Gdy startowała reforma emerytalna w Polsce założyłem się wówczas z jednym znajomym, że w tej formie nie przetrwa zbyt długo. Zakładałem jednak, że wcześniej czy później ludzie, czyli klienci OFE obudzą się i zauważą, że pobieranie prowizji od przymusowych wpłat w wysokości nawet 10% jest bandytyzmem. Przy inflacji jednocyfrowej, znanych na świecie możliwych do uzyskania stopach zwrotu z obligacji i akcji, oznacza to, że zanim każda moja wpłata do funduszu emerytalnego wyjdzie na “zero” musi minąć jakieś dwa-trzy lata.
Prowizje udało się obniżyć, choć towarzystwa emerytalne wspierane przez IGTE dzielnie walczyły sugerując nawet, że obniżenie prowizji wpłynie na pogorszenie usług. Zawsze mnie fascynował ten argument. Prowizje pobierane przez obowiązkowe fundusze emerytalne były wyższe niż konkurujące ze sobą fundusze inwestycyjne, czyli odpadały koszty promocji, konkurencji i tych wszystkich rzeczy, z którymi muszą się borykać TFI, a jednak grożono, że będzie gorzej.
Od lat jestem krytykiem tego w jaki sposób wykonano II filar, całej III-filarowej reformy. Generalnie sam pomysł i założenia był i jest niezły, tylko wykonanie jak zwykle “na niby”. Oligopol OFE, wysokie prowizje, brak konkurencyjności, brak zróżnicowanej polityki inwestycyjnej, brak sensownej oceny wyników, koncept zakładów emerytalnych- kolejnego pożeracza prowizji, brak wsparcia edukacyjnego dla III filara i wiele, wiele innych.
Tymczasem upadek systemu przychodzi ze strony polityków, którzy już po raz kolejny dobierają się do pieniędzy obywateli, dzięki którym cały system emerytalny miał jako, taki sens.
Tym razem minister Jolanta Fedak “na chwile” chciałaby, żebyśmy zawiesili nasze wpłaty do OFE i przeznaczyli te pieniądze na łatanie dziur.
I tu warto zacytować proroka. Proroka, który dwa lata temu fantastycznie przewidział aktualną sytuację. Proroka o tyle wiarygodnego, że tworzył reformę emerytalną w Chile, na której nasza była wzorowana (tak mówił przez pierwsze lata Marek Góra, który u nas wprowadzał reformę. W ostatnich dwóch latach się rozmyślił i mówi, że wzorujemy się na Szwecji). Poniżej fragmenty wywiadu z Jose Pinera, przeprowadzonego przez Adama Mielczarka, który ukazał się w lipcu 2008 w Manager Magazin:
“Byłem u was jedynie w 1995 r. i wiem tylko, że obciążenia pensji pracowników na rzecz państwa były wówczas ogromne. Nawet teraz zaledwie 7,3 proc. składki trafia na osobisty rachunek, a pozostała część – do kieszeni rządu. To bardzo źle. W Chile ludzie oszczędzają wszystko na prywatnym rachunku i żaden polityk nie może tknąć tych pieniędzy. W Polsce wciąż w wielkim stopniu o oszczędnościach obywateli decyduje państwo. Nie ufam politykom… Dlatego wolę swój rachunek – widzę moje pieniądze i mogę o nich decydować. Wiem również, że są one moją, i tylko moją własnością.”
[…]
Tu właśnie różnię się z prof. Markiem Górą. On twierdzi, że to, co zapisano w tzw. kapitale początkowym, jest równie bezpieczne jak obligacje rządowe. Ja mam zdanie odmienne. Mianowicie: że tak naprawdę któregoś dnia jakiś polityk może przyjść i powiedzieć, że kraj ma problemy i tyle obchodzi go [tu José Piñera zaczyna drzeć kartkę na strzępy], co jest zapisane. Wtedy okaże się, że rachunek ma wartość papieru, na jakim został zapisany.
[…]
Wielka różnica pomiędzy Chile a Polską jest taka, że my poszliśmy na całość, bez reszty opierając się na systemie rachunków osobistych. Rzekę można przekroczyć tylko w całości, a nie w jakiejś jej części. Wy zatrzymaliście się w połowie drogi.”
**
PS.
Ponieważ ludzie patrzą zwykle na wyniki jednostek i podawane stopy zwrotu oficjalne z uporem maniaka bede podawał realne wyniki na moim rachunku, zeby pokazać jak koszty zabiły sens II filara
Poniżej dane z mojego rachunku, od początku czyli od października 1999 roku
suma wpłat: 17743,2
suma odsetek od ZUS: 184,5
suma pobranych prowizji: 936,8
aktualna wartość: 30 105, 91
Z tego wynika:
realny koszt prowizji: 5,23%
wynik na inwestycji od początku 69,7%
wynik średnioroczny: 4,69%
stopa zwrotu na podstawie wyceny jednostki (marketing) 174%
