Nieskromnie ale z konieczności przyznam, że należę do grona szczęśliwców, którzy zrozumieli przynajmniej treść korespondencyjnego sporu i telewizyjnej debaty Balcerowicz-Rostowski, zresztą podobnie jak spora część Czytelników naszych blogów jak mniemam 🙂
Wracam do sprawy OFE ponownie z 2 powodów:
1/ Śledząc (niezbyt zresztą aktywnie) pojedynek obu panów trafiłem na kilka ciekawych faktów dotyczących wpływu funduszy emerytalnych na giełdy, i którymi to odkryciami chciałbym się podzielić
2/ Ponieważ da się zaobserwować, poza roztrząsaniem zwrotów grzecznościowych, pewną bezradność obserwatorów i mediów w wysiłkach jak najprostszego przetłumaczenia Polakom istoty sporu, więc niejako przy okazji podejmuję się owego zadania w mini wersji, licząc przy okazji, jak zwykle zresztą, na rzeczową dyskusję Czytelników 🙂
Zacznę od tego, że w kwestii zasadniczej czyli ciąć czy nie ciąć składki do OFE z 7,3% do 3,5%, obaj oponenci paradoksalnie mają rację, a różnicę zdań powoduje to mianowicie, że każdy z nich, i tu użyję przenośni, stoi po przeciwnej stronie lady, co rzutuje na odmienną klasyfikację czynu.
Rostowski bowiem działa z pozycji rządowego egzekutora, który musi ugasić pożar i znaleźć pieniądze na: zmniejszenie długów budżetu – to po pierwsze i nie wymaga głębszych wyjaśnień, a po drugie – na wypłaty dla obecnych emerytów, co ustawia go w pewnym sensie „na musiku” i być może czasem nawet wbrew swoim przekonaniom.
Reforma sprzed ponad dekady spowodowała, że do ZUS wpływa znacznie mniejszy strumień pieniędzy od aktualnie aktywnych zawodowo (płynie on drugą odnogą do OFE), wobec czego państwo, czyli my z naszych podatków, musi i tak dołożyć do comiesięcznych wypłat emerytalnych naszych dziadków i ojców. Twórcy tej reformy, zresztą zanim jeszcze ona ruszyła, przestrzegali, że pomimo wszelkich jej bezsprzecznych dobrodziejstw, powstanie luka i będzie obciążać budżet, to zresztą kwestia prostej matematyki czy fizyki. Na dziś więc droga naszych składek wygląda w ten sposób, że część wpłacana do ZUS trafia od razu do emerytów (kolejne pokolenia będą składać się na nas), druga część do OFE, od których minister te pieniądze pożycza (dając w zamian obligacje) po to by zasypać niedobór w budżecie a więc i wspomnianą dziurę w ZUS. Rząd uznał, że zamiast korzystać z pośrednictwa OFE, co kosztuje (odsetki od obligacji, prowizje nasze dla OFE, czas, formalności), „SENSOWNIEJ” byłoby zatrzymywać od razu więcej owych pieniędzy składkowych w ZUS, co rzeczywiście zmniejsza ciężar dla budżetu (a więc i naszych podatków, to przecież o nie a nie o swoje własne bije się Rostowski). Rozumowanie logiczne, tym bardziej, że wielkość składki do OFE w wymiarze akurat 7,5% nie jest żadną liczbą magiczną, w jakikolwiek sposób udowodnioną w swej efektywności, ale wyższą niż w wielu krajach Europy.
W tym miejscu wkracza Balcerowicz zaprzeczając, że „sprzedawanie obligacji OFE jest bez sensu” jak twierdzi Rostowski gdyż nikt nigdy jeszcze tej „bezsensowności” nie udowodnił i dowodów właśnie na nią domagał się od Ministra. Stojąc po drugiej stronie lady Balcerowicz całkiem słusznie broni więc naszego prawa do własności czyli składek w OFE. Są one de facto parapodatkiem, przymusowym i z ograniczonym prawem do dysponowania ale przypisanym i należnym każdemu z nas, więc jak o własność możemy się pojedynkować.
