W komentarzach do ostatniej notki o optymizmie komentatorów ze strony Grzegorza Zalewskiego pojawiła się propozycja, żeby na rynku szukać takich analityków, którzy nie zgadzają się z głównym nurtem. Pomijając genezę takiej postawy, którą może być np. założenie, iż na rynku gramy tylko pod naprawdę skrajne scenariusze lub w oparciu o strategie kontrariańskie, to dobry moment, żeby podzielić się z czytelnikami blogów pewnym sposobem, który osobiście praktykuję nie tylko w czytaniu rynku.
Klasycznie rzecz ujmując przepływ treści pomiędzy czytelnikiem komentarza lub analizy rynkowej a autorem uznaje się za jednostronny. Analityk pojawia się w roli mędrca, który na bazie własnej wiedzy lub doświadczenia produkuje pewne opinie o rynku i często o jego przyszłości a odbiorca zostaje postawiony w sytuacji, w której przyjmuje coś do wiadomości. Zwykle proces wygląda tak, iż na bazie jakiejś analizy inwestor podejmuje decyzje rynkowe i od realizacji scenariusza zależy, czy analiza okazała się dla inwestora korzystna. W dobrym zbiegu okoliczności – bycze analizy w okresie hossy, pesymistyczne przed szczytem – taka ścieżka pozwala analitykom zostać rynkowymi gurus.
Po zarysowanym mechanizmie widać, iż inwestor jawi się w tym podziale ról, jako osoba bierna, której przypada jedynie przyjmowanie treści bez możliwości dyskutowania. Gdy trafi się leniwy odbiorca treści mechanizm nabiera jeszcze większego rozpędu. W praktyce na ten układ nakłada się cały system rynkowych tytułów, które tak doskonale znacie Państwo z przekazów medialnych. Słowa wypowiadane przez X, którym w TV towarzyszy tytuł dyrektora, szefa, prezesa czy jakiegoś innego generała nabierają szczególnej mocy – wszak tytułów nie rozdaje się za darmo – co dla początkującego inwestora jest zwykle momentem uśpienia czujności. Przecież ktoś, kto jest z zawodu prezesem nie może być z zawodu prezesem przypadkowo.
Osobiście – min. z racji dobrych nauczyciel, którzy kazali mi krytycznie odnosić się do czytanych treści – nabrałem nawyku, który każdy produkowany w rynkowej sferze tekst zwykłem traktować w kategoriach tematu do dyskusji. W efekcie jeszcze w latach 90 większość rynkowych komentarzy czytałem z pytaniami, czy zgadzam się z tezami jakiejś analizy a jeśli się nie zgadzam, to dlaczego. Nagrodą za taką postawę nie było poczucie wyższości wobec osoby, która prezentowała np. jakiś scenariusz na przyszłość, ale mocniejsze przemyślenie własnych opinii. W takim układzie czyjeś analizy były – i do dzisiaj są – raczej lustrami, w których przeglądam swoje opinie i argumenty. Naprawdę nie ma znaczenia, czy mówi to Mistrz Buffett czy rookie.
Schodząc nieco z tego poziomu abstrakcji można podaż przykład z niedawnej przeszłości. Czas pokazał, iż w perspektywie 12 miesięcy rację mieli ci, którzy preferowali scenariusze umiarkowanie optymistyczne a nie skrajnie pesymistyczne, ale dziś nie ma to większego znaczenia. Po miesiącach nie idzie o to, kto miał rację – wszak racje i opinie o rynku rozkładają się od pesymizmu do optymizmu, więc wielu miało i równie wielu musiało nie mieć – ale właśnie o moment, w którym jakaś analiza stanu rzeczy zmusiła do przyjrzenia się własnym argumentom. Ponownego wytarmoszenia własnych pomysłów na rynek i jeszcze mocniejszego upewnienia się, że postawione środki zostały zaangażowane na bazie możliwie pełnego zrozumienia własnych decyzji.
W takim układzie analiza czy komentarz niosący treści zupełnie skrajne staje się użyteczny rynkowo. Dlatego zachęcam Państwa do małego eksperymentu. Każdy ma analityka czy komentatora rynkowego, którego nie lubi lub nie szanuje. Spróbujcie wejść z jego opiniami w dyskusje. Sprzeczajcie się z jego wykresami, ale nie po to, żeby udowodnić racje publicznie, ale sprawdzić, jak bardzo jesteście pewni własnych opinii. Sądzę, że nagrodą za taką „dyskusję” będzie pełniejsze zrozumienie własnej postawy a analizy zmienią się z rekomendacji w propozycje. Kolejnym krokiem jest zwykle postawienie sobie pytania: co zrobię, jeśli to X ma rację? Stąd już tylko stopień do zarządzania ryzykiem i prób zabezpieczania się przed niekorzystnymi scenariuszami. W efekcie nawet najsłabsze treści stają się fundamentem do mocniejszego stania na własnych nogach.
