Gościnny wpis Lesserwisera bezpośrednio dotyczy niniejszego cyklu, w wielu miejscach nasze doświadczenia pokrywają się, w innych postaram się cokolwiek uzupełnić jego wywód.
Tam gdzie niezbędne posłużę się wyboldowanymi cytatami.
——————————-
„[Narzędzia i pomysły prezentowane w książkach] powinny się obronić, czyli sprawdzić się w praktyce pod kątem przydatności no i skuteczności. Problem tylko w tym, kto i na jakiej podstawie orzeka czy się faktycznie sprawdzają czy nie i czy akurat można mu wierzyć .”
Istnieje jeden i to bardzo wiarygodny sprawdzający i orzekający – nazywa się rynek, i naprawdę można mu wierzyć. Cała reszta innego orzecznictwa nie ma większego znaczenia.
„Myślę, że morał tej historyjki jest oczywisty dla każdego jak też podobieństwo schematu elektronicznego do wykresów analizy technicznej dosyć bliskie.”
Przykład konkursu, w którym uczestnik ma za zadanie uzupełnić obwód częściami elektronicznymi dobrze oddaje to co i trader musi zrobić aby osiągnąć zyskowność: dopasować wiele elementów w jeden działający system. I na odpowiednim ich doborze kończą się podobieństwa.
O ile bowiem prawidłowo złożone elektroniczne części zapewnią obwodowi na płytce długie i stabilne działanie, to w przypadku strategii inwestycyjnej sprawa staje się dużo bardziej skomplikowana. Strategia bowiem nawet jeśli dobrze złożona zwykle przechodzi okresy braku działania (zjazdy kapitału), lub też przez jakiś czas może działać na błędnie dobranych podzespołach (nawet strategie nie posiadające przewagi lub przeoptymalizowane doznają ciągów zyskownych transakcji), czy też każdorazowe wpięcie innego elementu może zapewnić działanie (intuicja), a co gorsza – nie ma takich fachowców, którzy prawidłowo ocenią który element i dlaczego nie działa!
To wszystko dlatego, że podczas gdy w obwodach elektronicznych przyczyny i skutki są wyraźnie powiązane, to w inwestycyjnych strategiach mamy do czynienia z elementami losowości oraz niestacjonarności procesów.
„Przykładowo wielu techników wyśmiewa wręcz fale Elliota, jako wymysł, tymczasem niektórzy (vide Pretcher) osiągają przy ich pomocy całkiem niezłe rezultaty. Komu więc wierzyć? Rozczarowanej większości czy też zadowolonej mniejszości!”
To ta sama pułapka o której piszę wielokrotnie. Kto i co osiąga owe niezłe rezultaty – owe fale Elliota jako perpetuum mobile czy może Prechter? Czy gdyby te fale odłączyć od Prechtera byłyby nadal skuteczne? Ponieważ są one quasi-obiektywnym narzędziem, znaczy to mniej więcej tyle, że przewagę temu narzędziu daje sam Prechter – albo perfekcyjnym oznaczaniem fal albo doskonałym operowaniem stopami i ryzykiem. Przypuszczalne jedno i drugie, same fale są zbyt niedoskonałe jako narzędzie dające przewagę skoro większość dzięki nim nie zarabia.
„W głowach i rękach jednych dane narzędzie analityczne może działać a u innych może nie działać. I każda z tych osób szczerze i obiektywnie (w swoim subiektywnym przekonaniu i doświadczeniu) będzie wypowiadać się o jego przydatności.”
Co do szczerości powiedzmy, że nie wątpię. Co do tej obiektywności – mam same wątpliwości. A to dlatego, że wracamy do „outcome bias” czyli błędu wyniku, a więc zaniedbania naszej racjonalności postrzegania.