Problem w tym, że Balcerowicz wcale nie kwestionuje tego, że są potrzebne pieniądze na zasypanie dziury w ZUS, zaprzecza jedynie, że:
A/ dobrą drogą jest zamiana naszej własności w OFE na zapis na nasze nazwisko na specjalnym subkoncie w ZUS, co rodzi pokusy skoku na tę kasę w przyszłości przez mniej odpowiedzialną władzę,
B/ inwestowanie w obligacje przez OFE jest działaniem „bez sensu”.
Mamy więc zderzenie dwóch znaczeń wyrażenia „bez sensu”, których panowie dla obrony swych racji nie podjęli się, celowo zresztą, uzgodnić, przy biernej w tym względzie postawie moderatorów, którzy podczas debaty lekko i nie do końca ze swej winy pogubili się. Oczywistym jest, że inwestowanie przez fundusze pieniędzy w obligacje jest jak najbardziej racjonalne, czemu Rostowski nigdy nie zaprzeczy, nieracjonalne jest natomiast dawanie na to funduszom tych pieniędzy, którymi można zaspokoić ZUS (bez zabierania nam prawa do nich i bez ponoszenia dodatkowych kosztów wspomnianych wyżej), do przyznania czego Balcerowicz był namawiany.
Ów konflikt pojawił się na styku 3 problemów, których rozwiązania w sposób diametrialnie różny tak bezkompromisowo obaj publicznie bronią:
1/ Ministerstwo dość nieszczęśliwie zapisało w założeniach do nowego podziału składki, że tylko część akcyjna w OFE jest korzystna i efektywna gdyż wspiera gospodarkę, zapewniając firmom finansowanie przez giełdę i ich rozwój a więc i przyrost gospodarki/PKB, natomiast część inwestowana w obligacje nie przyczynia się do owego organicznego rozwoju, gdyż biernie zostaje i tak przeznaczona na zakup obligacji (a uzyskane środki na emerytury w ZUS). Balcerowicz celnie wypunktował owo wyznanie sugerując, że w takim razie najbardziej logicznym wyjściem byłoby przeznaczenie całej składki OFE na akcje, bez zmniejszania jej wielkości.
2/ Rostowski i tu się broni chcąc dać szansę większym inwestycjom OFE w akcje przez sukcesywnie powiększanie im dozwolonych limitów zaangażowania. Punktuje go Balcerowicz bardzo słusznie zauważając, że nie można z OFE zrobić agresywnych funduszy akcyjnych, gdyż ryzyko staje się zbyt duże i na świecie tak wysokich limitów się wobec tego nie stosuje
3/ Balcerowicz sugeruje inne miejsce na robienie oszczędności, dużo trwalszych i długookresowych ale niestety wymagających sporo czasu, którego nie ma Rząd. Proponuje m.in. skok na KRUS i przywileje (górnicze, mundurowe) a także cięcie zasiłków różnego rodzaju. Oczywiście w tej koalicji i na tym etapie Rostowski nie odważy się na ten krok, choć z pewnością w duchu chciałby również i te wydatki zracjonalizować.
Zgody nie ma więc ale nie należy upatrywać w tym oznak wzajemnego niezrozumienia. Proszę wierzyć, że obaj jako doświadczeni ekonomiści doskonale wiedzą o czym prawi przeciwnik. Wszystko co widzimy sprowadza się przede wszystkim do erystyki czyli sztuki jak najkorzystniejszego prowadzenia sporów a nie walki na programy.
Debata owa w żaden sposób nie rozwiąże nam niskiej stopy zastąpienia czyli niewielkiej emerytury w stosunku do ostatniej płacy, chyba że polska gospodarka co rok zwiększałaby PKB w dwucyfrowym tempie, bijąc w tym Chiny. Szanse marne więc po raz kolejny trzeba sobie przypomnieć o chuchaniu i dmuchaniu na własne IKE czyli III filar, wolny póki co przed tymi podjazdami a być może nawet wkrótce rozszerzony dzięki nim.
O wpływie tego wszystkiego na giełdę w kolejnym wpisie.
—*Kat*—
