Strata – i co dalej?, część 2

Przypomnę jedynie, że ten cykl poświęcony został sposobom radzenia sobie z pozycją, a także przy okazji ze sobą, podczas trwającej straty na rachunku w czasie rzeczywistym.

(Ta część poniżej przeznaczona jest dla mniej zaawansowanych inwestorów. Aczkolwiek ci doświadczeni zapewne dysponują wieloma radami, które mogą uzupełnić podaną wiedzę. Przy kolejnych wpisach będę informował również o stopniu zaawansowania tekstu. To pomysł który powstał po wywiadzie Grzegorza dla Parkiet TV:

Grzegorz Zalewski o inwestowaniu, blogach i szczęściu)

W zasadzie tego typu rozważania pod hasłem “jak przeżyć straty” powinny mieć jedynie mocno teoretyczny charakter, okresowa strata na rachunku to przecież w zupełności naturalne zjawisko w procesie inwestowania giełdowego, część całego systemu zarządzania ryzykiem. Do tego faktu należy się z góry stosownie przygotować, a potem zaadoptować, czemu poświęciłem już 2 inne podobne cykle w przeszłości. W praktyce jednak problem przybiera jak najbardziej realny wymiar kiedy przechodzimy do konkretów codzienności inwestycyjnej. A ta potrafi przytłoczyć nawet najtwardsze, ale nieprzygotowane charaktery.

Najbardziej naturalną, stosunkową głęboką, a przy tym mogącą trwać bardzo długo stratą jest ta związana z inwestowaniem długoterminowym, szczególnie tym pasywnym, gdzie kupuje się akcje (lub/i fundusze) na lata. „Na wieczność” – jak deklaruje najbardziej znany orędownik tego stylu legendarny, a przy tym najbogatszy inwestor Warren Buffett. Tym właśnie okresem zajmiemy się w tej części.

W trakcie takiej inwestycji może się zdarzyć kilka bess ze spadkami rzędu dziesiątków procent i niezliczona ilość korekt rzędu 5-15%. Każde z tych negatywnych dla portfela zdarzeń to ciężki okres dla każdego chyba inwestora, a już szczególnie dla początkujących. Pojawia się wówczas nagminna pokusa sprzedaży posiadanych papierów w najmniej odpowiednim momencie, szczególnie jeśli wcześniej osiągnęły jakieś zyski.

Paradoksalnie może nawet dużo łatwiej wytrzymać siedzenie na stratach, ponieważ i tak nie ma wówczas nic do stracenia, skoro nie pojawił się wcześniej zysk wart zrealizowania. A może inaczej pojawiają się po prostu wówczas emocje nieco innego rodzaju – przygnębienie, strach przed dalszymi spadkami, który przechodzi w pewnym momencie w  rezygnację i apatię. Kiedy natomiast w grę wchodzi zamknięcie pozycji z obniżającym się zyskiem (obsunięcie), dużo mocniej działa zwykła niecierpliwość oraz niezdrowa, bo stresogenna ekscytacja połączona z żalem za każdą złotówką zmniejszającą zysk wraz ze spadkiem.

Co można poradzić w temacie strat długoterminowcom:

– Zarządzanie emocjami to wprawdzie temat na zupełnie inny wpis, ale to im właśnie należy przyglądnąć się w pierwszej kolejności. Przyjrzenie się im, nazwanie, zrozumienie ich działania i ich zależności od zmian na rachunku, nauczenie się zdobywania nad nimi kontroli to NIEZBĘDNA umiejętność w giełdowym fachu jeśli w grę wchodzą właśnie inwestycje o najdłuższych horyzontach z naturalnymi cofnięciami o znacznej wielkości.

//Na marginesie – kursy zarządzania własnymi emocjami powinny być  prowadzone już w szkołach. Albo przynajmniej łatwo dostępne dla wszystkich chętnych//

– Umiejętność życia z długo trwającymi obsunięciami/stratami przychodzi sama naturalnie z czasem; najlepszym panaceum na opanowanie lęków jest wystawienie się na kontakt z czynnikiem stresującym, tu więc dość dobrze sprawdza się metoda „co cię nie zabije, to cię wzmocni”. To również pewnego rodzaju kapitał emocjonalny, który się w ten sposób zdobywa.

– Całkiem słusznie zaleca się niesprawdzanie stanu rachunku podczas wszelkich zawirowań giełdowych, pokusa zrobienia czegoś wówczas zanika; stresowanie się na własne życzenie rzeczami, na które mamy ograniczony wpływ, niewiele pomaga.

– „Nieznajomość historii powoduje jej nieustanne powtarzanie” (w negatywnym sensie), dlatego bardzo stosowną lekturą jest przeglądanie z uwagą i refleksją wszelkich wieloletnich wykresów ze wszystkich rynków (akcji, funduszy) żeby wyrobić w sobie nawyk rozumienia zmienności kursów w czasie i cykli spadków, które przeplatają wzrosty. Każdy spadek kiedyś ma swój kres i wbrew obiegowym pogłoskom nie istnieją fachowcy, którzy zawsze przewidzą kiedy, czekanie to najlepsza strategia.

