Postraszyłem wczoraj czytelników Blogów Bossy potencjalnymi rewolucyjnymi zmianami w sposobie funkcjonowania OFE więc czuję się zobowiązany kontynuować temat. Tym bardziej, że okazało się, że proponowane zmiany nie są tak drastyczne jak obawiała się część uczestników rynku.
Zgodnie z tym co napisałem rządowy plan reformy systemu emerytalnego przedstawiono na konferencji prasowej, która rozpoczęła się o 8:30. Wśród rynkowych komentatorów spekulowano o ewentualnym scaleniu OFE i oddaniu ich aktywów pod bezpośrednią kontrolę rządu. Oznaczałoby to istotne zmiany w strukturze akcjonariatu wielu spółek notowanych na warszawskim parkiecie i pojawienie się w nich nowego głównego akcjonariusza z sektora publicznego. Spekulowano także o ewentualnym wychodzeniu z rynku akcyjnego nowego zarządzającego aktywami OFE i sporej podaży akcji. Obydwie wspomniane zmiany miały natomiast wystraszyć inwestorów zagranicznych* i doprowadzić do wyprzedawania przez nich akcji.
Przedstawiono dziś rano propozycja zmian w sposobie funkcjonowania II filaru nie tworzy żadnych wymienionych wyżej niebezpieczeństw. Zgodnie z kluczowym slajdem z prezentacji wicepremiera Mateusza Morawieckiego aktywa OFE podzielone zostaną na dwie grupy. Gotówka, obligacje i akcje zagraniczne o wartości około 34 miliardów, stanowiące 25% aktywów OFE, trafić mają do Funduszu Rezerwy Demograficznej a więc pod bezpośrednią kontrolę rządu. Natomiast akcje polskie o wartości 103 mld, stanowiące 75% aktywów OFE przekazane zostaną na Indywidualne Konta Emerytalne uczestników systemu OFE, a więc trafią do III filaru. Wspomniany wcześniej slajd wygląda tak:
Warto podkreślić, że są to wstępne założenia koncepcji zmian w OFE. Teoretycznie i praktycznie wiele może się więc jeszcze zmienić. Zgodnie z prezentacją pakiet zmian ustawowych ma być gotowy na przełomie 2016 i 2017 roku. Jeśli jednak wstępne założenia zostaną utrzymane to demontaż OFE będzie polegać na przekazaniu 25% aktywów pod bezpośrednią kontrolę rządu i 75% pod bezpośrednią kontrolę oszczędzających**. W odniesieniu do tej 75% części można więc nawet mówić o prywatyzacji bo przecież zgodnie z obecną sytuacją prawną środki zgromadzone w OFE mają charakter publiczny.
Kluczową rolę w prezentacji wicepremiera odgrywają Pracownicze i Indywidualne Plany Kapitałowe, które mają uzupełnić III filar. Zgodnie z założeniami mają one gromadzić od 12 mld do 22 mld oszczędności roczne. Duża część tych pieniędzy trafi zapewnie na rynek akcyjny. Wraz z pozostawieniem całości aktywów OFE zainwestowanych w polskich akcjach sprawia to, że w tym kształcie Plan Budowy Kapitału jest moim zdaniem całkiem korzystny dla giełdy. Z całą pewnością bardziej korzystny niż sugerowały to oczekiwania rynkowe.
Trzy inne części składowe Planu Budowy Kapitału zasługują na uwagę:
- propozycja obniżenia podatku dochodowego do 10% dla inwestycji powyżej 12 miesięcy
- propozycja wspierania uprzywilejowanych podatkowo Publicznych Funduszy Nieruchomości (notowanych na giełdzie polskich REIT-ów)
- propozycja emisji obligacji premiowych, które zamiast kuponu posiadałyby loterię kuponową, w której część wylosowanych obligacji zyskiwałaby premię (znacznie wyższą niż konwencjonalne kupony)
Ta ostatnia propozycja wzbudziła wiele zdziwienia i krytyki. Tymczasem obligacje premiowe, podobnie jak premiowe rachunki oszczędnościowe, to znany od wielu lat (w UK pierwszą serię wyemitowano w 1956 roku) sposób na zachęcanie szerokich mas społeczeństwa do oszczędzania.
W kontekście dzisiejszej konferencji zwróciłem uwagę na niezdolność części komentatorów do przyznania, że przedstawiony pakiet zmian wygląda dużo lepiej niż ich scenariusz bazowy. W takich sytuacjach, gdy do oceny rynkowej wkradają się preferencje ideologiczne i polityczne, bardzo łatwo jest popełnić błąd w ocenie sytuacji.
* Istotnie zmieniłby się także free-float a wraz z nim udział wielu spółek w globalnych indeksach to bezpośrednio wpłynęłoby na zaangażowanie inwestorów zagranicznych
** Proszę zwrócić uwagę na sugerowane zmiany w IKE, które mają oznaczać przymus przeznaczenia 3/4 zgromadzonych tam środków na zabezpieczenie emerytalne
