Nie powinieneś pomijać w swoich kalkulacjach żywego smoka, jeśli mieszkasz w jego pobliżu.
(J.R.R. Tolkien Hobbit albo tam i z powrotem)
Koniec trzeciej rundy luzowania ilościowego w USA staje się faktem. Patrząc na zachowanie rynków emocji jest niewiele, co samo w sobie podkreśla marginalność końcówki programu dla rynków akcji. Niemniej, koniec QE3 stawia przed rynkami nowe pytanie, jak amerykański bank centralny zechce kształtować ścieżkę powrotu do normalnej polityki monetarnej, by nie popełnić błędów Fed z dalekiej przeszłości i fatalnych pomyłek innych banków centralnych w obecnym kryzysie.
Zacznijmy od prostej tezy, iż skala zadyszki, jakiej doznały gospodarki po 2008 roku zaskoczyła wielu ludzi w bankach centralnych. Pierwszym był oczywiście Europejski Bank Centralny, który jeszcze pod wodzą Jean-Claude Trichet podniósł stopy procentowe w 2011 roku o 50 punktów bazowych, czego efektem była kolejna fala kryzysu gospodarczego w strefie euro. Nie będzie przesadą teza, iż wśród analityków i obserwatorów życia gospodarczego panuje zgoda – Trichet popełnił swój największy błąd w fotelu szefa EBC, który przykrył wcześniejsze sukcesy.
Kolejnym bankiem centralnym, który przecenił układ sił w gospodarce, był Riksbank. Walka zadłużeniem gospodarstw domowych skierowała szwedzki bank centralny w stronę radykalnych podwyżek stóp procentowych w 2010 roku. W efekcie Szwecja popadła w deflację, czego efektem była niedawna obniżka stóp procentowych do zera. W praktyce w Szwecji rośnie prawdopodobieństwo uruchomienia lokalnej wersji luzowania ilościowego, którego – poza Wielką Brytanią – w Europie starano się uniknąć w obawie przed jeszcze większym zamieszaniem w dalszej przyszłości.
Dziś w tym samym punkcie staje amerykańska Rezerwa Federalna. Wczorajsze wygaszenie QE3 i dyskusyjna teza o rynku pracy zmierzającym do punktu pełnego zatrudnienia, stawia przed FOMC tylko i wyłącznie jedno pytanie – kiedy będzie można podnieść cenę kredytu, by nie powtórzyć błędów Fed z lat trzydziestych XX wieku, Bank of Japan 2000 roku i niedawnych wpadek EBC oraz Riksbanku. Naprawdę, jak pokazują to niedawne przykłady z Europy, wystarczy drobny błąd, by kilka lat pompowania pieniądza w gospodarkę i reanimowania akcji kredytowej zostały zmarnowane przestrzeleniem inflacyjnych obaw.
Dlatego, z trudnością przyjmuję tezę, iż w roku 2015 Fed będzie spieszył się z podwyżkami ceny kredytu. Spodziewałbym się raczej zgody na przejściowy wzrost inflacji niż kroków wyprzedzających jej wzrost w średnim terminie. W sumie trudno zazdrościć położenia władzom monetarnym USA i Wielkiej Brytanii. Wcześniejsze działania uchroniły gospodarki od spirali spadku cen, ale teraz przychodzi czas podjęcia decyzji, które mogą przesądzić o tym, czy kroki podjęte po 2008 roku zostaną uznane za zakończone sukcesem, czy tylko osłabiające dynamikę, z jaką przebiegał kryzys.
