Czy zagraniczni inwestorzy kupując lub sprzedając polskie akcje wpływają na kurs dolara?
W powszechnym przekonaniu inwestorów ta zależność jest oczywista. Pytanie czy potwierdzają ją statystyki?
Teoria stojąca za tą zależnością jest mniej więcej taka:
Zagraniczni inwestorzy masowo sprzedają dolary, przyczyniając się do spadku ich kursu, a za uzyskane złote kupują polskie akcje. W ten sposób nakręcają ich wzrosty i umacniają złotego. A gdy sprzedają akcje (kursy spadają) i chcą opuścić Polskę, to za uzyskane ze sprzedaży złote kupują dolary i z tego powodu kurs USDPLN rośnie.
Aby sprawdzić tę tezę ponownie użyjemy danych o wpływach środków z zagranicy do polskich akcji, które co miesiąc publikuje NBP.
Te dane są opóźnione, weryfikacje późniejsze wprowadzają w nich czasem znaczące korekty, ale dla celów prostej analizy trendów wystarczy.
Ta pozycja w bilansie NBP to „Inwestycje portfelowe” i obejmuje: „wszystkie transakcje i stany w zbywalnych udziałowych papierach wartościowych (akcje, jednostki uczestnictwa funduszy, certyfikaty inwestycyjne, ADR/GDR itd.), które nie kwalifikują się do inwestycji bezpośrednich (czyli poniżej progu 10% głosów) i nie są aktywami rezerwowymi.”
Są to środki z wszystkich źródeł, które obejmują: fundusze inwestycyjne (w tym ETF-y, fundusze emerytalne, hedge funds), instytucje finansowe, firmy, osoby fizyczne (pojedynczy inwestorzy detaliczni z zagranicy).
Źródłem tych danych są sprawozdania przekazywane przez emitentów polskich papierów wartościowych i pośredników (domy maklerskie, banki prowadzące rachunki papierów wartościowych, KDPW itp.).
Na tej podstawie powstał niżej załączony wykres:
Niebieska krzywa to narastająco wpływy i odpływy zagranicznych środków z inwestycji w polskie akcje, liczone w milionach złotych. Okres obejmuje czas od stycznia 2004 do sierpnia 2026. Dane są podawane niestety z opóźnieniem, więc nie ma ich jeszcze za ostatnie 2 miesiące.
Czerwona krzywa to przebieg kursu USDPLN w układzie miesięcznym w tym samym okresie.
Kilka wniosków, które da się wyczytać z powyższego wykresu:
Niestety słabo sprawdza się w przebiegu obu krzywych postawiona na wstępie teza. To może oznaczać, że zależności między wpływami do akcji a zmianami złotego są albo iluzoryczne, albo krótkoterminowe, albo na tyle złożone, że nie da się ich w prostu sposób uchwycić i potwierdzić.
Widać to choćby po zachowaniu obu krzywych w ostatnich miesiącach (zielona strzałka na wykresie). Da się zauważyć, że wpływy do naszych akcji rosną od miesięcy i w tym samym czasie rośnie też kurs dolara, choć wg tezy powinien spadać. Rosnący dolar oznacza przy okazji, że maleją ewentualne zyski zagranicy z akcji, ponieważ przy zamianie złotego na dolary uzyskają mniej tych ostatnich.
A może trzeba w tym miejscu postawić inną tezę: nasze akcje są uznawane za silne, więc zagranica je kupuje, licząc na to, że za jakiś czas kurs dolara spadnie (dodatkowy zysk). Natomiast wpływ na kurs dolara mają inne, większe siły, jak choćby umacnianie się kuru dolara do wszystkich walut na świecie.
Owszem, zdarzały się w historii korelacje, które wstępną tezę potwierdzają. Wówczas obie krzywe podążały w przeciwne strony. Zdarzały się jednak okresy trwające latami, gdy obie krzywe podążały w tym samym kierunku w górę, jak teraz. To oznaczało realne straty dla zagranicy.
Na wykresie widać 2 wyraźne tąpnięcia, gdy gwałtownie zagranica się ewakuowała z GPW. Pokazują to fioletowe strzałki. Raz w pandemii w 2020 roku, drugi raz w marcu 2025. Ciekawe jest to, że wówczas masowo zagraniczni inwestorzy musieli kupować dolary, a więc kurs musiałby gwałtownie wrosnąć. Tak stało się w pierwszym przypadku, ale w drugim stało się zupełnie coś przeciwnego.
Krótko podsumowując: ta oczekiwana zależność nie potwierdza się w wielu przypadkach. Trzeba jednak uznać to za naturalne. Możliwe są bowiem inne zachowania niż założone. Po pierwsze: inwestorzy mogą używać zabezpieczeń walutowych (np. swapy). Po drugie mogą środki nie wycofywać tylko przesuwać do obligacji. Po trzecie: istnieje dużo więcej zmiennych niż prosta akcje<-> dolar.
Niemniej jednak gdy akcje spadają a dolar rośnie, można nabrać dużego przekonania, że coś się jednak święci grubszego.
—kat—
