Kim łatwiej się stać: dobrym szewcem (lub innym rzemieślnikiem) czy dobrym traderem?
Tego rodzaju pytanie pojawiło się w jednej z dyskusji, w której brałem udział i obiecałem uzasadnić swój wybór nieco szerzej właśnie na blogu. Dla mnie oczywistym wskazaniem jest szewc, uważam bowiem, że w przypadku rzemieślnika tzw. krzywa nauczania (ang. learning curve) jest dużo krótsza i pnie się szybciej do góry.
Mam wprawdzie bezpośredni wgląd do ścieżki edukacyjnej tradera, gdyż sam od 20 lat ją mozolnie pokonywałem i obserwowałem dziesiątki innych karier, gorzej będzie z szewstwem, ale zakładam, że moje osobiste obserwacje wystarczą do porównań i poprawnego wnioskowania. Przypuszczam, że dalece większą trudność miałby szewc, który chciałby oceniać „learning curve” tradera.
Żeby było łatwiej i jak najbardziej obiektywnie porównywać, podzieliłem całość wywodu na kilka płaszczyzn odniesienia. Trochę kładę głowę pod topór z adekwatnością porównań, ale spróbujmy.
Na początek należałoby nieco precyzyjniej zdefiniować słowo „dobry” w badanym kontekście. W przypadku tradera wyznacznik jest dość prosty – dodatni wynik finansowy spekulacji w długim okresie. Zakładam przy tym, że jeśli średnia roczna wypada niżej niż odsetki w banku to szkoda tracić czas, a nie biorę w tym wypadku pod uwagę samego wyzwania intelektualnego. Jak natomiast zdefiniować pod tym kątem szewca? Nie sposób oprzeć się wyłącznie na wyniku finansowym, oceniamy przecież finalny produkt nauki a szewc ma skutecznie naprawiać lub szyć obuwie co jest warunkiem wystarczającym, nie ma natomiast robić za marketingowca. Minimum w tym przypadku oparłbym na tym, że potrafi on zawsze znaleźć dla siebie pracę i się w niej wykazać by ją utrzymać. A jeśli obaj są rzeczywiście ekspertami w swoim fachu to potrafiliby się z niego utrzymać przy stworzeniu do tego odpowiednich warunków, co przyjmuję już jako wyższy poziom niż interesujący mnie dla rozwiązania postawionej na wstępie kwestii.
Jeśli przyjąć założenia efektywnego informacyjnie rynku, stworzone przez dopiero co nagrodzonego Noblem E.Famę, to skuteczni traderzy istnieć nie powinni, chyba że jako anomalia lub efekt podjęcia ponadnormatywnego ryzyka. Już samo to wiele mówi o skali trudności. Gdyby porównać statystyki nazwijmy to „przeżycia” w obu zawodach to adepci szewstwa biją na głowę spekulujących. Nieco upraszczając można by zobrazować ową różnicę jako: o ile 90%+ szkolących się zostaje szewcami, o tyle 90%+ traderów wymiera na etapie dochodzenia do długoterminowej zyskowności. Trzeba jednak wziąć dość solidną poprawkę na sposób edukacji. O ile bowiem szewc jest w znakomitej większości przypadków produktem końcowym kształcenia pod okiem mistrza, to już znaczna część traderów próbuje nauki spekulacji samodzielnie, co siłą rzeczy wydłuża i spłaszcza znacznie „krzywą nauki”. Zakładając jednak, że adepci obu dyscyplin terminują u nauczycieli, to prawdopodobnie długość utrzymania się w zawodzie szewca nadal dominuje z wielu powodów (o których trochę niżej). Sporą wiedzę o dużej rotacji traderów dostarczają choćby materiały o firmach prop-tradingowych, jak choćby świetne książki Mike’a Bellafiore, współwłaściciela SMB Capital.
