Właściwie od zawsze towarzyszy mi przekonanie, iż jedną z najważniejszych umiejętności w życiu inwestora jest czytanie ze zrozumieniem i zdrową dawkę krytycyzmu tego, co przynoszą agencje newsowe, komentarze i analizy oraz zwyczajnie rozmowy o rynku, których w sieci i mediach nie brakuje. Bez wątpienia wiele wydarzeń na rynku naprawdę nabiera znaczenia dla graczy dopiero wówczas, gdy zostaną one przepuszczone przez filtry interpretacyjne mediów branżowych i ogólnych, które z racji zadań przed nimi stawianymi – przyciąganie uwagi – mają tendencję do nadmiernego dramatyzowania rzeczywistości.
Kilka lat temu napisałem dla serwisu Grzegorza Zalewskiego tekst o pułapkach, w jakie wpadamy opisując rynek całą gamą metafor. Wiem, że na jednym spotkań z inwestorami, któreś z konkurencyjnych do DM BOŚ biur pojawiło się z prezentacją na temat tego, jak należy czytać analizy i rekomendacje. Uważałem to za doskonały pomysł, bo przepaść pomiędzy tym, co chcą i mogą powiedzieć analitycy i komentatorzy – i często potrafią – a tym, co czytają w nich odbiorcy jest ogromna. Mówiąc inaczej pomiędzy rekomendującym a odbiorcą rekomendacji pojawia się ocean interpretacji, w którym można utonąć.
Dziś chciałbym Państwu zaproponować pewną zabawę w krytyczne czytanie komentarzy z wykorzystaniem wskaźnika ATR (Average True Range – po polsku Średni Prawdziwy Zakres Zmiany). Tytułem wprowadzenia, ATR pojawił się w świecie inwestorów za sprawą J. Wellesa Wildera, który objawił go światu w książce New Concepts in Technical Trading Systems. Korzeniami wskaźnik sięga rynków towarowych, ale jego uniwersalność szybko dostrzeżono również na rynkach akcji i zastosowano do analiz indeksów. Dziś to jeden z najpopularniejszych wskaźników, który w Polsce stosunkowo rzadko pojawia się w analizach wykresów i zmienności rynku.
Generalnie rzecz ujmując jest to wskaźnik pokazujący zmienność rynku, który sposób obliczania wyczerpująco opisał Grzegorz Zalewski w swoim serwisie. ATR wykorzystuje się do ocen zmienności rynku, stawiania zleceń obronnych i próby budowania systemów mechanicznych. Ostatnich nie będę dotykał, bo Tomek Symonowicz czy Grzegorz Zalewski zrobiliby to lepiej. Osobiście stosuję ATR do oglądania rynku w dość banalny sposób. Jeśli dla rynku X wskaźnik ATR z 14 okresów wypada powyżej oporu czy wsparcia, to uznaję, że musiałoby wydarzyć się coś nieprzeciętnego na tle 14 ostatnich sesji, żeby wykres był wstanie zmienić układ sił na spadkowy lub wzrostowy. To pozwala szybko ocenić rynek na progu pojedynczej sesji i – często – oglądać notowania bez większego zaangażowania i czekania na coś, co nie będzie miało miejsca lub będzie wynikiem czegoś wyjątkowego.
Jednak ATR można też wykorzystać do oceny tego, co sprzedaje nam się w komentarzach giełdowych. Powiedzmy, że mamy dzień, w którym WIG20 spada na otwarciu o 2 procent. Na wykresie pojawia się luka, którą sam nazwałbym poetycko potężną. W większości mediów i komentarzy pojawią się zdania, iż na GPW mamy silną wyprzedaż, ucieczkę byków itp. podobne opisy. Co bardziej metaforycznie nastawieni komentatorzy napiszą, iż parkiet spływa byczą krwią – to zresztą ciekawe, że nie pisze się o niedźwiedziej krwi. Gdy ma się na rynku zaangażowany kapitał takim opiniom trudno się oprzeć, wszak wszyscy widzimy, że autorzy piszą o krwi, która leje się z naszego portfela.
W takich momentach dobrze jest otworzyć dowolny program do analizy technicznej – bossa udostępnia prostą aplikację, w której wskaźnik ATR jest na jednym z pierwszych miejsc – i pooglądać sobie ów krwawy rynek przez pryzmat wskaźnika ATR. Na początek można to zrobić na wykresie dziennym z ATR liczonym z 14 okresów. Okaże się, iż na dziś (poranek, 24 września) ATR dla WIG20 wynosi 59 punktów. To blisko 3 procent wartości indeksu. Na tym tle spadek WIG20 o 2 procent mieści się w granicach tego, co rynek standardowo wykonywał na ostatnich 14 sesjach. Proste modyfikacje okresu (10 dni, 7 dni) pozwolą ocenić, czy owe 2 procent spadku zasługują na miano krwawej sesji, czy może komentarz jednak ma w sobie zbyt dużą dawkę subiektywnej oceny.
Na koniec dodam, że zwolennicy systemów mechanicznych mawiają – ja usłyszałem to zdanie od Chrisa Marczaka, który przygotowywał teksty edukacyjne dla bossy na temat opcji – iż każdy wynik testu systemu należy dzielić przez 2 a stratę mnożyć przez 2 – jak rozumiem min. po to, żeby nie pokładać w nim subiektywnych nadziei i przygotować się na gorsze wyniki. To samo można powiedzieć o ATR, który stosowany w budowaniu strategii mechanicznych czy ustawianiu zleceń stop często mnoży się przez 2 lub 3, żeby zabezpieczyć się przed nietypowymi wydarzeniami na rynku, które mogłyby wyrzucić z pozycji. W takim kontekście spadek rynku o 2 procent doprawdy trudno nazwać krwawą sesją. Dla większości ludzi, którzy oglądając rynek starają się przynajmniej walczyć z subiektywnymi ocenami spadek o 2 procent to nic ponad zdanie Winstona Churchilla – uwaga, wypowiedziane w kontekście wojny – business as usual.
