Czy powinniśmy bać się algorytmów? To druga część odpowiedzi na powtarzające się tego typu pytanie w Kołobrzegu i na naszych blogach.
Wyjścia awaryjne, które pomagałyby unikać skutków działania HFT (High Frequency Trading), należałoby rozpatrywać zależnie od poszczególnych rodzajów zaangażowania w giełdowe obroty.
Najlepszej odpowiedzi na poziomie daytradingu udzielił Mike Bellafiore w książce „One good trade”, którą recenzowałem ok. 1,5 roku temu tu na blogach. Jego rada brzmi enigmatycznie ale wymownie, w oryginale: „ADAPT!” czyli zaadaptuj się, dostosuj. W gruncie rzeczy milionów tych transakcji kilkusekundowych nawet nie zauważamy inwestując w średnim czy dłuższym terminie, Mike prowadzi jednak firmę, w której kilkudziesięciu traderów obraca milionami dolarów firmy na amerykańskich akcjach w bardzo krótkich okresach czasowych, a ich styl można nazwać „tape reading” czyli „czytanie z taśmy”, znane już w czasach Jesse Livermora („Wspomnienia gracza giełdowego”).
Ów bardzo popularny, zabarwiony intuicyjnym węszeniem ‘tape reading’ to obserwacja niemal wszystkich tików przepływających przez ekran, a przynajmniej każdej fali cenowej na wykresie papieru w układzie pięcio-dziesięciominutowym. Tutaj wpływ algorytmów jest zauważalny jak twierdzi Mike, a wielu traderów przestało z tego powodu dawać sobie radę z „czytaniem taśmy” i porzuciło krótkoterminowy handel.
Ja mam wątpliwości odnośnie tego, które transakcje pochodzą od robotów kiedy czytam jego opis w książce – algorytmy, które wg niego po prostu kupują każdy nowy dołek cenowy nie wyglądają na HFT gdyż te rzadko, jeśli już, wystawiają się na takie otwarte ryzyko i to w czasie dłuższym niż sekundy. Z tego co sam obserwuję automaty na akcjach, kontraktach i foreksie widać tak naprawdę dopiero po błyskawicznych przejazdach na wiele dziesiątków tików w krótkim czasie, niezwiązane często z żadnym wydarzeniem.
Dochodzi do tego drugi objaw, którego nie widać wprost ponieważ trwa krócej niż mrugnięcie okiem, ale w masowej skali wpływa na kursy – spiętrzanie ofert czyli „stuffing”. Tysiące ofert na sekundę z wielu automatów naraz nie tylko ma za zadanie spowolnić obroty na jednej z dziewięciu giełd amerykańskich po to, by arbitrażować opóźnienie czasowe, ale niemniej często ma za zadanie robić wrażenie dużego popytu i wpłynąć na dokonanie się krótkich wybić, bądź po prostu sprawdzić głębokość rynku przed większą akcją. To głównie zlecenia „natychmiast lub skasować” (Immediate Or Cancel), które nie niosą żadnych konsekwencji dla składającego. Ale wybicia, prawdziwe czy fałszywe, to normalne działanie giełd, rodzaj szumu dla długoterminowców, a wyzwanie dla rewolwerowców grających intraday. Od niepamiętnych czasów bawili się w to pit traderzy i market makerzy, więc na nabycie odporności było sporo czasu…
Tak czy inaczej ‘adaptacja’ to jedyne wyjście w takim środowisku, to samo robiły pokolenia inwestorów krótkoterminowych przez dziesiątki lat gdy zmieniały się zasady gry, rodzaj dostępu do notowań i zleceń (sam się dziwię jak mogłem kiedyś grać tylko przez telefon i to intraday!), kiedy odchodziły w zapomnienie ‘trading pity’, zmieniała się technologia. Rynki zawsze były niespokojne a ich gwałtowność zmieniała się w nieregularnych cyklach. Jedyne czego można rzeczywiście się obawiać to owe wyskoki na dziesiątki tików w akcjach i ETFach, czasem kontraktach, które będą odpalały nasze Bogu ducha winne stopy. Amerykanie nie mają oporów przed anulowaniem takich transakcji, ale tylko jeśli są wynikiem błędów, w innym wypadku trzeba liczyć się z takimi ruchami, póki co pojawiającymi się sporadycznie (tzw. flash crashes). Miejmy nadzieję, że algorytmy nauczą się tego, że te „gejzery” zabijają także ich zyskowność i nie stanie się to systematycznym ryzykiem (ang. systematic risk).
