Anglojęzyczne media biznesowe żyją od kilku dni napisanym przez miliardera Toma Perkinsa (współzałożyciela Kleiner Perkins Caufield & Byers) listem, który opublikował Wall Street Journal, a w którym autor porównał sposób w jaki postrzegani są najbogatsi Amerykanie do postrzegania Żydów w nazistowskich Niemczech.
Dlatego gdy zobaczyłem dziś wykres pokazujący wyniki badań sondażowych najbogatszego 1% Amerykanów pomyślałem, że warto zaglądnąć do źródła. To była dobra decyzja bo wyniki sondażu są dużo bardziej interesujące niż to co przekazują dziennikarze bloga Know More na stronach Washington Post za pomocą tego wykresu i tytułu „Wygląda na to, że bogaci ludzie nie przepadają za pomaganiem bezrobotnym”.
Na powyższym wykresie pokazano odsetek respondentów w grupie najbogatszych Amerykanów (zielone słupki) i całym społeczeństwie (czerwone słupki), który popiera poszczególne pomysły w dziedzinie siatki zabezpieczeń społecznych i polityki edukacyjnej. Dosyć wyraźnie widać, że poparcie dla programów socjalnych jest zdecydowanie niższe wśród najbogatszych Amerykanów niż w całym społeczeństwie. Odwrotnie rzecz się ma z aprobatą pomysłów prywatyzacyjnych czy wprowadzających mechanizmy rynkowe do sektora publicznego.
Jak wspomniałem wcześniej, wyniki sondażu, opublikowane w artykule, który napisali Benjamin Page, Larry Bartels, and Jason Seawright, komplikują trochę czarno-biały obraz z wykresu. Page, Bartels i Seawright zorganizowali sondaż, w którym wzięło udział 83 zamożnych (średni majątek – 14 mln USD, średnie dochody 1,04 mln USD) Amerykanów z okolic Chicago (jeśli dobrze rozumiem – zatrudnionych jako wysoka kadra managerska w dużych korporacjach). Sondaż przeprowadzono na początku 2011 roku.
Warto więc zauważyć, że mamy do czynienia z niewielką próbą jak na sondaż opinii publicznej i to próbą ograniczoną geograficznie i sektorowo (zupełnie pomijającą bogatych z sektora technologicznego na Zachodnim Wybrzeżu czy sektora finansowego na Wschodnim Wybrzeżu). Tym niemniej autorzy prezentują pewien obraz ważnej grupy społecznej, której całościowe preferencje w dziedzinie polityki gospodarczej są bardzo mało znane.
Zwrócę uwagę na trzy zagadnienia. Pierwsze dotyczy polityki regulacyjnej i polityki makroekonomicznej. Poniższa tabela pokazuje odsetek respondentów, którzy odpowiedzieli twierdząco na poszczególne pytania:
O ile więc zdecydowana większość najbogatszych, aż 69%, uważa, że rząd zbyt mocno interweniuje regulacjami w działalność gospodarczą to 18% przewagę (różnica pomiędzy respondentami odpowiadającymi twierdząco i przecząco) uzyskał pogląd, że należy wzmocnić regulacje sektora finansowego. Zdaniem najbogatszych Amerykanów (z okolic Chicago) zbyt słabo jest także regulowany sektor naftowy, spożywczy i opieki zdrowotnej. Najbogatsi Amerykanie w mniejszym stopniu niż szerokie społeczeństwo popierają zwiększenie regulacji ale wydają się dostrzegać słabość regulacji w kilku sektorach, w tym sektorze finansowym.
Trzecie pytanie od końca pokazuje, że badani bogaci Amerykanie są, w potocznym znaczeniu tego słowa, keynesistami – są zwolennikami prowadzenia polityki deficytu budżetowego w czasie gdy państwo znajduje się w czasie recesji i w czasie wojny. W dużo większym stopniu niż szerokie społeczeństwo (73% poparcia vs 31% poparcia).
Ostatnie pytanie także stawia najbogatszych Amerykanów w innym świetle niż prezentowany na początku wykres – 65% z nich zadeklarowało gotowość płacenia wyższych podatków w celu obniżenia deficytu budżetowego.
Interesująco wyglądają także odpowiedzi na temat polityki podatkowej. Przedstawia je tabela poniżej:
To fascynujące, ale większy odsetek bogatych Amerykanów niż zwykłych Amerykanów jest zwolennikami progresywnego systemu podatkowego. Aż 66% bogatych respondentów zgodziło się z opinią, że ludzie o wyższych dochodach powinni płacić w podatkach większy odsetek swoich dochodów niż ludzie o niższych dochodach.
W kwestii najwyższych dopuszczalnych marginalnych stawek podatkowych dla poszczególnych podatków zamożni respondenci podawali poziomy zbliżone do obowiązujących w 2011 roku (obecnie najwyższa stawka podatku PIT w USA to 39,6%, w 2011 było to 35%).
Ostatnią kwestią, na którą zwrócę uwagę jest problem nierówności ekonomicznych. Wyniki sondażu w tej dziedzinie także można uznać za interesujące. 62% zamożnych Amerykanów uznało, że nierówności dochodowe w USA są zbyt duże – to niemal taki sam odsetek co wśród zwykłych Amerykanów. Najbogatsi Amerykanie zupełnie jednak nie życzą sobie interwencji rządu w likwidowaniu nierówności dochodowych – zaledwie 13% popiera taką politykę (46% wszystkich Amerykanów).
Badacze poprosili także respondentów o podanie przybliżonych dochodów na poszczególnych stanowiskach i tego ile zdaniem respondentów te osoby powinny zarabiać. Porównując te dwie odpowiedzi (mediany) uzyskali wskaźnik pokazujący o ile zdaniem respondentów poszczególne wynagrodzenia powinny być wyższe lub niższe. Wyniki pokazuje poniższa tabela:
Jak wspomniałem – wyniki można uznać za intrygujące. Zastanawiam się tylko, podobnie jak w przypadku pytania o regulacje, jak bardzo różniłyby się te wyniki od sondażu najbogatszych Amerykanów z okolic Nowego Jorku czy Connecticut.
Naturalnie, wszystkie powyższe wyniki można zinterpretować zgodnie ze swoim prywatnym ideologicznym skrzywieniem. „Bogaci preferują pewne rozwiązania ponieważ wiedzą co jest dobre dla gospodarki a inne pomysły preferują bo są korzystne dla bogatych” – można sobie powiedzieć. Moim zdaniem, ten bardzo niedoskonały sondaż zasugerował, że wiele idei przedstawianych jako rezultat zawiści ludzi, którym się nie udało, jest całkiem popularnych wśród najbogatszych Amerykanów. Z sondażu wynika także, że warto unikać karykaturalnego obrazu ludzi zamożnych, niezdolnych do poświęceń, skoncentrowanych na swoim interesie – w tym przypadku wyniki wymykają się takim prostym ideologicznym uproszczeniom.
PS Zastanawiam się kiedy podawanie odnośników do informacji źródłowych będzie standardem w polskim dziennikarstwie, choćby internetowym.
