Za chwilę wetknę pewnie kij w szprychy inwestycyjnej maszynerii, po to by wywołać dyskusję, która nigdy nie ma końca. Podobnie jak choćby ta pomiędzy analitykami technicznymi a fundamentalnymi. Komuś to jednak na dziś obiecałem. Zresztą każdy powód jest dobry jeśli skłania intensywnie do własnych przemyśleń …
Ostatni sobotni wieczór spędziłem na wybornym koncercie flamenco, po którym przyszła fiesta w stylu hiszpańskim. Na swoje (nie)szczęście spotkałem tam fana forexowego tradingu i cały nasz ogień poszedł w kierunku dyskusji zupełnie nie-flamencowej. Nawzajem wpuściliśmy się w spór o wyższości… wyjścia nad wejściem na pozycję (albo odwrotnie). Skończyło się pokojowo ale obiecałem puścić temat na blog, mój polemista obiecał przemyśleć kilka spraw i pojawić się tutaj. Mam nadzieję, że zrobi to gdyż zaginęła mi jego wizytówka 🙁
Żeby postawić sprawę jasno już na wejściu: szukaniem perfekcyjnych układów do zainicjowania pozycji przestałem zajmować się dość dawno temu. Większość jest i tak daleka od perfekcji a mimo to pozwala zarabiać. Perfekcyjne są tylko te kończące się zyskiem, który zsumowany w dłuższym terminie dominuje nad okresowymi stratami. Mam więc tu na myśli pozytywną ?wartością oczekiwaną”, na którą składa się (a) trafność oraz (b) wielkość średniego zysku/straty w transakcji.
Dla psychiki inwestora, szczególnie intuicyjnego, dużo większe znaczenie ma wysoka trafność i pewnie można to udowodnić na gruncie psychologii czy finansów behawioralnych. Nie dokonam dziś szczegółowego rozbioru tego cyklu inwestycyjnego na emocje, przekonania, nastawienia, nieomylności itd., na ten temat można stworzyć całą książkę. Uznaję ten argument mentalny mojego oponenta. Nawet go trochę wzmocnię.
Pozycja, która rozwija się pomyślnie w naszym kierunku już u zarania, generuje pozytywne myśli i emocje, optymizm, energię do działania, wzmacnia pewność siebie itd. Nakładają się tutaj również tzw. heurystyki (skrótowe metody rozwiązywania problemów w złożonych sytuacjach). Jak na przykład heurystyka kontroli, która przepełnia świadomość swego rodzaju złudzeniem nadzoru nad tym co dzieje się na rynku, tym większe im większą ilością informacji dysponujemy. Mamy wrażenie, że nasza decyzja ma wpływ na rozwój sytuacji. Niestety taką kontrolę w dużo większym stopniu zapewniają stopy wszelkiego rodzaju gdyż za pomocą nich możemy elastycznie reagować na zmiany.
W przypadku stopów jednakże wrażenie kontroli mentalnej mocno zanika, działamy w warunkach ogromnej niepewności, nie ma tu nic stałego , dochodzi element losowości, przypadku, szczęścia. Pojawiają się za to stres, napięcie, lęki, zawęża jasność umysłu, często następuje utrata panowania nad sytuacją, rezygnacja, zmiany planów, niekonsekwentne działania itd.
Zgodzę się, jeszcze raz podkreślę, że te rozgrywka mentalna ma spore znaczenie dla jakości działań. Profesjonalne podejście polega jednak na tym by rozpoznać, samemu przejąć kontrolę, umiejętnie skanalizować wszystkie emocje, również te pozytywne. Przede wszystkim dlatego, że wejść nieudanych jest zawsze spory procent i są one nieodłączną częścią całego procesu, nie da się ich wykluczyć, trzeba je oswoić, zaprzyjaźnić z nimi w swoim umyśle. Wiem, że nauka odpalenia stop lossa, przypieczętowującego straty, jest chyba najtrudniejszym emocjonalnie elementem tradingu ale niestety w wielu przypadkach koniecznym.
