Regularnie czytam blog Zero Hedge*. Dla tych, którzy nigdy o Zero Hedge nie słyszeli powinienem napisać, że ZH to miejsce bardzo anty-establishmentowe, anty-mainstreamowe, w którym zdecydowaną przewagę posiadają permanentni niedźwiedzie, hiperinflacjoniści oraz złotomaniacy. Z powyższych powodów, redaktorzy i czytelnicy ZH bardzo specyficznie zareagowali na piątkowy raport z amerykańskiego rynku pracy.
Bureau of Labor Statistics podało, że liczba etatów w sektorze pozarolniczym (NFP) wzrosła o 243 000 w styczniu (przy prognozie 170 000) a poziom bezrobocia (U3) spadł do 8,3% z 8,5% (przy prognozie 8,5%). Raport został bardzo dobrze przyjęty przez ekonomistów i komentatorów (Menzie Chinn, Felix Salmon, Barry Ritholtz). Nie na Zero Hedge.
Tytuły piątkowych i sobotnich wpisów na Zero Hedge nie pozostawiają złudzeń co do nastawienia redaktorów ZH do piątkowego raportu:
- TrimTabs wyjaśnia dlaczego dzisiejsze ‘bardzo, bardzo podejrzane’ dane NFP tak naprawdę oznaczają spadek (etatów – T.) o 2,9 mln w ostatnich dwóch miesiącach
- Ostatni gwóźdź w dzisiejszej tragikomedii NFP – rekordowy wzrost osób zatrudnionych na pół etatu
- Dostosowany poziom bezrobocia rośnie do 11,5%, Różnica do danych propagandowych na 30 letnim maksimum
Ten ostatni tekst zaczyna się od pytania: masz dość propagandy BLS?
Przynajmniej dwa teksty na blogu Zero Hedge poświęcone są rzekomej manipulacji danymi, do której miało dość przez zastosowanie dostosowania sezonowego. Myślę, że warto poświęcić tej kwestii uwagę. Po pierwsze dlatego, że warto poznać metodologię jednego z najważniejszych raportów makroekonomicznych na rynku. Po drugie by przekonać się o sile błędu poznawczego określanego terminem efekt potwierdzenia.
Otóż, dane z amerykańskiego rynku pracy, jak każde dane makroekonomiczne pozostawiają wiele do życzenia. Największe kontrowersje dotyczą modelu birth/death, który Bureau of Labor Statistics wprowadziło w 2000 roku by dane statystyczne lepiej odzwierciedlały zmiany na rynku pracy generowane przez powstające i zamykane przedsiębiorstwa.
Przy modelu birth/death dostosowanie sezonowe wydaje się oczywistą procedurą statystyczną. Co więcej, BLS publikuje jednocześnie dane dostosowane sezonowo i dane niedostosowane sezonowo – nie ma więc mowy o żadnej konspiracji, ukrywaniu danych czy manipulowaniu nimi. Mało tego, BLS w raporcie wyjaśnia zasady dostosowania sezonowego. Próba dyskredytowania piątkowych danych z rynku pracy za pomocą krytyki dostosowania sezonowego była więc swoistym aktem desperacji.
Na czym polega dostosowanie sezonowe? Procedura ta polega na oczyszczeniu danych makroekonomicznych z wpływu czynników sezonowych. Najprostszym przykładem jest dostosowanie danych o PKB o liczbę dni pracujących (związanych na przykład z ruchomością niektórych świąt). Jeśli w IQ danego roku były dwa dni robocze więcej niż w IQ poprzedniego roku to odczyt PKB byłby ‘sztucznie’ zawyżony z tego powodu (to przecież 3% więcej czasu pracy) – dlatego dane dostosowuje się sezonowo.
W przypadku rynku pracy dostosowuje się dane o istotne efekty sezonowe. Przykład jednego z nich podaje BLS: wraz z końcem semestru wiosennego sektor edukacyjny traci 20% etatów, które następnie zyskuje wraz z początkiem semestru jesiennego. Nie uwzględnienie tego efektu wprowadzałoby do miesięcznych danych o liczbie etatów w sektorze pozarolniczym niepotrzebny szum.
Największym efektem sezonowym na amerykańskim rynku pracy jest efekt świąteczny – istotny wzrost miejsc pracy w sektorze handlu detalicznego (oraz odpoczynku i rozrywki) przed i w trakcie sezonu świątecznego (od Dnia Dziękczynienia do początku nowego roku) oraz likwidacja tych miejsc pracy na początku nowego roku. Ten efekt obejmuje każdego roku kilka milionów miejsc pracy.
Jeden z autorów ZH krytykujący dostosowanie sezonowe opublikował nawet wykres doskonale pokazujący sens dostosowania sezonowego i brak jakiejkolwiek manipulacji związanej z tą procedurą:

Wyraźnie widać, że każdego roku dostosowanie sezonowe zaniża liczbę nowych miejsc pracy w ostatnich miesiącach roku i zdecydowanie zawyża liczbę nowych miejsc pracy w styczniu. Tymczasem bloger na Zero Hedge napisał: Tym co jest bardzo ważne, jest fakt, że w styczniu, bez wygładzającego dostosowania BLS, które powstało nie na rynku pracy lecz wyłącznie w głowach kilku pracowników BLS, prawdziwa gospodarka straciła 2,689 mln miejsc pracy, gdy po dostosowaniu zyskała 0,243 mln: delta na poziomie 2,932 etatów powstała wyłącznie na podstawie statystycznych założeń w arkuszu Excela.
Gdzie był, co robił ten bloger gdy te same dostosowania, które powstały wyłącznie w głowach kilku pracowników BLS wykazały w ostatnich trzech miesiącach 2011 roku ponad 3 mln nowych miejsc pracy mniej niż naprawdę powstało w realnej gospodarce? Nie jestem pewien, czy omawiam w tym miejscu skutki błędu poznawczego czy świadomej manipulacji.
Podobnego argumentu używa także Charles Biderman z TrimTabs, który próbuje przekonać siebie i swoich klientów, że w ostatnich dwóch miesiącach amerykańska gospodarka straciła 2,9 mln etatów.
Tak naprawdę wystarczy zaglądnąć do raportu BLS, do tabeli B-1 i porównać zmianę etatów od stycznia 2011 do stycznia 2012 w wersji dostosowanej sezonowo i niedostosowanej sezonowo. Dlaczego? Porównujemy wtedy dane rok do roku, a więc w okresie, w którym pozytywne i negatywne dostosowania sezonowe (jeśli nie są statystyczną manipulacją mającą zapewnić Obamie reelekcję – ukłon dla Pana Bidermana) powinny się znieść. W danych dostosowanych sezonowo, amerykańska gospodarka zyskała w ostatnich 12 miesiącach 1,936 mln miejsc pracy. W danych niedostosowanych sezonowo amerykańska gospodarka zyskała 1,953 mln miejsc pracy. Różnica na poziomie 1% i to zaniżająca liczbę nowych miejsc pracy w ujęciu dostosowanym sezonowo! Skąd się wzięła? Efekty sezonowe zapewne nie są identyczne każdego roku.
* Myślę, że mniej więcej w 50% robię to dla wartości rozrywkowej, satyrycznej tekstów i komentarzy. Do pozostałych powodów zaliczyłbym możliwość przekonania się o sile błędów poznawczych (20%), umieszczanie na stronach ZH wartościowych, zewnętrznych raportów analitycznych (20%) oraz wartość merytoryczną kreowaną przez blogerów Zero Hedge (10%). Myślę, że powyższy tekst doskonale wyjaśnia moje nastawienie do ZH.