Co do samych mistrzów natomiast – ich ilość to kolejny miernik skali trudności. Aby wyszkolić się na szewca wystarczy odszukać cech lub choćby warsztat istniejący w niemal każdym mieście. Spróbujmy zrobić to samo chcąc stać się traderem. Oczywiście porównań nie możemy zawężać tylko do terytorium naszego kraju, który goni dopiero świat zachodu jeżdżąc tam po nauki. I choć w Polsce trudno byłoby znaleźć potencjalnego coacha, który zrobi z nas maszynę do wyczesywania pieniędzy z rynku, to w USA opcji do wyboru mamy już co nieco. Nawet jednak ci mistrzowie nie zawsze wytrzymują w swoim fachu…
Kolejna kwestia – bariery wejścia do zawodu. Biorąc pod uwagę, że trader potrzebuje dziś jedynie komputera z łączem internetowym i jakiś startowy kapitał by rozpocząć edukację, podczas gdy szewc musi nie tylko wyposażyć choćby skromny warsztat, ale jeszcze siłą rzeczy znaleźć rynek zbytu na swoje usługi by ewentualnie zatrudnić kogoś do nauki, to właśnie traderów powinno być w bród pośród naszych krewnych i znajomych. Przypuszczam jednak, że proporcje, który widzimy wokół siebie, nie oddają obrazu owej niższej bariery wejścia dla spekulantów, choć na etapie chęci nauki to właśnie oni liczebnie dominują. Zwracam tym samym uwagę jedynie na duży odsiew w selekcji. A jako że na początku założyłem, że obaj powinni minimum dobrze wykonywać swój fach, to kwestię utrzymania się z tego odłożyłem na wyższy poziom, który pomijam w tych analizach.
Dochodzi jeszcze kwestia wiedzy i umiejętności jako kolejna bariera wejścia. Aby stać się szewcem potrzeba jedynie zdolności manualnych. Przypuszczalnie wielkość populacji zdolnej manualnie jest podobna jak zdolnej opanować podstawy matematyki, rachunku prawdopodobieństwa i logiki potrzebne w tradingu (zakładam, że sam pomysł na przewagę/strategię dostają od nauczyciela). W tym ostatnim jest jednak jeszcze coś, co wyraźnie pogłębia selekcję – kompetencje psychologiczne. To zasadniczo dzięki nim zawód spekulanta jest tak „zawodny”, krzywą nauki nieustannie obciążając w dół. I co ciekawe- nawet absolwenci amerykańskiej Ivy League nierzadko nie radzą sobie w tym fachu (choć może część z nich ma zadatki na klepanie butów).
I wreszcie element zasadniczy dla samego wykonywania obu zajęć: narzędzia w sensie pomysłów i know how. Kto wygrywa ilością literatury tematu? Miażdżąco trading, nie pamiętam natomiast bym widział kiedykolwiek choćby „Szewstwo dla opornych” w księgarni. Dlaczego taka dysproporcja? A czy łatwiejszy zawód wymagałby aż setek tomów by wykonywać go skutecznie na podstawowym poziomie? Ponownie jednak uwzględniamy fakt, że znaczna większość traderów to z konieczności samoucy. Powiedzmy sobie jednak szczerze – nie chodzi w tym jedynie o sposób wykonania, ale o niestabilność zasad gry, które mają wpływ na psychologiczne upadki.
Od wieków bowiem szewcy mają do dyspozycji liniowo wykształcone know-how. Wiadomo jak wyciąć i mocować cholewę oraz że odpadającą podeszwę da się naprawić w określony i niezmienny od pokoleń, niemal mechaniczny sposób. Przewaga tradera to natomiast niesamowicie ulotne i niestacjonarne zjawisko. Tak samo zastosowane zarządzanie ryzykiem (czyli podstawa zyskowności) za każdym razem przynosi inny rezultat końcowy, a do tego dochodzą zdarzenia nadzwyczajne typu czarne łabędzie, dziury w płynności czy kwotowaniach. A i sama materia rynku może zmienić się na tyle, że wiedza przekazana przez guru może się z czasem zdeaktualizować, co rzadko zdarza się szewcom.
Mój oponent w dyskusji wskazał element losowości i szczęścia jako możliwy czynnik sukcesu tradera, który może zastąpić ową ciężko zdobywaną wiedzę, przewagę i umiejętności. Owszem, tak też niektórzy budują swoją karierę. Ale czy tego uczą podręczniki oraz coache? I jaki odsetek populacji długo na tym pojedzie aby mówić o jakiejś istotności?
Nie będę oczywiście w finale namawiał do zamiany zajęcia, chociaż nie raz zdarzyło mi się kląć szpetniej niż niejeden doświadczony szewc 😉 Ale nie będę też namawiał do tradingu swoich poTomków. Jak pokazuje statystyka nawet dzieci znakomitych luminarzy spekulacji nie garną się wcale do tego zawodu. Przypadek…?
—kat—
