Słabe wyniki inwestycyjne indywidualnych inwestorów stały się integralną częścią kanonu wiedzy o rynku finansowym. Sytuacja skłania wielu inwestycyjnych profesjonalistów, od Warrena Buffetta do Edwarda Thorpa, do propagowania idei, że przeciętny inwestor uczyni najlepiej jeśli zdecyduje się na niskokosztowy fundusz indeksowy.
Badacze zajmujący się analizą zachowań indywidualnych inwestorów na rynku stworzyli listę najczęściej popełnianych przez nich błędów: nadmierna aktywność i zbyt mała dywersyfikacja z reguły zajmują czołowe pozycje w tym rankingu. Badania pokazały także, że trudno skonstruować interwencje (takie jak podstawowa edukacja o produktach finansowych albo podstawowe doradztwo inwestycyjne), które miałyby odczuwalny, pozytywny wpływ na zachowanie inwestorów. Trzech badaczy z Niemiec sprawdziło czy pozytywne efekty można osiągnąć udostępniając inwestorom informacje zwrotną o ich aktywności inwestycyjnej. O badaniach wspomniał Larry Swedroe na swoim blogu.
Steffen Meyer, Linda Urban i Sophie Ahlswede eksperymentowali na rzeczywistych klientach niemieckiego internetowego brokera obsługującego ponad 100 000 rachunków. Na stronie brokera zachęcono klientów do zapisywania się do nowej usługi polegającej na wysyłaniu regularnych, darmowych raportów o aktywności na rachunku. Z tej możliwości skorzystało około 1500 klientów, z czego połowa przed startem usługi. Przeciętna wielkość rachunku subskrybentów raportów wynosiła 94 000 euro (mediana na poziomie 24 000). Przeciętny roczny obrót na rachunku istotnie przekraczał 100% wartości rachunku (mediana 98%). W ankiecie subskrybenci deklarowali inwestycyjne a nie spekulacyjne funkcje rachunków. Badanie trwało półtora roku.
Przekazywane inwestorom raporty nie były skomplikowane. Wysyłano je co miesiąc, w połowie miesiąca i obejmowały ostatnie 12 miesięcy. Raporty zawierały informacje o:
- stopie zwrotu portfela
- kosztach transakcyjnych
- ryzyku portfela (mierzonym jako zmienność, jako poziom dywersyfikacji na różne klasy aktywów i jako stosunek ryzyka niesystemowego do systemowego)
Badacze używali czterech wersji raportów, różniących się niewielkimi szczegółami, ale stwierdzili, że wspomniane różnice nie miały istotnego znaczenia dla wyników eksperymentu. Raporty dotyczyły więc wyników całego portfela i nie obejmowały pojedynczych transakcji. Należy też przyznać, że nie były specjalne skomplikowane – co wynika z chęci uniknięcia przeciążania inwestorów natłokiem informacji.
Meyer, Urban i Ahlswede pokazali, że nawet tak ograniczone informacje zwrotne o wynikach miały pozytywny wpływ na rezultaty subskrybentów raportów. W porównaniu do klientów nie korzystających z usługi:
- mieli niższą aktywność inwestycyjną*
- mieli bardziej zdywersyfikowany portfel
- uzyskali wyższe stopy zwrotu (zarówno surowe jak i ważone ryzykiem)
W analizie wyników eksperymentu badacze wykluczyli efekt samoselekcji i wpływ skrajnych obserwacji. Wykluczono też efekt rezygnacji inwestorów z niesatysfakcjonującymi wynikami. Okazało się, że pozytywne efekty nie tylko utrzymują się w czasie ale zwiększają się. Badacze pokazali też, że pozytywne efekty objęły zarówno inwestorów o dużej wiedzy inwestycyjnej jak i tych o mniejszej wiedzy.
Opisany wyżej eksperyment sugeruje więc, że obniżenie kosztów informacji o wynikach portfela i nagłośnienie ich (zwrócenie uwagi inwestorów na te informacje) może wpłynąć na poprawę wyników inwestycyjnych. Myślę, że wielu indywidualnych inwestorów miałoby problem z podaniem rocznej czy 3-letniej stopy zwrotu swojego portfela i zestawieniem jej z sensownym benchmarkiem, którym dla polskich inwestorów będzie zapewne WIG. Kilka lat temu Robert Shiller przyznał w wywiadzie, że nigdy nie zrobił analizy swoich wyników inwestycyjnych i nie wie czy osiąga rezultaty lepsze niż rynek ale spodziewa się, że wygrywa z rynkiem. Myślę, że wielu drobnych inwestorów przejawia podobną postawę. Zaryzykowałbym nawet stwierdzenie, że łatwiej byłoby im wskazać najbardziej zyskowną pozycję i stopę zwrotu z tej pozycji niż całościowe wyniki portfela.
Omawiane badanie sugeruje, że nawet zwięzła informacja zwrotna o wynikach i charakterystyce portfela może poprawić proces inwestycyjny drobnych inwestorów. To co udostępniono niemieckim to najbardziej prymitywna, szczątkowo wersja dziennika transakcyjnego, która nawet nie wchodzi na poziom pojedynczych transakcji. Wydaje się jednak, że nawet tak ograniczona informacja zwrotna jest lepsza niż jej brak i lepsza niż obraz wyników inwestycyjnych powstający w podatnym na błędy kognitywne umyśle w oparciu o selektywną pamięć.
* W grupie subskrybentów obrót roczny nie zmienił się, w drugiej grupie wzrósł
