Od zawsze deklaruję niechęć uprawiania krytyki dla samej krytyki więc i tym razem nie będzie inaczej. Z jednym zastrzeżeniem – tym razem zamiast słowa „krytyka” proponuję bardziej adekwatny termin: „prostowanie błędów”. A sam tytuł jest jedynie parafrazą.
Dostałem od jednego z czytelników link do poniższego artykułu:
http://www.parkiet.com/artykul/887433,887487_Trend_following__czyli_podazaj_za_trendem_.html
z zapytaniem o moją opinię. Zdecydowałem się na odpowiedź tutaj z jednego, istotnego powodu: autor, jak się właśnie dowiedziałem, jest jednym z założycieli Stowarzyszenia Analityków Technicznych Rynków Finansowych a zarazem prowadzi szkolenia, obejmujące tematykę inwestowania. I jedno i drugie zobowiązuje do szczególnej dbałości o jakość propagowanych treści a z tym jest właśnie problem we wskazanym artykule. Pozwalam więc sobie nie pozostawić tego tekstu bez koniecznej korekty zanim te idee zaczną funkcjonować własnym życiem w branży. Choć osobiście chyba wolałbym, żeby jak najszybciej dokonały żywota w tej formie.
„Duża część profesjonalnych inwestorów koncentruje uwagę na instrumentach, w których dominują wyraźne trendy zarówno wzrostowe, jak i spadkowe. Takie podejście to trend following. W przypadku tej strategii zadaniem uczestnika rynku jest zidentyfikowanie korekty w większej skali (minimum dziennej), zaczekanie na jej koniec i na przykład na mniejszej skali dołączenie się do nowo tworzącego się impulsu, zgodnego z dotychczasowym trendem”
Drobiazgiem jest stwierdzenie „trendy na instrumentach” w porównaniu do dość mocno nagiętej charakterystyki zjawiska zwanego „trend following”. Ani istnienie trendów ani identyfikacja korekty nie wyczerpują nawet w części tego co pod nazwą „podążania za trendem” przyjmuje się w branży. To materiał na książkę, dość powiedzieć, że bynajmniej nie o sposób (i nie taki jak podany) otwierania pozycji tu chodzi. Istotą i wyznacznikiem jest natomiast kontrola ryzyka (stopy obronne plus zarządzanie pozycją i kapitałem) w PRZYSZŁYCH trendach.
„Ta wiara pozwoliła Edowi Saykocie, Richardowi Denisowi i wielu innym inwestorom dojść do ogromnych fortun. Żaden z nich się nie zastanawiał, dokonując transakcji, gdzie może się skończyć trend, za to każde cofnięcie wykresu wykorzystywali do otwierania nowych pozycji zgodnie z wyznaczoną tendencją.”
Obawiam się, że autor tych słów nie byłby w stanie ich obronić. Jeśli Rich Dennis kiedykolwiek używał cofnięcia ceny jako bazy zawarcia transakcji to żaden ze znanych mi materiałów o tym nie wspomina. Natomiast ogrom dokumentacji potwierdza, że Dennis robił wręcz coś przeciwnego – kupował i sprzedawał wyłącznie nowe rekordy cenowe a na korektach pozbywał się pozycji.
„Spójrzmy na wykres (rys. 1), który jest typowym przedstawicielem trendu wzrostowego. Strzałki wskazują dołki, czyli wsparcia, oraz szczyty, czyli opory. Te punkty na wykresie ceny są szczególnie istotne, gdyż reprezentują konsensus pomiędzy kupującymi i sprzedającymi.”
Nie bardzo wiem dlaczego akurat te punkty są wyjątkowe w kontekście „konsensusu”. Pomijam fakt, że każda dowolnie wybrana cena może zostać uznana za konsensus pomiędzy obiema stronami, ale jeśli synonimem tego słowa jest „zgoda”, to akurat w punktach ekstremalnych jest jej pomiędzy dwiema stronami rynku najmniej. Zwykle w przypadku ekstremów po jednej stronie nie ma już niemal żadnego jej obrońcy. Jest to więc zgoda ale tylko po jednej stronie.
„[…] najskuteczniejszą strategią w trend following’u są „kup/sprzedaj i trzymaj”
Odwróćmy nieco kolej rzeczy, żeby postawić powyższe z głowy na nogi. Jeśli spytam jakiegokolwiek inwestora: określ jaki rodzaj strategii reprezentuje metoda „kup/sprzedaj i trzymaj” to jaką dostałbym odpowiedź…. ? Przyjmę zakład, że w znakomitej większości przypadków odpowiedzią nie będzie bynajmniej trend following! Ale nie dlatego, że inwestorzy są niedouczeni… Wiedzą przynajmniej, że jeśli coś kupią a to dramatycznie spada, to trzymanie jest ostatnią skuteczną strategią w tym wypadku…
„Takie podejście do inwestycji pozwala na uczestniczenie w dominującej części trendu i gwarantuje zyski stanowiące średnio 50-70 proc. długości całego ruchu impulsowego”
Po prostu powiem „kontra”. Potem powinienem dodać „sprawdzam”. Jestem przekonany, że nie dostanę dowodu na 50-70% zyski. To niebezpieczne stwierdzenie jeśli spróbują je zastosować w praktyce początkujący. Profesjonaliści okazują zwykle zadowolenie, jeśli z takich ruchów uda się uzyskać średnio 30% ich rozpiętości!
