Wschodnią Słowację, z poziomem bezrobocia na poziomie 18,7%, dzieli 500 kilometrów od regionu Steiermark w Austrii, w którym poziom bezrobocia nie przekracza 3,3%.
Strefa euro odznacza się dużym zróżnicowaniem na rynku pracy. Poziom bezrobocia sięga 30,4% w Andaluzji, na całym południu Hiszpanii przekracza 20%. Jednocześnie, wiele regionów w centralnej części strefy euro notuje poziom bezrobocia poniżej 5%, z niektórymi jednostkami administracyjnymi szczycącymi się bezrobociem na poziomie 2,5% (Tylor, Salzburg).
Poniższa mapa pokazuje poziom bezrobocia w poszczególnych regionach Unii Europejskiej i państw powiązanych:
Z powyższych danych wynikają dwa wnioski. Po pierwsze, poziom bezrobocia wyraźnie wymyka się granicom państwowym. Północne i środkowe Włochy znajdują się w dużo lepszej sytuacji niż Francja. Wschodnie Niemcy niewiele różnią się pod względem poziomu bezrobocia od Czech czy Polski.
Po drugie, tak duże różnice w poziomie bezrobocia mogą wskazywać na jeszcze jeden poważny mankament strefy walutowej euro – brak mobilności siły roboczej. Dobrą ilustracją tego problemu jest poniższy wykres, który pokazuje, że w tym samym czasie, w którym bezrobocie w Hiszpanii zbliża się do historycznych poziomów (przekraczających poziomy notowane w USA w czasie Wielkiego Kryzysu), rekordowy odsetek niemieckich firm ma tak duży problem ze znalezieniem wykwalifikowanych pracowników, że ogranicza on możliwości produkcyjne.
Kilka tygodni temu pisałem o wbudowanych w strefę euro mankamentach – braku mechanizmów dostosowawczych, w postaci mechanizmu fiskalnego czy ‘unii bankowej’ (między innymi wspólnych gwarancji depozytów). Te mechanizmy, wbudowane w strefę walutową dolara w USA, pozwalają łagodzić skutki asymetrycznych, asynchronicznych szoków, takich jak pęknięcie w jednym regionie mega-bańki spekulacyjnej na rynku nieruchomości.
Mobilna siła robocza także może stanowić mechanizm dostosowawczy. Problem polega na tym, że strefa euro a także cała Unia Europejska charakteryzuje się niską mobilnością siły roboczej. Co ciekawe, niska mobilności populacji nie dotyczy jedynie mobilności na poziomie międzypaństwowym ale także w obrębie poszczególnych państw. Efektem tego zjawiska jest bardzo duże zróżnicowanie poziomów bezrobocia w obrębie strefy euro, ponad dwukrotnie wyższe niż w przypadku USA:
Zastanawiam się nawet czy w najbliższym czasie, pokazywana od 2004 roku mobilność geograficzna Polaków, nie odegra istotnej roli jako mechanizm adaptacyjny, chroniący polską gospodarkę przed skutkami spowolnienia gospodarczego. Tak jak płynny kurs walutowy okazał się skutecznym mechanizmem dostosowawczym w latach 2008-2009.