Załóżmy, że traduję trójkąty na wykresach. Udało mi się złapać 20 przez ostatni rok i zarobiłem. Powiem więc zupełnie „obiektywnie”, że są zyskowne i zasugeruję wszystkim ich przydatność. Tymczasem ktoś zrobi test i wyjdzie mu, że w tamtym roku takich trójkątów było 50 i w sumie dały stratę. LOSOWO albo tylko dzięki własnym UMIEJĘTNOŚCIOM lub też INSTYNKTOWI i być może z powodu jakichś ZALET działania trójkątów udało mi się złapać te zyskowne. Za rok okazać się może, że teraz złapałem tylko te stratne.
Co mam więc obiektywnie powiedzieć o przydatności narzędzia typu „trójkąt”? Szczerze mówiąc nic! Ponieważ to, że wybrałem akurat te trójkąty i tradowałem je tak a nie inaczej BYŁO WYNIKIEM przynajmniej 4 wymienionych wyżej wielkimi literami przyczyn (w wyborze, narysowaniu i użyciu stopów oraz wielkości pozycji). W finansach i na giełdzie tak się dzieje, że w wielu miejscach trudno oszacować czy osiągnięty sukces był skutkiem wiedzy i kompetencji czy może po prostu przypadku. Algorytmy po części rozwiązują ten dylemat.
Warto przy tej okazji solidnie rozważyć bardzo trafną puentę Taleba: to, czego nie wiesz, ma dużo większe znaczenie od tego, co wiesz!
„Myślę podobnie, jednak problem chyba polega na tym że, w moim przekonaniu, to Murphy raczej nie opisuje układów, w których omawiane przez niego narzędzia powinny działać, ani jak je stosować w praktyce, a raczej ogranicza się do samego ich opisu. Nie piszę, gdzie i jakie ustawiać stopy, jak rozpoznawać fałszywe breakouty, kiedy wejść a kiedy wyjść z pozycji itp. Bo jego książka bardziej poświęcona jest AT i jej narzędziom, a nie ich praktycznemu zastosowaniu w tradingu.”
Nie zgodzę się z tym z 2 powodów:
1/ Wiele z narzędzi same w sobie zawierają już w opisie u Murphy’ego pełne warunki dokonywania transakcji. Jak choćby naprzemienne przecinanie się 2 średnich od góry i dołu, albo formacje klasyczne gdzie podaje się wielkość zasięgu jako teoretyczną bazę do 'take profits’ i stopa w połowie wysokości. Cóż, że brak tam statystyk…
2/ Już samo opisanie ich w książce jest swego rodzaju sugestią dla początkujących, że stanowią obietnicę zysków. Czyż nie jest tak, że taki czytelnik chwilę po zamknięciu ostatniej strony, nie wiedząc tego wszystkiego co my dzisiaj, z zapałem szuka formacji i kreśli wskaźniki, na które stawia realną kasę??!!!
„Koncentrując się przede wszystkim na omawianiu formacji cenowych (price patterns) wyrobiła u wielu adeptów błędne przekonanie, że istota analizy technicznej sprowadza się właśnie do rozpoznawania figur, podczas gdy już pionierzy AT podkreślali, że rynek przemawia do nas przede wszystkim poprzez price action (szeroko rozumiane zachowanie się cen) oraz wolumen (co składa się na market action) – mówi się, że wolumen tworzy ceny i potwierdza trend.”
Czymże jak nie „price action” są klasyczne albo świecowe formacje? Ich budowa w 100% opiera się na interakcji między cenami bez angażowania wskaźników. Z wolumenem byłbym natomiast niezwykle ostrożny w czasach algorytmów. Jeśli 70% obrotów generują komputery na kilkusekundowych transakcjach (im dłużej kurs nie wpada w trend tym dla nich lepiej) to jaką wartość waluacyjną ma wolumen niezwiązany z samym wybiciem z formacji ???