– Jeśli podjęty plan inwestowania przewidywał inwestowanie na lata, to jedyną sensowną radą jest trzymanie się go; a jeśli ten długoterminowy plan uważamy za niewypał, za pomysł niedostosowany do naszego charakteru, to zanim podejmie się jakieś niczym racjonalnym nieuzasadnione decyzje, warto NAJPIERW nowy plan opracować, a potem zastąpić nim poprzednie „kup i trzymaj”. Stare powiedzenie mówi bowiem: jeśli nie wiesz, co zrobić, to najlepiej nic nie rób.

Myślenie motywacyjne jest bardzo pożądanym zachowaniem. Wystarczy sobie uświadomić, że tego rodzaju ciążące wprawdzie, ale zasadniczo okresowe straty, przechodzą również zawodowi inwestorzy, nawet tak wyśmienici jak Warren Buffett, a także profesjonalni zarządzający kapitałami.

– Jednym z najgorszych zabójców cierpliwego i naturalnego znoszenia strat jest brak stosownej wiedzy; nie można więc chyba bardziej przysłużyć się sobie niż poszukaniem i przewertowaniem książek, stron czy poradników dla inwestorów. Szczególnie po to, by dowiedzieć się na przyszłość o efektywnej dywersyfikacji i rozproszonej alokacji aktywów. Paradoksem w pewnej mierze jest to, że za pasywne inwestowanie, któremu towarzyszą największe obsunięcia, często biorą się niedoświadczeni inwestujący i to właśnie staje się przyczyną ich największych zawodów.

– Innym zabójcą jest poczucie braku kontroli, bezsilności, niemożliwości zrobienia czegoś, pomysłu na zatrzymanie strat, a to często wpływa na obniżenie poczucia własnej wartości i pogorszenie dobrostanu. Najlepszymi sprzymierzeńcami w takiej sytuacji są wspomagający bliscy i znajomi, a także zajęcie się takimi zajęciami, które dają poczucie kontroli, sukcesu, wpływu na wynik. To wzmacnia bardziej i sensowniej niż używki stosowane z tego powodu w nadmiarze.

– Przejście na dużo aktywniejsze zarządzanie portfelem nie jest dobrym pomysłem ZANIM nie zdobędzie się w tej mierze pewnej wiedzy i doświadczenia. Analitycy i doświadczeni inwestorzy wcale nie zarabiają więcej podczas spadków, ani nie łagodzą w ten sposób swoich frustracji, wręcz przeciwnie.

– W radykalnej sytuacji można podjąć dość daleko idące kroki typu: kontakt z psychologiem czy psychoterapeutą (żaden wstyd w obecnych czasach, wręcz moda!) czy oddanie portfela w zarządzanie profesjonalnej firmie (dla bogatszych klientów).

Istnieją jednak metody interwencyjne, które pozwolą złagodzić wielotygodniowe lub czasem wielomiesięczne męki tkwienia w zanurzonej w stracie pozycji, a także określone decyzje, które należy podjąć. O nich w kolejnym wpisie.

—kat—

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Proszę podać wartość CAPTCHA: *

Klauzula informacyjna

Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A. („My” lub „DM BOŚ”) z siedzibą w Warszawie (ul. Marszałkowska 78/80, 00-517 Warszawa). Będziemy przetwarzać, Pani/Pana dane na potrzeby udzielenia odpowiedzi na Pani/Pana zapytanie, możliwości skorzystania z usługi oferowanej przez DM BOŚ, a także realizacji naszych prawnie uzasadnionych interesów, tj. rozpatrywania skarg oraz obrony przed roszczeniami. Ma Pani/Pan prawo dostępu do danych, żądania ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania i przenoszenia. W dowolnym momencie może Pani/Pan także wnieść sprzeciw, z przyczyn związanych z Pani/Pana szczególną sytuacją, wobec przetwarzania Pani/Pana danych dla realizacji prawnie uzasadnionych interesów DM BOŚ. Może się Pani/Pan z nami skontaktować wysyłając e-mail na adres: makler@bossa.pl lub list na adres: ul. Marszałkowska 78/80, 00-517 Warszawa, dzwoniąc na infolinię pod numer + 48 225043104 lub odwiedzając jedną z naszych placówek (lista dostępna pod http://bossa.pl/dmbos/oddzialy/). Może Pani/Pan skontaktować z Inspektorem Ochrony Danych m.in. korzystając z e-mail: iod@bossa.pl lub listownie na nasz adres. Więcej informacji o przetwarzaniu Pani/Pana danych, czasie przechowywania, prawach i sposobach kontaktu znajduje się w naszej Polityce Prywatności.