Najwięcej chyba zarzutów stawiają gracze najwięksi czyli fundusze i inne instytucje operujące na giełdach. Ale nie dlatego, że roboty dokonują szybkich i często niezamierzonych skoków cenowych. W przypadku gigantów obrotu taktyka HFT opiera się na analizie książki popytu i podaży. Za spore wprawdzie pieniądze każdy może w Nowym Jorku wykupić sobie dostęp do pełnego karnetu zleceń, dla robotów to żyła złota. Trzeba sobie przypomnieć, że na giełdach działają jeszcze innego rodzaju algorytmy, mylone z tymi dokonującymi ultraszybkiej spekulacji – to komputerowe programy dokonujące inteligentnego plasowania zleceń na rynku, dzielące je, ukrywające, ważące płynność itd. itp. Pomimo ich istnienia HFT nadal widzą na widełkach zlecenia o sporej wielkości albo je 'stuffingiem’ sprawdzają i efektywnie je wykorzystują, dokonując czegoś co niemal już oficjalnie nazywa się „front running”. Polega to na błyskawicznym uprzedzeniu takiego zlecenia zanim się zrealizuje przez dokonanie szybciej własnej transakcji, z wiedzą, że wejście tamtego spowoduje ruch rynku. Albo wręcz odpalając je po uprzednim zajęciu pozycji w kierunku spodziewanego ruchu. Automaty zadowalają się ułamkami procenta zysku z takich pojedynczych strzałów, dokonując ich setki czy tysiące dziennie, zanim więc duży inwestor zrealizuje swoje mega zlecenie algorytmy wystrzygą wszystko co znajduje się pomiędzy kupującym i sprzedającym w tej wieloetapowej często transakcji. Plusem dla rynku jest zmniejszenie w wyniku tego spreadów.
Niezadowolone z tego instytucje coraz masowiej przenoszą się do tzw. „dark pools” czyli pozagiełdowych parkietów, organizowanych przez brokerów i wyspecjalizowane firmy. W zeszłym roku aż 12 % obrotów akcjami w USA przeszło przez „dark pools” – podała niedawno ‘Rosenblatt Securities’, która śledzi 18 tego typu sieci obrotu. To wzrost o 8 punktów procentowych w ciągu 3 lat i fundusze same deklarują, że próbują w ten sposób uciec od algorytmów spekulacyjnych. „Dark pools” to rzeczywiście niemal mroczne miejsca ponieważ uczestnicząc w tego typu blokowych transakcjach żadna ze stron nie zna innych stron obrotu, nie zna nawet cen, które są podawane dopiero po zrealizowaniu transakcji. Zmienność jest mniejsza, anonimowość gwarantowana a HFT nie mają tam wstępu.
Nie wiązałbym na serio natomiast deklaracji zarządzających funduszami hedgingowymi, które je zamykają twierdząc, że algorytmy przeszkadzają im w uzyskaniu przewagi na rynku. Te fundusze stają się coraz bardziej karykaturą samych siebie. Fakt, świat finansowy się zmienia, rynki coraz bardziej stają się skomplikowane i zatłoczone, możliwości zarobku coraz mniejsze, szczególnie w ostatniej dekadzie przerywanej 3 sporymi bessami. Mamy jednak nad owymi gigantami przewagę – elastyczność dokonywania obrotu, nasza płynność wystarcza do częstego timingu, szybkich zmian rynków i pozycji. Ich narzekań nie traktowałbym bym więc serio na naszym poziomie aktywności. Zresztą – czy ktoś poczuł się dotknięty w znacznym stopniu przez HFT by mieć powód do narzekań?
Nie chciałbym zapeszać, ale być może niedługo będzie miał okazję. Nie musimy angażować się w akcje amerykańskie, dużo płynniejszy forex jest już dostępny w każdej mysiej dziurze na świecie, ale za chwilę algorytmy HFT mogą dokonać rekonesansu w Warszawie. GPW usilnie pracuje nad zmianą rozklekotanego Warsetu na nowsze cacko z dużo większą przepustowością, które obsłuży ultraszybkie roboty. Rozwiązania inteligentnie dokonujące transakcji czyli algorytmy zleceniowe już się nad Wisłą pojawiają, być może pojawią się i te diaboliczne firmy ze spekulacyjnymi maszynami i ultraszybko zaczną nam zdmuchiwać zyski. Oczywiście pojawia się problem płynności oraz krótkiej sprzedaży. Tę pierwszą być może zrobią sobie sami, tę drugą można uzyskać w procesie „naked short selling”. Pojawiły się bowiem w dyskusjach decydentów propozycje takiej krótkiej sprzedaży, która polegałaby u nas na tym, że jeśli pozycję krótką zamyka się przed końcem sesji to nie potrzeba fizycznie pożyczać akcji przed otwarciem pozycji. Nie wiem jaki jest obecnie stan zaawansowania tego pomysłu, ale jeśli wejdzie w życie a HFT znajdą u nas nieefektywności, które można wykorzystać, to powoli możemy przygotowywać się na ich przyjęcie 🙂 A nieefektywności istnieją przecież – choćby tzw. baza czyli odchylenia między kontraktami a rynkiem kasowym lub kolejnymi seriami.
Gdyby ktoś odnalazł gdzieś w sieci ciekawe opracowania na temat wpływu HFT na rynek będę wdzięczny za podrzucenie linków.
*** Kat —
