Na blogach bossy, jak bumerang wraca problem systemów złożonych. Zastanawiałem się dlaczego temat nie został podjęty z godnym szacunkiem i jedyna odpowiedź, jaka przyszła mi do głowy zawiera się w tezie, iż o złożonych problemach nie można pisać krótko i lekko.
Zapewne część winy za omijanie problemu można zrzucić na samą naturę blogów, które są dłużnikami gatunków w małym stopniu operujących konkretem a więcej oryginalnym ujęciem tematu. Niemniej może powstawać złudzenie, iż blogerzy czy szerzej środowisko giełdowe nie ma pojęcia o temacie lub zachowuje się tak, jakby nie miało takiego pojęcia. Jednak od kilku lat na rynku funkcjonuje trudne, ale ciekawe ujęcie zagadnienia w postaci książki Why Stock Market Crash. Critical Events in Complex Financial Systems.
Osobiście jestem dłużnikiem tej książki za sprawą żartobliwego wykresu, po który sięgam, kiedy muszę odpowiadać na pytanie „jak w tym szumie znaleźć własną ścieżkę, co ignorować i co jest naprawdę ważne”. Na stronie 83 znajduje się rysunek, który pokazuję znajomym i na palcach jednej ręki mogę policzyć tych, którzy zadają sobie trud prześledzenia poniższego labiryntu. W większości przypadków odbiorcy rozbijają się o poszczególne nazwy i imiona, których nie rozumieją a niemal każdy nie jest wstanie w spokoju przeanalizować całości pułapki. Nie spotkałem też wielu, którzy… reagują śmiechem.
(Źródło: D. Sornette Why stock markets crash: critical events in complex financial systems, strona. 83).
Obecni na rynku dłużej nie będą mieli problemu z wyłapaniem na tym rysunku elementów, które dziś nie mają znaczenia – czy u kogoś wzbudzają jeszcze emocje opinie Lady Cohen? Albo ożywienie madame Bartiromo? Może są tacy, ale z żartów na temat M. Bartiromo i A. Cohen już chyba nikt się nie śmieje. Oczywiście zmiennych do wyśmiania, które miały znaczenie a dziś nie mają jest więcej. Z natury samego systemu wynika, iż pojawiają się nowe elementy układanki, które nie zawsze trzeba brać pod uwagę, ale zawsze trzeba rozumieć, żeby móc odpowiedzialnie zignorować.
Wydaje się, iż niemierzalną częścią doświadczenia rynkowego jest właśnie umiejętność poruszania się w świecie, w którym co chwila docierają jakieś nowe informacje. Oglądanie uniwersum przez pryzmat kilku monitorów z wykresami, rzucanie okiem na tysiące newsów dziennie dostarczanych przez DJ Newswire, Reutera, Bloomberga i PAP to dzień powszedni większości uczestników tego niezasypiającego nigdy cyrku. Z czasem nabiera się nawyku rzucania okiem i szybkiego oddzielania rzeczy ważnych od mało istotnych. Problem w tym, że nawyku nie można przekazać – nawyki trzeba wyrobić.
Doskonale zrozumieją to osoby, które kiedyś próbowały nauczyć się gry na jakimś instrumencie. Naprawdę gitara czy skrzypce to sport w sporej mierze manualny. Muzyka jest w głowie, ale wytrenowanie palców to czysta gimnastyka. Jak powiedział ładnie jeden z nauczycieli „twoje palce muszą wiedzieć gdzie pójść i muszą być wytrenowane, żeby mogły pójść tam, dokąd mają pójść”. Tak samo jest na rynku. Postawieni wobec lawiny treści doświadczeniem odrzucamy to, co nie ma znaczenia wyłapując kluczowe punkty. Trzymając się metafory muzycznej to, co dla laika wygląda na improwizację, dla znającego warsztat jest tylko przemarszem w ramach skali.
Zapewne początkującym niewiele powyższe uwagi wyjaśnią, więc sięgnę po pomoc do wielkiego reportera Tiziano Terzaniego (W Azji, strony 104-105), który tak opisuje swoje pierwsze spotkanie z nauczycielem japońskiego:
– Zna pan jakieś japońskie przysłowe? – pyta[nauczyciel].
– Nie.
– Więc proszę na początek nauczyć się tego: „Kiedy wiatr wieje, wytwórcy drewnianych kadzi stają się bogaci”.
– Nie rozumiem…
– To proste – odpowiada – Wiatr wznieca kurz, kurz oślepia, ślepcy zarabiają na życie, grając na instrumentach strunowych, struny są wyrabiane z kocich jelit, im więcej ginie kotów, tym więcej myszy biega po mieście, myszy wygryzają dziury w drewnianych kadziach, a im więcej potrzeba drewnianych kadzi, tym bardziej bogacą się ich wytwórcy. Logiczne prawda? I tak samo logiczny jest język japoński.
I wszystko jasne…
