranie indeksu
Nie istnieje już w zasadzie jedno pasywne inwestowanie, a że najczęściej wybieramy do portfela indeksy, to musimy przeanalizować, które z wielu możliwych polubić – WIG20, S&P 500, MSCI World, Nasdaq 100, Emerging Markets? To na wskroś aktywny wybór strategii. Ta decyzja  zajmuje ogromną część dyskusji w social mediach jak zauważyłem.

3. Ustalanie proporcji między klasami aktywów
Pasywny inwestor musi zdecydować o tym, jaki % portfela stanowią akcje, obligacje, złoto, gotówka. Każda zmiana proporcji to akt aktywnego zarządzania ryzykiem. O różnych taktykach pisałem-> tutaj

4. Rebalansowanie portfela
Nawet klasyczna zasada – raz na jakiś czas przywracania proporcji w portfelu – to forma aktywności. Najczęściej oznacza sprzedaż zwycięzców i dokupienie przegranych. To działanie kontrariańskie – sprzedajemy aktywa na fali, dokupujemy te w niełasce.

5. Aktywne wybieranie strategii rebalansowania
Niektórzy rebalansują co 6 miesięcy, inni przy odchyleniu o 10%. Niektórzy wcale, co też jest decyzją zmieniającą wyniki. Wybór metody wpływa na stopę zwrotu i ryzyko, to już aktywny element procesu.

6. Decyzje o momencie i wielkości wpłat
Systematyczne inwestowanie (np. co miesiąc) jest pasywne tylko z pozoru, bowiem realne decyzje o wpłatach, ich wstrzymaniu czy zwiększeniu to już aktywne reagowanie na rynek.

7. Wybór waluty inwestycji
Kupno ETF-a w USD, EUR czy PLN to decyzja o ekspozycji na waluty. Dla inwestora z Polski różnice kursowe mogą być większe niż różnice w stopach zwrotu samych indeksów. Widzieliśmy to dobitnie w 2025 roku.

8. Dostosowywanie ekspozycji do wieku lub sytuacji życiowej
Strategia typu „więcej obligacji w starszym wieku” lub z uwagi na zmiany w życiu (dzieci, praca, kredyty) to aktywne zarządzanie strukturą ryzyka w czasie

9. Rotacja między ETF-ami sektorowymi
Niektórzy inwestorzy budują portfel z ETF-ów na sektory (technologie, energetyka, zdrowie) i dokonują okresowej rotacji. To aktywne podejście w pasywnym opakowaniu.

10. Dodanie lewarowanego ETF-a
Kupno ETF-a x2 lub x3 na indeks (np. WIG20LEV) czy inne aktywa, to aktywny wybór ryzyka i bety, to forma lewarowanej pasywności.

11. Dodanie aktywów alternatywnych (złoto, srebro, krypto)
To wciąż pasywny portfel, ale decyzja o jego rozszerzeniu o aktywa nieindeksowe to aktywna dywersyfikacja i zarządzanie ryzykiem. Z pewnością w ostatnim czasie wielu inwestorów zdecydowało się dodać np. złoto kosztem dotychczasowych aktywów.

12. Dynamiczne lokowanie nowego kapitału
Kiedy inwestor zwiększa wpłaty w czasie spadków, a ogranicza w euforii, stosuje tzw. aktywny DCA , czyli uśrednianie pozycji, a to już mikro-timing. Kupuje się więcej na spadkach za tę samą wartość lub w inny sposób dzieli nowy kapitał (uśrednianie ma wiele form).

13. Zmienianie części akcyjnej w zależności od wycen
Wielu pasywnych inwestorów zmienia udział ETFów na indeksy akcji zależnie od koniunktury na giełdzie. Nierzadko dodają lub wyjmują same modne spółki.

14. Aktywne korzystanie z podatków
Sprzedaż ETF-ów stratnych w celu odzyskania podatku to aktywna optymalizacja – wpływa na realny wynik netto.

15. Zmienianie częstotliwości inwestowania
Niektórzy inwestorzy dopasowują rytm nabywania aktywów do koniunktury, np. zamiast miesięcznie, kwartalnie, by lepiej kontrolować punkty wejścia.