„Statystyki pokazują, że im mniejszy poziom strat tym lepsze wyniki można osiągnąć na transakcjach wykorzystujących trend following.”
I „mniejszy” i „lepsze” są niebywale względnymi pojęciami w finansach. Bezpieczniej ich nie używać w kontekście porównań. Jeśli na przykład moja strategia przynosi 50% zysku przy 50% poziomie strat a kolegi 30% zysku przy 30% strat to trudno przy użyciu powyższego stwierdzenia zweryfikować prawdziwość tego, że strategia kolegi przyniosła „lepszy” zysk chociaż zanotował „mniejszy” poziom strat. Ktoś kto kiedykolwiek zajmował się praktycznie trend followingiem wie, że jeśli strategia posiada pozytywną wartość oczekiwaną to WIĘKSZY poziom strat (obsunięć) prowadzi do WYŻSZYCH zysków.
„Do tej grupy z całą pewnością zaliczyć można Warrena Buffetta z jego funduszem Berkshire Hathaway. Jedna z przewodnich zasad, którą się kieruje ten inwestor to kupowanie akcji, aby zachować je na zawsze.”
To chyba największy niewypał tego tekstu!!! Buffet mógłby dostać ostrego napadu śmiechu lub zdziwienia gdyby się dowiedział, że został zaliczony do grona trend followers obok Dunna i Dennisa tylko dlatego, że przetrzymuje długo akcje! Bo już stwierdzenie „na zawsze” jest niestety nieprawdziwe o czym pisałem wcześniej na blogu niejednokrotnie.
„nie trzeba sprawdzać, czy zarząd wywiązuje się ze swoich obowiązków, bo widać to w cenie, która jest wypadkową funkcjonowania danego podmiotu”
Z całej siły nie chcę być złośliwy. Jeśli w cenie widać czy zarząd wywiązuje się ze swoich obowiązków to trzeba rozliczyć wszystkie spółki za ostatnią bessę bo ewidentnie cena pokazywała, że zarządy zaniedbały swoje obowiązki!
„Taką wartością jest cena, bo ona jest wypadkową prawa podaży i popytu, a tym samym wszystkich uczestników rynku, i to na niej należy się skupić, aby osiągnąć systematyczne zyski.”
Przepraszam za ponowną złośliwość ale gdyby to stwierdzenie było prawdziwe, systematycznymi mistrzami inwestowania byliby np. jogini. Któż potrafi się tak skupić , np. na cenie, jak oni… Trzeba wyraźnie powiedzieć, że nie istnieje liniowa zależność pomiędzy koncentracją na samej cenie a systematycznym zarabianiem. Udaje się to tylko nielicznym i to z szeregu innych powodów. Inaczej zarabianie byłoby przyjemnym relaksem.
„Weźmy taki oto przykład: aktualna cena danego instrumentu to 10 zł minimalna historyczna cena to 1 zł maksymalna wartość notowań to 20 zł. Patrząc na wykres powyżej, z którego wynika, że cena w szybkim tempie urosła od 10 zł do 1000 zł, odpowiedz sobie na pytanie: jaką pozycję należy zawrzeć, na spadki czy na wzrosty? Ważne, aby odpowiedź była intuicyjna – niejako pierwsza myśl, która przyszła do głowy. To ćwiczenie przeprowadzam na każdym szkoleniu z inwestorami i 90 proc. uczestników podaje odpowiedź, że chciałoby zawrzeć pozycje sprzedaży. Podsumowując, nasz mózg podpowiada nam, aby grać przeciw trendowi, co jest sprzeczne z prezentowanym tutaj podejściem „gry z trendem”.
Wiem, że „pozycja sprzedaży” miała być „pozycją krótką” , nie wiem natomiast co ma wspólnego taki ruch z podejściem do strategii „podążania za trendem”, w której nie chodzi bynajmniej o moment otwarcia pozycji ale o jej prowadzenie?! Trend following nie dotyczy kontynuacji starego trendu lecz działania w przypadku pojawienia się trendów w najbliższej przyszłości! Natomiast eksperyment autora to tzw. outcome bias czyli błędna ocena transakcji tylko po jej wynikach.
Wybrałem jedynie tylko te fragmenty, które są na bakier z logiką, faktami lub samą zasadą trend following. Czytelnikom pozostawiam ocenę całości jak również oszacowanie tego, czy na wykładach autora będą się dobrze bawić.
___Kat ___ (tym razem dosłownie)
TREŚĆ WPISÓW NINIEJSZEGO BLOGA JEST JEDYNIE WYRAZEM NIEZALEŻNYCH OPINII I POGLĄDÓW ICH AUTORA I NIE MA NIC WSPÓLNEGO Z JAKIMIKOLWIEK DZIAŁANIAMI DM BOŚ. AUTOR STOI NA STANOWISKU, ŻE JEDYNIE MERYTORYCZNA WYMIANA POGLĄDÓW PROWADZI DO ROZWOJU BRANŻY A TAKŻE, ŻE OCENY POWINNY SKUPIAĆ SIĘ JEDYNIE NA TREŚCI A NIE NA OSOBACH.
