Legendarny inwestor, Benjamin Graham, napisał w wydanej ponad sześćdziesiąt lat temu książce The Intelligent Investor że, największym problemem inwestora – a nawet jego najgorszym wrogiem – jest najprawdopodobniej sam inwestor.
Przypomniałem sobie o tym zdaniu, gdy kilka tygodni temu anglojęzyczne media biznesowe relacjonowały zamieszanie, które wywołała wypowiedź innego znakomitego inwestora – Paula Tudora Jonesa. W czasie sympozjum na University of Virginia, w którym uczestniczyli także inni zarządzający (John Griffin i Julian Robertson), Jones zdecydował się odpowiedzieć na pytanie o to, dlaczego tak niewiele kobiet odnosi sukcesy jako zarządzające funduszy hedge. Zaproponowane przez Jonesa wyjaśnienie – macierzyństwo uniemożliwia kobietom poświęcanie 100% uwagi i koncentracji inwestowaniu – wzbudziło w USA kontrowersje i skłoniło Jonesa do opublikowania sprostowania i przeprosin.
Nie interesuje mnie społeczny wymiar wypowiedzi Jonesa lecz to co zaprezentowane przez niego podejście do inwestowania powinno oznaczać dla indywidualnych inwestorów. By lepiej zrozumień poglądy Jonesa warto przytoczyć inny fragment jego wypowiedzi: Moją zasadą numer 1 w inwestowaniu jest reguła, że jeśli dowiaduje się, że mój zarządzający się rozwodzi, natychmiast wycofuję swoje pieniądze. Wynikająca z rozwodu emocjonalna dekoncentracja jest przytłaczająca. Nie ma możliwości by ktoś w takiej sytuacji był w stanie klarownie myśleć choćby przez minutę i podejmować racjonalne decyzje, zwłaszcza gdy w grę wchodzi spór o opiekę nad dziećmi. Można automatycznie odjąć 10% do 20% od wyników zarządzającego jeśli zaczyna się rozwodzić.
Wyjaśniając swoje poglądy Jones dodał: Inwestowanie, w ramach strategii global macro, wymaga wysokiego poziomu umiejętności, koncentracji i ćwiczeń. Życiowe wydarzenia, takie jak urodziny dziecka, rozwód, śmierć kogoś bliskiego i inne emocjonalne dołki i górki stanowią przeszkodę w odniesieniu sukcesu w tej specyficznej dziedzinie finansów.
Paul Tudor Jones mówił o inwestowaniu w ramach strategii global macro. Moim zdaniem, wysoka etyka pracy, profesjonalizm oraz wyśmienita kondycja emocjonalna są ważnymi czynnikami do odniesienia sukcesu w inwestowaniu niezależnie od stosowanej strategii. Warto przy tym zauważyć, że są to zmienne w dużym stopniu zależne od samego inwestora, czynniki, nad którymi posiada relatywnie dużą kontrolę. Dlatego powinny znajdować się w centrum zainteresowania każdego inwestora.
Podzieliłbym te czynniki na dwie grupy: odnoszące się do profesjonalizmu (regularnego odrabiania pracy domowej, rzetelnej pracy nad strategią inwestycyjną) oraz kondycji emocjonalnej.
To, że wyniki inwestycyjne, zwłaszcza w krótkim horyzoncie czasowym w dużym stopniu wynikają z losowości, może odciągnąć uwagę inwestorów od znaczenia ciężkiej pracy wkładanej w przygotowywanie i wdrażanie strategii inwestycyjnych. To skłania też wielu inwestorów do traktowania inwestowania jako hobby ale jednoczesnego oczekiwania, że będzie przynosić dochody jakby było profesjonalnym zajęciem.
Kilka lat temu zetknąłem się na forum Parkietu z uczestnikiem, który pisał, że inwestuje korzystając z laptopa w czasie gdy pracuje jako taksówkarz. Nie widzę żadnego powodu, dla którego taksówkarz nie mógłby być skutecznym inwestorem ale jednoczesne wykonywanie obydwu zająć wydało się mi bardzo poważnym wyzwaniem.
Sądzę, że jest mnóstwo rzeczy, które mogą dekoncentrować inwestorów i odciągać ich uwagę od inwestowania. Może to dosłownie oznaczać poświęcanie mniejszej ilości czasu na przygotowywanie czy przegląd strategii inwestycyjnej – dla niektórych inwestorów mogą to być problemy zdrowotne, dla innych kupno czy remont mieszkania.
Drugi aspekt dekoncentracji dotyczy sfery emocjonalnej i wiąże się z wynikającymi z pewnych życiowych wydarzeń emocjonalnymi dołkami i górkami. Moim zdaniem jest on blisko związany z problemem pewności siebie.
Skuteczne wdrażanie strategii inwestycyjnych wymaga pewnej równowagi. Inwestor, z jednej strony musi być na tyle pewny siebie i przekonany o jakości stworzonej przez siebie strategii by przetrzymać wynikające ze struktury rynku obsunięcia kapitału. Nie może być jednak zbyt pewny siebie bo uniemożliwi to wykrywanie i usuwanie błędów, których nie sposób uniknąć w czasie inwestowania. Moim zdaniem, ważne życiowe wydarzenia mogą zaburzyć wspomnianą równowagę. Dlatego sensowna wydaje się mi wspomniana w jednej z książek Schwagera idea ograniczania aktywności inwestycyjnej w takim okresie życia.