„Czegoś mi jeszcze brak w książce Murphego, co zresztą jest dziwne, gdyż był to jeden z kanonów klasycznej analizy technicznej. Chodzi mi tu o szersza analizę przypadków konsolidacji cenowej, obszaru kongestii oraz jak kto woli okresu bazowania.
Dawniej poświęcano temu zagadnieniu dużo więcej czasu, starając się pokazać kiedy mamy do czynienia z akumulacją kiedy z dystrybucją i jak to się może przekładać na ceny, na kontynuację trendu lub jego odwrócenie. Kiedy wybicie z kanału trentowego jest prawdziwe a kiedy tylko markowane no i kiedy gracze wpadają pułapki zastawione przez rynek.”
Wszystkie formacje cenowe są okresami konsolidacji! Wyjście z nich konstytuuje nowy lub kontynuuje stary trend. Moje 20 lat doświadczeń wskazuje, że głębsze analizy konsolidacji niewiele dają. Można co najwyżej zmienić taktykę przechodząc na inne poziomy analizy – na przykład do swing tradingu. Wybicie z progu zmienności czy nawet świecowe formacje ignorują te szerokie obszary beztrendzia, które są podstawą klasycznych formacji.
Do tej pory nie spotkałem również efektywnych narzędzi do rozpoznawania markowanych wybić i pułapek, ale o tym więcej niebawem ponieważ takie pytanie dostałem w Kołobrzegu.
„Dzisiaj też niektórzy traderzy, jak Joe Ross, poświęcają tym zagadnieniom odpowiednią uwagę, a nawet twórczą je rozwijają”
Książki Rossa mają pewną zaletę w porównaniu do Murphy’ego i jemu podobnych (Elder, Sperandeo itd.) – są bliższe zarabiania a nie teoretyzowania. Ross obszernie wprowadza zarządzanie ryzykiem i stopami, strategie są przejrzyste, mocno osadzone na „price action” i mocno redukują rolę intuicji. Ale nie wypierają jej zupełnie co powoduje, że tak szybkie strategie jak u niego wprowadzają sporo chaosu. Mogę zresztą w przyszłości wrzucić tutaj z jedną , dwie dla przykładu, pokazując zalety i wady. Sam Ross skrupulatnie przez lata unika odpowiedzi na wszelkie pytania o wyniki.
„Opisane przeze mnie faktyczna trudność właściwej interpretacji ”Japońców” (mimo pozornej ich przejrzystości) jest chyba przyczyna tego, że nie są one wcale tak popularne na Zachodzie, jak się niektórym zdaje. Ich popularność praktyczna wynosi tam bowiem X % ( kto zgadnie ile)?”
Można by pokusić się o zadanie pytania typu: czy poznanie japońskiej, azjatyckiej czy konfucjańskiej filozofii pomoże w uzyskaniu lepszej zyskowności ? Mam obawy, że pomoże jedynie w usprawnieniu własnego czucia, rozumienia rynku czy wyrobieniu intuicji, nie gwarantuję, ale też nie wykluczam, że doda siły zyskowności. To czy są gdziekolwiek popularne nie zmienia ich przewagi. A szkoda, że nie są popularne, ponieważ ich obiektywność powala tę z formacji klasycznych, są dużo łatwiejsze w obsłudze i wdzięczniej poddają się zarządzaniu ryzykiem. Moim skromnym zdaniem żadna dodatkowa filozofia tego nie poprawi gdyż istotą świec nadal jest statystyka, prawdopodobieństwa i jak najlepsza praca nad stopami. Być może konfucjańskie podejście ułatwia natomiast samodyscyplinę, opanowanie złych emocji, usprawnia samodoskonalenie i rozumienie świata, a więc sprawy jak najbardziej wpływające na wynik.
Na tyle ode mnie w dużym skrócie … 😉
Jeśli ktoś chciałby w tym lub innym temacie zająć stanowisko dłuższą wypowiedzią, również z wykresami, z przyjemnością oddamy miejsce na gościnnym blogu 🙂
—Kat—
