Co jakiś czas słyszę wielokrotnie reanimowaną historię o tym jak funkcjonalni psychopaci mogliby być królami giełdowych parkietów.
Czytałem i komentowałem przy kilku okazjach wyniki tych badań. Wyłączone w mózgach receptory odpowiedzialne za odczuwanie emocji pozbawiają takich ludzi obaw przed ryzykiem. Praktycy tradingu, a więc i czytelnicy naszych blogów wiedzą, że brak lęku przed ryzykiem to nie to samo co umiejętność zarządzania nim. Obojętność wobec 80-cio procentowych strat na akcjach nie oznacza posiadania kompetencji wystarczających do uniknięcia ich lub wyjścia z nich na plus. Wobec czego nawet najbardziej psychopatyczny z owych psychopatów może być najwyżej tylko dobrym egzekutorem wskazań strategii, tak jak dokonujący automatycznie transakcji komputer. Problem polega na tym, że ktoś ową strategię, posiadającą przewagę nad rynkiem, musi owym „supertraderom” dostarczyć. Niezdolność odczuwania emocji nie oznacza ani racjonalności ani umiejętności budowania zyskownych strategii rynkowych, lecz jedynie prawdopodobnie większą szansę ich skutecznej realizacji. I tak właśnie owe badania należy rozpatrywać.
Chciałbym w tym wpisie wyraźnie wydobyć pewien istotny aspekt, który, podobnie jak w powyżej opisany związku, jest bardzo często źle rozumiany, pomijany lub nieprawidłowo interpretowany.
Profesjonalne inwestowanie czy trading nie polegają na całkowitej eliminacji emocji! Ani nie jest to możliwe ani pożądane. Po raz kolejny sięgam do bardzo istotnego zjawiska zwanego inteligencją emocjonalną. Polega ona między innymi na umiejętności identyfikowania i nazywania własnych emocji, odnajdywania źródeł ich pochodzenia, a w rezultacie radzenia sobie z nimi na kilka sposobów – przez prawidłowe ukierunkowanie, świadome ograniczenie czy zamianę myśli. W żadnym razie nie chodzi o pozbawienie się ich, emocje wymagają pielęgnacji i pracy nad nimi a nie chirurgicznego cięcia. Jako ten, który z tematem od dłuższego czasu ma do czynienia, przyznam, że to nie tylko w każdym przypadku możliwe ale czasem wręcz fascynujące. I co ważne – przenosi się na wszystkie inne dziedziny życia, poprawiając jego jakość. Emocje nieprzepracowane lecz na siłę tłumione wybuchają tak czy inaczej z dużo większą siłą w innym miejscu w przyszłości lub też niszczą układ odpornościowy.
Konkretne porady nad ułożeniem emocjonalnym można znaleźć w bogatej literaturze fachowej z dziedziny psychologii. Nie trafiłem do tej pory na poradnik/książkę koncentrującą się wyłącznie na pracy z emocjami w inwestowaniu więc nie mogę wskazać pojedynczych tytułów /poza jednym ale totalnie akademickim a więc mało przydatnym/. To zatem pole do popisu dla fachowców z obu dziedzin. Ale wystarczające dla celów pracy nad sobą są dostępne podręczniki natury ogólnej, sam preferuję metody tzw. kognitywno – behawioralne, polegające na ocenie własnych myśli.
Nie trzeba chyba nikogo przekonywać, że inwestowanie na serio wymaga pogłębienia wiedzy w tym temacie.
Jeśli ktoś chciałby zacząć już dziś przegląd techniczny własnych emocji i ich sprawności to proponuję takie oto ćwiczenie:
Proszę przysłuchać się dowolnej debacie przedwyborczej, w której występuje polityk z opcji przez nas nielubianej. Słuchając go proszę spróbować wyodrębnić i nazwać emocje, które w nas swoim wystąpieniem generuje a potem spróbować je kontrolować – to jakie one są zależą tylko od nas a konkretnie od tego jakie myśli wzbudzamy w sobie na temat ocenianej osoby.
Kontrola to na przykład zamiana myśli na inne, bardziej neutralne lub nawet empatyczne (przyjazne). Spróbujmy uświadomić sobie, że te wystąpienia to świadoma gra i wyrachowanie dla zdobycia konkretnego celu, czasem nakierowane na poruszenie naszych skrajnych emocji (zresztą podobnie jak w skutecznej sprzedaży); popróbujmy uzmysłowić sobie na ile możemy zmienić to co ów mówi a na ile nasze myślenie o tym co mówi; dajmy upust naszej wyobraźni na temat tego jakie cele osobiste kierują słowami tegoż polityka, może powspółczujmy mu i dajmy szansę zaakceptowania faktu, że każdy ma w demokracji szansę wygłaszania własnych przekonań bez względu na to na ile prawdziwych, zmanipulowanych, tendencyjnych i sensownych; pamiętajmy, że głosujący również kierują się najczęściej emocjami ale nie próbujmy szukać obiektywnej prawdy w każdym usłyszanym zdaniu gdyż w wielu wypadkach to po prostu niemożliwe. I poczujmy się dobrze z wygładzonymi w tym ćwiczeniu emocjami 🙂
CDN
—Kat—
