„Ekonomiści i studenci ekonomii za sprawą tego, co wkłada się im do głów na studiach, uważają, że ludzie zachowują się racjonalnie i kierują egoistycznymi przesłankami. Więc kiedy grają w ultimatum, nadawcy-ekonomiści myślą, że zaproponowanie podziału 19:1 to dobry pomysł, a działający racjonalnie odbiorcy-ekonomiści przyjmują te oferty. Ale gdy ekonomiści grają z nieeokonomistami, są głęboko rozczarowani, gdy ich nieuczciwe oferty są odrzucane. Biorąc pod uwagę te różnice, możesz zdecydować, w jakie gry chcesz grać z w pełni racjonalnymi ekonomistami, a w które z irracjonalnymi śmiertelnikami”
To tylko jeden z przykładów jak Dan Ariely dworuje sobie z ekonomistów (w szczególności wyznających przekonanie o racjonalnych wyborach każdego z nas, czyli między innymi zwolenników hipotezy rynku efektywnego), w kolejnej swojej książce wydanej po polsku „Zalety irracjonalności” (wyd. Dolnośląskie). (wcześniejszą książkę „Potęga irracjonalności” polecałem tu: https://blogi.bossa.pl/2009/09/03/jeszcze-o-badaniach-i-nie-tylko/)
Oczywiście w powyższym przykładzie Ariely nie do końca ma rację, bo we współczesnym świecie często ekonomiści (zwłaszcza z banków centralnych) ustalają reguły gry. A czasem też sami je łamią, pilnując by inni tego nie zauważyli.
Kilka miesięcy temu jedna z Czytelniczek blogów napisała o mojej książce „Droga inwestora” jedną z najprzyjemniejszych recenzji: „podeszłam do niej z lekko ironicznym dystansem: co można jeszcze o tym nowego? Można – znalazłam poglębienie tematów, które mnie interesują, stąd miłe zaskoczenie.”
Przywołuje to zdanie, bo przypomniało mi się przy okazji ksiązki Ariely’ego – co można nowego napisać o kolejnych badaniach o naszych racjonalnych/nieracjonalnych wyborach. I okazuje się, że można. Może nie tyle co nowego, tylko w nowy sposób. Ariely opisuje wiele prowadzonych przez siebie badań, ale w taki sposób, że wiemy skąd wziął się na nie pomysł, jak wyglądało samo badanie, na jakie problemy napotkał. To wszystko w taki sposób, że każdy student psychologii, który sobie myśli „o rany znów te nudne badania”, powinien przeczytać tę książkę, żeby zrozumieć do czego służy ten „koszmar”.
A sama książka, no cóż…., każdy kto się zastanawia czy wysokie bonusy na WallStreet są motywujące czy demotywujące tu znajdzie przynajmniej część odpowiedzi na to pytanie. Ariely próbuje również wyjaśnić, w jaki sposób na nasze długoterminowe decyzje i wybory wpływają krótkotrwałe (ale silne emocje). I choć o tradingu nie pada tam właściwie ani jedno słowo, to myślę, że każdy kto jest obecny na rynku będzie w stanie doskonale znaleźć dziesiątki sytuacji, gdy dał się „ponieść” chwilowym emocjom i dokonać jakiejś transakcji, nie wiedząc jakie mogą być tego dalekosiężne skutki.
Krótko mówiąc – lektura obowiązkowa.
Bo generalnie, to warto czytać.
