Bywają chwile, w których zazdroszczę części moich kolegów komentatorów odwagi w stawianiu tez tam, gdzie należałoby postawiać raczej pytania. Często na podstawie cząstkowych i sprzecznych danych potrafią zbudować prognozę, którą sięga 10 lat do przodu. Jedną z takich prognoz, która dominuje dziś w mediach, jest przekonanie, że świat czeka teraz stracona dekada. Wprawdzie w USA stawia się takie tezy ze znakiem zapytania, ale w Polsce funkcjonują właściwie już w kategoriach faktów.
Zawsze, kiedy widzę prognozę na 10 lat do przodu zastanawiam się, czy bogowie poskąpili mi wyobraźni, czy też może występujący w mediach eksperci posiedli jakieś talenty, których nie sposób nabyć przez czytanie książek i doświadczenie. Czy ich umysły w sobie tylko znany sposób potrafią wiązać fakty w scenariusze, które są możliwe przy odrzuceniu wszystkiego tego, co zaprzecza modelowi? Wprawdzie w młodości czytałem Hegla i pamiętam, jego tezę, że jak coś nie pasuje do teorii, to problem leży w faktach, ale wątpliwości pozostają. Pomijając złośliwości chciałbym przytoczyć Czytelnikom blogów bossy kilka prognoz z historii, które zapadły mi w pamięć:
Zacznijmy od pewnej damy, którą – z racji analogii do lat 70 XX wieku – z rzewnością godną stereotypu przywołują dziś miłośnicy rewolucji neokonserwatywnej z lat 80 a część Państwa zapewne pamięta, jako premiera urzędującego na Downing Street. Margaret Thatcher przeszła do mojej prywatnej historii prognostyki zdaniem wygłoszonym w 1969 roku It will be years, not in my time, before a woman becomes Prime Minister. No cóż, owo „not in my time” okazało się bliższe niż sięgała wyobraźnia Pani Thatcher – została premierem 4 maja 1979 roku.
Kolejną mało znaną w Polsce prognozą rzuconą ad-hoc w mediach jest zdanie, które pojawiło się w Variety Magazine w 1955 roku i odnosiło się do przyszłości Rock&Rolla – It will be all gone by June. Trzeba przyznać, że to jedna z tych prognoz, która zapomnianemu już profetykowi musiała śnić się po nocach do końca życia. Rok później pierwsza płyta Elvisa Presleya sprzedała się w liczbie 1 mln egzemplarzy i zajęła 1 miejsca na listach rynkowych hitów w USA i Wielkiej Brytanii. Dekadę później Rock&Roll zmienił się w ważną część globalnej gospodarki i stał centrum popkultury.
Na blogach bossy wspominałem już kiedyś, że mam przyjemność pamiętać, jak w latach 80 przez media przelewała się fala spekulacji, iż USA czeka upadek a Japonia stanie się kolejnym supermocarstwem. W popkulturze dominowała japońska jakuza (ktoś pamięta jeszcze film Ridleya Scotta Czarny Deszcz z 1989 roku?) i wykupujący Amerykę Japończycy (popkulturowym obrazem była książka Michaela Crichtona „Rising Sun” z 1992 roku zekranizowana w 1993 roku z rolami S. Connery i W. Snipesa). Ciekawostką jest to, iż popkultura – a więc i media – przetrawiła temat na przełomie lat 80 i 90 XX wieku. Właściwie na progu straconej dekady i kryzysu, z którego Japonia nie wyszła do dzisiaj.
Możliwe, że musimy doczekać punktu, w którym twardziele z Hollywood będą przyciągali do kin ludzi chcących oglądać ich walkę z chińskimi triadami zamiast ze śniadymi terrorystami. Wówczas będziemy wiedzieli, że obawa przed chińskim smokiem, który już za chwileczkę miał zdominować militarnie i gospodarczo USA, weszła w fazę schyłkową. Poważniej rzecz ujmując spodziewam się wielu rozczarowań tych, którzy tak ochoczo stawiają dziś na Chiny i widzą w nich Amerykę XXI wieku. Trzeba wyjątkowego braku wyobraźni, by nie dostrzec, że w bliskich dekadach ekonomia Chin stanie przed problemem starzenia się społeczeństwa, gdy na tym polu USA będą miał znacznie mniej problemów.
Oczywiście takich spektakularnych pomyłek z przeszłości mogę przytoczyć więcej i może w przyszłości znajdziemy na nie miejsce. Jednak, jak na blog ocierający się o giełdę przystało, finałowa prognoza musi przypaść samym rynkom akcji. Tym razem zamiast wyliczać rynkowe pomyłki z przeszłości za podpórkę niech posłuży bardzo aktualne w sierpniu 2011 roku zdanie noblisty w dziedzinie ekonomii, Paula Samuelsona, który lata temu powiedział, iż rynki akcji przewidziały dziewięć z ostatnich pięciu recesji (the stock market has forecast nine of the last five recessions).
PS. jeśli część czytelników jest ciągle w wakacyjnym nastroju, to polecam lekturę najnowszego numeru Foreign Policy, który zajmuje się właśnie prognozami na przyszłość. Całość tekstów dostępna jest na stronie pisma. Prawdziwa uczta dla miłośników prognoz.
