Jeśli jeszcze raz masz ochotę poczytać o kotwiczeniu, efekcie utopionych kosztów, paradoksie Monty Halla, nadmiernej pewności siebie, zdecydowanie powinieneś sięgnąć po książką Gery’ego Belsky’ego i Thomasa Gilovicha „Dlaczego mądrzy ludzie popełniają głupstwa finansowe”.
Choć książek związanych z psychologią inwestowania, finansami behawioralnymi w ostatnich latach ukazało się całe mnóstwo i wiele z nich szybko tłumaczonych jest na język polski warto sięgnąć i po tą. Autorzy (dziennikarz, komentator finansowy oraz profesor psychologii) opisują krok po kroku wszystkie najważniejsze błędy poznawcze i co ważne związki między nimi i wzajemne powiązania. To co jest dużą zaletą książki to odwołania się do konkretnych i licznych badań. Więc każdy kto jest zainteresowany pogłębianiem swojej wiedzy łatwo może dotrzeć do materiałów źródłowych. Dzięki temu, że jeden z autorów jest dziennikarzem finansowym przykłady odwołują się do wielu wydarzeń rynkowych. W tym najnowszych – czyli silnego załamania rynków na przełomie 2007/2008. I tu jedna ważna uwaga. To kolejni autorzy zauroczeni Warrennem Buffettem i sensem długoterminowego inwestowania. Koncept nie zwracania uwagi na lokalny szum i pamiętania, że w długim okresie stopa zwrotu z akcji przewyższa tę z obligacji (nawet ponad inflację, więc warto podjąć owo ryzyko), w związku z tym czas załamań warto wykorzystywać do zakupów może nie być przekonujący dla wielu czytelników. Zwłaszcza, że autorzy piszą o klasycznym błędzie przetrzymywania inwestycji, które tracą. No ale ten paradoks musi rozwiązać każdy samodzielnie.
Bardzo istotny jest fakt, że autorzy przekładają różnego rodzaju badania i eksperymenty psychologiczne na konkretne sytuacje rynkowe i zachowania inwestorów. W wielu książkach bowiem można znaleźć opisy badań wykazujących „irracjonalność” naszych zachowań, ale najczęściej nie wychodzi to właśnie poza sytuację badawczą, a zwłaszcza konkretne związki z rynkiem.
Podejście autorów jest brutalne:
„ofiarą nadmiernej pewności siebie pada najprawdopodobniej każdy, kto nie zajmuje się zawodowo finansami, a mimo to w jakikolwiek aktywny sposób usiłuje oddziaływać na kształt swojego portfela inwestycyjnego (uwaga ta dotyczy również wielu osób z tą sferą związanych). […] W zasadzie należałoby stwierdzić, że większość ludzi nie powinna w ogóle zabierać się za dobieranie instrumentów inwestycyjnych – chyba że dla sportu. Większość ludzi powinna po prostu rozdzielić posiadane środki pomiędzy kilka różnych funduszy indeksowych, a następnie wyłączyć CNBC i zablokować większość stron o tematyce finansowej. Ludzie ci powinni po prostu mieć nadzieję, że w całym okresie inwestowania uda im się osiągnąć wyniki na poziomie średniej rynków akcji i obligacji.”
Pewna prawda w takim podejściu jest. Zwłaszcza jeśli uparcie powtarza się, że najlepsze podejście to kup i trzymaj. I jak wynika z powyższego cytatu „posiadanie nadziei”. Tu sygnał dla Czytelników blogów na bossa.pl, warto więc mieć świadomość sporej części błędów poznawczych opisywanych przez autorów i nie dopuścić do zbyt wielkich strat. Może nie bardzo aktywnie spekulując, ale choćby planując swoje transakcje w szerszym kontekście.
Książka nie dotyczy wyłącznie inwestowania, ale również podejścia do sprawy finansów osobistych i problemów z oszczędzaniem choćby małych kwot. Belsy i Gilovich przytaczają wyniki ciekawych badań, opisujących zjawisko dlaczego ludzie otrzymując większe kwoty (np.zwrot podatku) są w stanie wydatkować z nich tylko część, ale jeśli ów zwrot jest niewielki, to bywa, że wydają znacznie więcej niż ów zwrot wynosił.
Jeśli więc drogi Czytelniku należysz do grupy, która nie obarcza odpowiedzialnością za wyniki swoich transakcji insiderów, manipulantów, techników, fundamentalistów i różnych innych „onych”, zajrzyj do tej książki może i tym razem znajdziesz coś dla siebie wartościowego i przydatnego.