16. Świadome (nie)doważanie kraju zamieszkania
Decyzja, by mieć mniej lub więcej np. polskich aktywów to aktywny ruch strategiczny. To tzw. home bias (tendencja lokalna). Wiąże się z tym, że inwestorzy wybierają to, co znają, unikają przewalutowań i barier językowych, nabywają fałszywego przekonania, że inwestycje w kraju są bezpieczniejsze, albo traktują to jako formę patriotyzmu. Z czasem takie podejście ulega ewolucji i wymaga oceny a potem przebudowy portfela.

17. Tworzenie hybrydowego portfela
Np. 80% ETF, a 20% w samodzielnie wybierane akcje spółek. Takie portfele łączą pasywność z aktywnością w ramach eksperymentu małą częścią kapitału.

18. Budowa własnego syntetycznego indeksu
Niektórzy tworzą portfel z kilku ETF-ów, ważonych własnym kluczem (np. 40% USA, 30% Europa, 20% Azja, 10% obligacje), czyli niekoniecznie tak jak w ETF-ach obejmujących jednorazowo świat. Akurat w tych ostatnio mocno przeważają akcje amerykańskie.

To autorska wersja indeksu, aktywność pełną gębą.

19. Zmiana ETF-ów przy zmianie dostawcy
Nawet wybór nowego funduszu o niższym TER lub o lepszej płynności to aktywny proces optymalizacji portfela.

20. Aktywne unikanie błędów
Czasem aktywność polega na świadomym niepodejmowaniu działań: unikanie paniki, nieprzesuwanie portfela w bessie. To wymaga przecież określonych, przemyślanych decyzji.

21. Dodanie i wymiana modnych ETF-ów tematycznych
ETF na AI, zieloną energię, spółki kosmiczne itp. to już aktywne wyrażenie opinii o przyszłości gospodarki, mimo że to nadal pasywny produkt.

22. Inwestowanie w ETF-y dywidendowe
To aktywny wybór strategii dochodowej, inny profil ryzyka, inna wrażliwość na stopy i cykle, ale wciąż w ramach pasywnych instrumentów.

23. Aktywne tworzenie warstw portfela
Niektórzy dzielą portfel pasywny na część stabilną (np. globalny ETF) i wymienną część satelitarną. To model tzw. core–satellite, czyli aktywne zarządzanie strukturą, coraz modniejsze.

24. Decyzja o inwestowaniu przez IKE/IKZE/poza nimi
Wybór konta podatkowego to aktywny ruch optymalizacyjny, wpływa na zysk netto po podatku i na możliwość wcześniejszego wyjścia z inwestycji.

25. Aktywne dostosowanie portfela do tolerancji ryzyka
Pasywny inwestor z czasem się zmienia — inaczej reaguje na 20% spadek po pięciu latach doświadczenia niż po pół roku. Dostosowanie portfela do psychiki to aktywny proces poznawczy.

26. Aktywne ograniczanie ekspozycji na kraj pochodzenia funduszu
Niektórzy rezygnują z ETF-ów oferowanych w Polsce na rzecz zagranicznych, ze względu na np. niższe opłaty lub lepsze regulacje. To już świadoma optymalizacja wręcz strukturalna.

27. Porównywanie własnych wyników z benchmarkami
Samo mierzenie i analiza odchyleń od indeksu czy innego benchmarku to forma aktywnego monitoringu i w następstwie regulacji.

28. Zmiana poziomu gotówki w portfelu
Pasywny inwestor może zwiększać lub zmniejszać ilość gotówki w zależności od sytuacji na rynku czy potrzeb życiowych, to aktywna kontrola płynności.

29. Okresowe redukcje portfela
Decyzja o pozbyciu się części ETF-ów jest aktywnym czyszczeniem struktury portfela. Powodów może być wiele, np. perturbacje rynkowe.

30. Zarządzanie emocjonalne
Zmiany w portfelu, szczególnie sprzedaż, bywają skutkiem popełnianych błędów lub emocjonalnych decyzji. Raz może to być panika, jeszcze innym razem uleganie podszeptom, czy też zwykłe złamanie dyscypliny.

***
Pasywność nie oznacza już braku zmian, oznacza raczej minimalizm w podejmowaniu działań, gdy pewne zdarzenia lub zmiana filozofii wymagają dopasowań. Aktywny inwestor próbuje pokonać rynek przez selekcję spółek, a pasywny przez optymalizację struktury, proporcji, kosztów, emocji i czasu. Nic w tym złego, pod warunkiem, że robi się to świadomie.

Aktywne działania oznaczają optymalizację strategii, pytanie w odniesieniu do czego próbujemy tego dokonywać? O tym kolejna część.

—kat—