Wakacje właściwie się skończyły, więc część Czytelników, może mieć żal, że dopiero teraz zajmuję się kolejnym zestawem reguł podanych przez Jacka Schwagera w Analizie technicznej rynków terminowych. Mam jednak nadzieję, że spora część na pewno się do nich stosuje, a ci którzy dopiero zaczynają mogą je nadal wykorzystać i włączyć do zestawu własnych reguł.
W 1997 roku podczas wakacji miałem otwarte pozycje w kilku akcjach. To był rok, w którym Polskę nawiedziła „powódź tysiąclecia”. Na początku lipca gwałtowne opady w południowej Polsce, Czechach i Austrii sprawiły, że między innymi wylały Nysa Kłodzka, Odra, Bystrzyca, Wisła i Łaba. Zalany został między innymi wrocławski Ostrów Tumski oraz część Opola. Spadały akcje spółek z południowej Polski, zaś inwestorzy zaczęli szybko uczyć się geografii i tego, gdzie znajdują się najważniejsze zakłady firm, które posiadają w portfelu. Żeby dowiedzieć, się jak wyglądają wyniki sesji wspinałem się wówczas na słup wysokiego napięcia, żeby na pager napłynęły wyniki sesji, bez błędów i dziur. To był ostatni rok, w którym zostawiłem otwarte pozycje wyjeżdżając na wakacje (czy też dłuższy pobyt). Wówczas nie było jeszcze zleceń stop, a z siecią można było się połączyć dzwoniąc na ogólnopolski numer dostępowy Telekomunikacji Polskiej 0202122. Przez długi czas korzystałem z modemu pozwalającego uzyskać niesłychaną prędkość 14 400 b/s. Niestety komputer PC, monitor i modem nie były za bardzo sprzętem mobilnym, a nawet jeśli pozwolilibyśmy na wożenie ze sobą całego sprzętu, to istniało ryzyko, że w miejscu gdzie się i tak nie ma szansy skorzystać z linii telefonicznej.
Reguła 21 J. Schwagera mówi:
Jeśli nie jesteś w stanie obserwować rynków przez jakiś czas (na przykład ze względu na wyjazd) albo zlikwiduj wszystkie pozycje, albo złóż wszędzie zlecenia ważne do odwołania.
Smartfony, notebooki, WI-FI i inne zdobycze technologiczne sprawiają, że można handlować (teoretycznie) w dowolnym miejscu na świecie, o dowolnej porze. Więc argument o „niedostępności” rynków nie ma już takiego znaczenia jak te kilkanaście lat temu. Dochodzi jednak inny aspekt – jeśli wakacje mają służyć wypoczynkowi, relaksowi i oderwaniu się choć na chwilę od spraw codziennych, tym bardziej powinniśmy zabezpieczyć swoje pozycje przed wyjazdem (lub zamknąć) i po prostu cieszyć się urlopem. W innym wypadku możemy być narażeni na choćby frustrację własnej rodziny, która widzi, że nie jesteśmy z nimi, tylko z akcjami, kontraktami, czy rynkiem fx.
Kolejna reguła – 22 pośrednio wiąże się z przytaczanymi już regułami (16-19), jak również z okresem urlopowym.
Nie zapominaj o otwartych pozycjach. Zawsze wiedz, na jakim poziomie wychodzisz z rynku, nawet jeśli jest jeszcze daleko do niego. Powstanie formacji, która przeczy twojej pozycji, może oznaczać konieczność wcześniejszego wyjścia z rynku.
Co oznacza owo sformułowanie „zawsze wiedz na jakim poziomie wychodzi z rynku” – to proste. Od początku swojej transakcji znaj jej ryzyko (i składaj stopy, lub pilnuj poziomu przy którym kategorycznie z niej wyjdziesz). No i „nie zapominaj o otwartych pozycjach”, czyli podczas rozprężenia, np. w czasie wakacji nie zapominaj o tym co masz w portfelu. A jeśli chcesz odpocząć – zamykaj odpowiednio wcześniej.
Wielokrotnie na szkoleniach zadawałem uczestnikom pytanie, kiedy zaczęli handel na rynku. Nie chodzi tu o konkretną datę, tylko o moment, który determinował otwarcie pierwszej pozycji. Odpowiedź jest bardzo często taka sama – „gdy tylko pieniądze znalazły się na rachunku”. Ta odpowiedź dotyczy zarówno tych, którzy sporo trenowali „na papierze” przygotowując się odpowiednio długo, tych, którzy zrobili wyrafinowane (ich zdaniem) analizy i mieli upatrzoną spółkę, tylko czekali (tak im się wydawało) na odpowiedni moment, jak i tych, którzy w czasie gwałtownej hossy zupełnie zieloni otwierali rachunek, bo wszyscy tak robili dookoła.
Wielu inwestorów ten stan gotowości i ciągłej konieczności handlu posiada nadal. Gdy tylko zamkną pozycję lub zostanie ona wyrzucona na stopie, natychmiast dokonują kolejnej. Cały czas coś robią. Niestety w tym przypadku technologia oraz 24-godzinny dostęp do rynków jest ogromnym wrogiem.
Reguła 23:
Walcz z pokusą natychmiastowego wchodzenia na rynek po wyjściu z niego na linii obrony. Zwykle kończy się to kolejnymi stratami. Jedynym powodem uzasadniającym powrót do zamkniętej pozycji jest powstanie odpowiedniej formacji sygnalizującej wejście na rynek.
Początkujący może mieć pewien problem z zastosowaniem się do tej reguły, a zwłaszcza do drugiej jej części – jedynym powodem […] jest powstanie odpowiedniej formacji. Taki powód zawsze można znaleźć. To proste: zmieńmy skalę z logarytmicznej na liniową; narysujmy nico inaczej linię; miał być co prawda trójkąt, ale równie dobrze mogę narysować diament; dlaczego mam czekać na ukończenie formacji, skoro mogę być sprytniejszy; na EURUSD nic nie widzę, ale na pszenicy jest fajny kształt. To wszystko sprawia, że życie inwestora może naprawdę być koszmarem i jak łatwo można znaleźć się w gronie tych 70-90 procent (w zależności od różnych źródeł), którzy tracą pieniądze.
Reguły omówione w poprzednich częściach:
Otwieranie pozycji
Reguła 1, Reguła 3:
https://blogi.bossa.pl/2014/04/04/reguly-reguly-reguly-podstawy/
Reguła 4, Reguła 7:
https://blogi.bossa.pl/2014/04/08/reguly-j-schwagera-2/
Reguła 8, Reguła 12:
https://blogi.bossa.pl/2014/04/25/reguly-j-schwagera-3/
Zamykanie pozycji i kontrola ryzyka
Reguła 13, reguła 14, reguła 15 :
https://blogi.bossa.pl/2014/05/26/reguly-j-schwagera-4/
Reguła 16, 18, 19
https://blogi.bossa.pl/2014/07/14/reguly-j-schwagera-5/
**