Trafność i wielkość zysku/straty, składające się na wartość oczekiwaną, określa w zasadzie tylko jeden czynnik – wyjście z pozycji czyli stopy. Inicjowanie pozycji trwa sekundy, kontrolowanie jej za pomocą stopów – resztę 99,9% czasu. Czyli odwrotnie niż podczas procesu edukacji. Operowanie stopami jest o niebo trudniejszym składnikiem całego cyklu. Od nich zależy nasze powodzenie w finale. Pomyślnie rozpoczęte transakcje często schodzą pod kreską, z drugiej strony -z pierwotnego zanurzenia w stratę można wyjść zyskownie tylko umiejętnym działaniem na stopach. Wielkość pozycji jest funkcją oczekiwanego ryzyka (stopa). Moment wejścia można wygenerować niemal losowo, z ryzykiem takie numery nie przejdą. Urwanie z trendu jak największego kawałka to konsekwencja kontroli ryzyka. Behawioralny efekt dyspozycji udowadnia, że zyski są kasowane przez inwestorów zbyt wcześnie więc cała radość z dobrej inicjacji zostaje zmarnowana, straty pielęgnuje się bardzo troskliwie z braku umiejętności kontroli ryzyka i własnej nie do końca rozpoznanej racjonalności. Zaryzykuję tezę, że 80-90% inwestorów traci głównie dlatego, że nie docenia roli skutecznego monitoringu ryzyka.
Nie chciałbym jednak kwestionować roli przyzwoitego otwarcia pozycji. Trzeba jedna uzmysłowić sobie jednak jej proporcję do całokształtu operacji na ryzyku. Często podaję na wykładach następujący przykład, na którym chwilowo połamał sobie zęby mój oponent:
Załóżmy, że dysponuję strategią o 90% skuteczności na kontraktach terminowych. Dla wielu marzenie. Jak wg niej otwierać pozycje informuję 100 traderów ale bez wskazania jak radzić sobie z kontrolą ryzyka. Szczęśliwcy uradowani biorą się za realne inwestowanie z prędkością wiatru. Chyba nie pomylę się za wiele, jeśli oszacuję, że spotykając się za rok czy dwa, ok. 80% z nich wyhoduje na rachunkach piękne straty podczas gdy moje zyski mniej więcej pokryją się z zakładanymi. Takie proporcje wynikają ze statystyk rynku. Co zadecydowało o różnicy? Nic innego jak kontrola stopów bo to one determinują trafność i zyskowność!!! Gdyby nawet każdy z testerów wchodził do gry zawsze i w tym samym momencie co ja, rozkłady zysków i strat byłyby nadal diametralnie różne. Nie ma znaczenia czy początek każdej transakcji był obiecujący bo nie on decyduje o wyniku całości. Moja strategia mogła zakładać ?take profit” 5 tików podczas gdy większość oczekiwała rozwiniętych trendów w jak największej ilości przypadków. Krótkoterminowe transakcje mają zwykle większą trafność. Obojętnie jaki wskaźnik czy formację zastosujemy w przypadku otwierania pozycji, jeśli zastosujemy 1 tikowy profit, trafność skoczy niemal do 100%. Szersze stopy obniżają ją.
Kiedy można mówić o ?dobrym” otwarciu? Gdy kurs przesuwa się bez większych perturbacji w naszym kierunku o 5, 50 czy może 200 tików? A może kiedy przetrzymamy 5, 50 lub 200 tików obsunięcia? W jednym i drugim przypadku determinuje to stop, za pomocą którego pozwolimy transakcji się rozwijać. Nawet jeśli poniechamy zastosowania stop lossów w ogóle, potrzebne są umiejętnie prowadzone stopy kasujące zyski. Sporo rachunków, szczególnie lewarowanych, nie wytrzymuje tego rodzaju strategii, chyba, że dysponujemy nieograniczoną ilością gotówki albo operujemy na małych pozycjach. Można i w ten sposób ale powód otwarcia transakcji nie ma wówczas praktycznie znaczenia, ponownie natomiast wszystko opiera się na manipulacji stopami.
Ponieważ w tytule użyłem pojęcia ?niekończąca się historia” więc nie będzie kategorycznego podsumowania. Nie bronię nikomu przywiązania do zdecydowanej roli otwarcia pozycji, zachęcam nawet do eksperymentów, z przyjemnością posłucham zawsze wszystkich argumentów ?za”. Moje wieloletnie doświadczenia podpowiadają mi natomiast, że inicjacja pozycji nie daje mi tyle satysfakcji co praca nad ryzykiem. Dla mnie to nawet nie remis ze wskazaniem.
—Kat—
