Trwa debata dotycząca możliwego zniesienia (w dotychczas obowiązującym kształcie) licencji na maklera oraz doradcy inwestycyjnego. Argumenty zwolenników utrzymania dotychczasowego stanu rzeczy są argumentami typowymi w sytuacjach, gdy jakaś koncesjonowana, licencjonowana, czy monopolistyczna usługa ma zniknąć. I nie ma co się temu dziwić, gdyż wiadomo, że chodzi o pieniądze. Choć w przypadku maklerów licencja nie ma już takiego znaczenia jak kilkanaście lat temu, zaś w przypadku doradcy zaczyna mieć coraz mniejsze.
Szkoda jednak, że zwolennicy status quo zapominają w jakiej rzeczywistości żyją. Gdy dziesięć lat temu dostałem propozycję pracy w jednym z TFI, brak którejkolwiek z licencji nie był żadną przeszkodą, by powierzyć mi portfel w zarządzanie. To były dopiero początki tego zwyczaju, ale firmy spostrzegły, że mogą zatrudniać „obowiązkowych” dwóch doradców, choć faktycznie konkretne czynności i decyzje mogą być wykonywane przez osoby bez licencji. W ten sposób zaczęła funkcjonować instytucja „słupa”. Widoczne było to szczególnie w czasie recesji w branży w latach 2002-2005, gdy nowo powstające firmy inwestycyjne poszukiwały „taniego” człowieka z licencją. Najlepiej bezrobotnego, bo nie grymasił. W zasadzie nie musiał nawet przychodzić do biura.
Czytam argumenty przeciwników nowych propozycji i mam niezłą rozrywkę. „Posiadanie licencji było czynnikiem odstraszającym przed robieniem rzeczy nieetycznych.” Autor tych słów – Maciej Bombol rozwiązał chyba właśnie odwieczny problem ludzkiej natury, nad którym głowili się filozofowie i etycy od lat. Aby ludzie byli etyczni wystarczy wprowadzić licencję, zakończoną egzaminem zawierającym „elementy związane z etyką inwestowania” (zamiast inwestowania możemy wstawić dowolną rzecz).
Z kolei Andrzej Stec (Puls Biznesu, od tygodnia członek ZMiD) pisze: „Licencje to dowód wiedzy, kompetencji czy przede wszystkim pasji osób je posiadających. Ponadto to również 20 lat tradycji”. I nie wiem, czy nie obraża to wszystkich tych bez licencji, którzy od lat działają na tym rynku pełni pasji, wiedzy i kompetencji. Wielu z nich działa prywatnie, ale ogromna liczba pracuje w instytucjach finansowych. Argument tradycji jest sympatyczny. Tylko, że w imię tradycji można było pozostawić różowe i niebieskie karteczki do zleceń i system jednolitego kursu dnia.
W zalewie argumentacji chyba stracono z pola widzenia jeden maleńki element. Gdy tworzono rynek kapitałowy doradca inwestycyjny miał być doradcą klienta w trudnym procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych i zajmować się jego finansami. Zawód stał się jednak tak hermetyczny i drogi, że obok niego powstała w ciągu ostatnich kilku lat konkurencja. Konkurencja, która ma o wiele większy wpływ na pieniądze i finanse osobiste zwykłego Kowalskiego – doradcy finansowi. Doradcą finansowym może zostać każdy – etyczny, nieetyczny, z kompetencjami, bez kompetencji – nie ma znaczenia. Co więcej zwykły człowiek z ulicy nie widzi różnicy między doradcą inwestycyjnym a finansowym (ci drudzy zresztą skrzętnie to wykorzystują). Ba odnoszę wrażenie, że czasem firmom, które zatrudniają setki doradców finansowych i kilku doradców inwestycyjnych też jest to na rękę. Wszak to sprzedaż generuje widoczne od razu przychody.
Może więc zamiast utrzymywać fikcję, zacząć zastanawiać się jak przemodelować system, z uwzględnieniem większej odpowiedzialności, wszystkich którzy w jakiś sposób mają do czynienia z pieniędzmi klientów.
Kilka lat temu dyskusja o liberalizacji naszego rynku mocno mnie rozgrzewała. Dziś wzruszam ramionami, bo na rynku finansowym można działać bez licencji z pasją i zaangażowaniem realizując swoje cele. Jest co prawda jeden aspekt, który mnie interesuje – być może zarządzając środkami moich najbliższych nie będę już łamał prawa (bo dziś są to czynności maklerskie, wymagające licencji).
Felieton ukazał się w PArkiecie z dn. 26.06.2010
