Analiza wyników inwestycyjnych z 2025 roku, część 6

Kolejne istotne pytanie, związane z efektywnością aktywnej selekcji akcji:

Skoro inwestorzy mają problem z uzyskaniem wyników lepszych niż rynek (indeks), to dlaczego „bezproduktywnie” nadal się tym zajmują?

Bezproduktywnie oznacza tracenie czasu, energii i pieniędzy, a także kilku niematerialnych dóbr, o czym niżej. Bo skoro więcej można zarobić zupełnie pasywnym indeksowaniem np. w formie ETFów, to jest to strata na wielu poziomach. Sam się sobie zacząłem dziwić lata temu w podobnej sytuacji, ale wówczas w zasadzie jedyną opcją było tak zwane kupowanie koszykowe (wszystkie spółki z WIG20), nie istniały jeszcze ETFy jakie znamy dziś.

W poprzednich częściach tego cyklu:

• Analiza wyników z 2025 r i problem aktywnego inwestowania-> część 1
• Jak pokonać rynek za pomocą pasywnej „lewarowanej bety” -> część 2
• Pułapka wąskiego rynku spółek pokonujących indeks -> część 3
• 30 powodów niemożności pokonania rynku selekcją akcji -> część 4 i część 5

Istnieje ponownie cała długa lista powodów tego, że wielu nawet zdolnych inwestorów brnie w nieefektywnie działanie. Przedstawiam je poniżej w telegraficznym skrócie. Być może ktoś potrzebuje takiego szturchnięcia, aby zrobić stosowną refleksję. Ktoś inny nawet może nie wiedzieć, z jakich przyczyn pcha go coś w kierunku upartej analizy spółek. Dla innych może to być przestroga.

Włączyłem do tego katalogu także pewien specjalny, choć popularny ostatnio przypadek. Chodzi o pokazywane portfeli i wyborów w socjal mediach. Tworzy to bowiem dodatkową warstwę pewnej iluzji.

25 POWODÓW TEGO, ŻE INWESTORZY WYBIERAJĄ AKTYWNE PODEJŚCIE POMIMO STATYSTYK

   1. Potrzeba Aktywności

Ludzki mózg woli działać i ponieść porażkę, niż nie działać i przegapić sukces. Bierność jest psychologicznie bolesna.

   2. Iluzja kontroli

Inwestor potrzebuje poczucia, że może wpływać na osiągane wyniki. Pasywne inwestowanie może skutkować poczuciem poddania się, gnuśnienia.

   3. Przekonanie o własnej wyjątkowości

Istnieje taki efekt w finansach behawioralnych: 94% ludzi wierzy, że ich umiejętności są powyżej średniej. Stąd biorą się przekonania typu: inni nie pokonują indeksu, ale ja potrafię.

   4. Wyparcie lub iluzoryczny brak potrzeby

Część inwestorów wypiera swoje gorsze wyniki, ignoruje powstały dysonans, racjonalizuje sytuację. Inna część przyznaje swoje gorsze wyniki, ale próbuje wmówić sobie i światu, że działa pod wpływem innych motywacji niż sam wynik.

   5. Narracja o bohaterze

Społeczeństwo kulturowo ceni indywidualnych bohaterów typu W.Buffett,  a nie anonimowe indeksy. Aktywne inwestowanie to szansa na zostanie takim „bohaterem własnej historii finansowej”, choć jednocześnie zapomina się, że to wyniki przede wszystkim mówią do świata, a nie chęci.

   6. Efekt dysonansu

Po latach nauki analizowania, przyznanie, że indeks jest lepszy, łączyłoby się z wielkim żalem, iż cała ta nauka była stratą czasu. Mózg woli wierzyć, że metoda działa.

   7. Selektywna pamięć

Inwestor pamięta swoje super trafienia, które pozwalały mu na 5 minut sławy, zapomina o dziesiątkach nietrafionych,. Selektywna pamięć wygrywa z excelem.

   8. Kultura analityczna

Cały biznes analityczno-komentatorsko-prognostyczny opiera się przecież na szukaniu rodzynek i dobrych trafieniach. Trudno oprzeć się tej potężnej machinie.

   9. Opóźniona weryfikacja

Wyniki weryfikują się w latach, a nie miesiącach czy kwartałach. Inwestor może przez 3-5 lat zyskiwać mniej niż indeks i wierzyć, że to tylko przejściowe.

   10. Problem próby

Media pokazują tylko zwycięzców (Buffett, Soros), nie tysiące przegranych. To daje złudzenie, że sukces jest częstszy niż jest w rzeczywistości. To pociąga.

