Wydarzeniem kampanii wyborczej w USA jest zdobycie silnej pozycji przez dwóch kandydatów: Berniego Sandersa i Donalda Trumpa. Choć wielu obserwatorom może się wydawać, że trudno znaleźć dwóch równie odległych ideologicznie polityków to Sandersa i Trumpa łączą trzy istotne kwestie: krytyczny stosunek do Wall Street oraz krytyczny stosunek do polityki imigracyjnej i polityki handlowej.
Zarówno Sanders jak i Trump krytykują politykę handlową prowadzoną przez poprzednie administracje, zarówno demokratyczne jak i republikańskie, którą obarczają odpowiedzialnością za utratę milionów miejsc pracy w USA i stagnację dochodów amerykańskiej klasy średniej. Co więcej, wielu politycznych obserwatorów wśród przyczyn sukcesów Sandersa i Trumpa upatruje znużenie wyborców politycznym konsensusem, który nawet jeśli był korzystny dla części amerykańskiego społeczeństwa to przyniósł pogorszenie sytuacji ekonomicznej milionów Amerykanów. Dean Baker tak podsumował ten problem:
Polityka handlowa poprzednich administracji, niezależnie od partii, polegała na świadomym wystawianiu pracowników amerykańskiego sektora przemysłowego na bezpośrednią konkurencję ze strony nisko opłacanych pracowników z państw rozwijających się. Przewidywanymi i rzeczywistymi konsekwencjami tej rywalizacji była utrata miejsc pracy w amerykańskim przemyśle i presja na wynagrodzenia niewykwalifikowanych pracowników w USA.
Dean Baker zapomniał wspomnieć o innej przewidywanej i rzeczywistej konsekwencji tej rywalizacji: wyciągnięciu setek milionów ludzi z państw rozwijających się z egzystowania na granicy ubóstwa i drastycznym powiększeniu globalnej klasy średniej. Wykres dnia pokazuje odsetek populacji Brazylii, Chin, Indonezji, Meksyku i Wietnamu żyjącej poniżej granicy ubóstwa na poziomie 3,1 dolara dziennie:
Celem dzisiejszego wykresu jest więc pokazanie przewagi w analizie rzeczywistości jaką daje dostrzeganie zarówno pozytywnych jak i negatywnych stron obserwowanych procesów ekonomicznych. Proszę zwrócić uwagę co o skutkach globalizacji powiedział badacz globalnych nierówności ekonomicznych Branko Milanovic*:
Nigdy nie mamy do czynienia ze zjawiskami, które są absolutnie pozytywne lub negatywne, zawsze występuje jakaś wymiana, ktoś zyskuje i ktoś traci. W globalnej perspektywie możemy jednak powiedzieć, że więcej jest tych, którzy zyskują niż tych, którzy tracą albo że korzyści dla wygranych są dużo większe niż straty dla przegranych i dlatego możliwe są sytuacje, w których ogólny wynik jest pozytywny, w których przeciętne dochody wzrastają.
(…)
Trzy najważniejsze aspekty globalizacji, które można zaobserwować to: wzrost tak zwanej globalnej klasy średniej, zwłaszcza w Chinach, zerowy wzrost dochodów klasy średniej w państwach rozwiniętych i istotne korzyści dla najbogatszej części ludzkości. Czy to są dobre efekty? Z pewnością można tak powiedzieć. Setki milionów ludzi jest teraz mniej biednych niż było wcześniej a ci, którzy stracili najwięcej i tak byli relatywnie całkiem zamożni. Jednak to nie będzie zadowalającą odpowiedzią dla zachodnich polityków ani dla pracowników w państwach rozwiniętych, którzy w ostatnich latach bardzo dużo stracili.
Proszę zwrócić uwagę, że omawiana kwestia to nie tylko interesujący problem ekonomiczny i etyczny. Wiele rynkowych trendów, zwłaszcza sektorowych, opartych było na fundamentach w postaci wzrostu globalnej klasy średniej i związanego z tym wzrostu popytu na dobra konsumpcyjne. Jeśli politycy negujący obecny kształt globalizacji odcisną swoje piętno na polityce państw rozwiniętych (albo wtedy gdy wygrają wybory i zrealizują obietnice albo poprzez zmuszenie przeciwników politycznych do przyjęcia ich programu politycznego) to będzie to oznaczać istotne konsekwencje gospodarcze i inwestycyjne. W tym momencie jest to tylko jeden z potencjalnych scenariuszy ale warto zdawać sobie sprawę z jego istnienia.
* Cytuję akurat Milanovica bo jest to ekonomista, którego w żaden sposób nie można określić jako zwolennika czegoś co krytycy nazywają liberalnym konsensusem w ekonomii