  11. Poczucie misji

Dla wielu to nie tylko zarabianie, ale misje innego rodzaju, zależne od indywidulanych preferencji: pokazania się, udowodnienia czegoś komuś, może jakiś rodzaj edukacji dla publiczności.

   12. Budowanie marki

Publiczne pokazywanie portfela buduje reputację eksperta, co przekładać się może na: sprzedaż książek, kursów, webinarów, zaproszenia na konferencje, komercyjne konsultacje itd

   13. Przymus odpowiedzialności

Publiczne zobowiązanie zmusza do dyscypliny i to jest akurat dobry powód. Jeśli ogłosisz wybraną spółkę do portfela, musisz to monitorować, aktualizować, wyjaśniać.

   14. Dokumentacja procesu

Portfel jako publiczny dziennik to dowód działań przydatny przy szukaniu kiedyś pracy w finansach lub zakładaniu jakiegoś biznesu powiązanego, czy po prostu jako dobry paragraf w CV.

   15. Efekt guru

Nawet przy średnich wynikach, konsekwentna komunikacja buduje grupę wyznawców, którzy wierzą w te wizje. To urzeka i pociąga. Szczególnie jeśli się posiada predyspozycje dobrego sprzedawania tych działań.

   16. Monetyzacja

Nawet jeśli portfel nie bije indeksu, można zarabiać na reklamie na blogu/YouTube czy programach partnerskich brokerów.

   17. Oczekiwanie na przyszłe zyski

Można wierzyć, że obecny brak wyników lepszych od rynku jest tymczasowy i spodziewać się lepszych wyników w przyszłości. To pewien naturalny proces, doświadczenie być może zaprocentuje w końcu.

   18. Wykorzystanie okazji

Aktywni inwestorzy mogą szybko reagować na krótkoterminowe okazje, takie jak fuzje, przejęcia lub zmiany w polityce monetarnej. To daje nadzieję na ekstra zyski, które pasywne inwestowanie ogranicza.

   19. Intelektualne wyzwanie

Pasywne podejście może niczego innego nie przynosić poza przychodami, w aktywnym non stop mamy możliwość wykazywania się, ruszania szarymi komórkami, zagospodarowania wolnego czasu w twórczy sposób, pokazywania czegoś sobie i światu.

   20. Edukacja i rozwój

Dla niektórych inwestorów aktywne inwestowanie jest po prostu sposobem na naukę i rozwój umiejętności finansowych.

   21. Psychologiczna satysfakcja

Niektórzy inwestorzy czerpią satysfakcję, która ma wiele źródeł: czy to z procesu inwestycyjnego, czy poczucia kontroli nad swoimi finansami, czy na doświadczaniu czegoś nowego.

   22. Adrenalina

Pasywne ma zwalniać z emocji, z przeżywania, i w ogóle z zaglądania na rachunek. Aktywność oznacza stały przypływ emocji wszelkiego rodzaju.

   23. Wołanie o uznanie

Może i nie uda się pokonywać indeksu, ale można się pochwalić rodzinie, znajomym, na przyjęciu albo przede wszystkim tysiącom obserwujących w mediach społecznościowych.

   24. Budowa tożsamości

Śledzenie kursów, analizowanie raportów, dokonywanie selekcji i transakcji, dyskutowanie o tym, to może być element codziennej tożsamości, jak poranna kawa. Może być też hobby czy pasją, czy po prostu wyrazem chęci bycia częścią jakiegoś zjawiska, a wynik ma tu drugorzędne znaczenie.

   25. Rywalizacja

Rynek jest w końcu formą gry, a stawką jest kto ma rację, kto pierwszy dostrzeże zmianę trendu, kto więcej zarobi, kto trafi tenbaggera. Po części to kwestia także hazardu. A w grach nie wszyscy przecież wygrywają, liczy się chęć pokazania, próba osiągnięcia czegoś.

**

Być może inwestowanie bez pokonywania rynku nie jest błędem, jeśli uwzględnić powody, które spisałem powyżej. Może nim jednak być w tych przypadkach, gdy inwestor nie zdaje sobie sprawy, jakie grzechy popełnia lub nie rozumie do końca przyczyn, dla których męczy się z rynkiem.

Jeśli aktywne inwestowanie nie służy już tylko zyskom, które będą lepsze niż rynek, to może należałoby zapytać: czemu naprawdę służy inwestowanie w epoce, w której wszystko można zautomatyzować?

—kat—