W jakim stopniu obecna sytuacja na rynku technologii w USA przypomina bańkę dotcomową z przełomu wieków?
Najprościej znaleźć najważniejsze podobieństwa i różnice w różnych składowych, które wystąpiły wówczas i były wyróżnikiem anomalii, które złożyły się na powstanie i pęknie bańki.
No to po kolei i w dość skrótowej formie, żeby nie wyszła z tego książka tylko materiał analityczny.
PODOBIEŃSTWA
1. Narracja i hype, czyli tym razem jest inaczej
Dotcom: „Internet zmieni wszystko”, „nowa ekonomia”
AI: „AI zmieni wszystko”, „zaraz będzie AGI”,
2. Inwestycje infrastrukturalne, czyli pieniądze wywalone w błoto
Dotcom: Gigantyczny CapEx w światłowody, serwery, centra danych
AI: Jeszcze większy CapEx w GPU, centra danych, energię
3. Koncentracja rynku, czyli ryzyko rynku zależy od gigantów
Dotcom: Kilka spółek technologicznych dominowało indeksy
AI: Jeszcze wyższa – top 10 spółek to ok 40% S&P 500
4. Spekulacja na wyrost, czyli na czym można stracić
Dotcom: Setki spółek bez przychodów i zysków (np. Pets.com)
AI: Neocloudy, półprzewodniki, startupy AI, wysokie wyceny labów
5. Circular financing, czyli kupujemy swoje produkty za własną kasę
Dotcom: Dostawcy sprzętu i operatorzy wzajemnie się finansowali
AI: Nvidia i hiperskalerzy wspierają laboratoria typu OpenAI (gwarancje, inwestycje) aby sprzedać im własne produkty
6. Rozjazd CapEx, czyli gdzie te przychody i zyski (monetyzacja)
Dotcom: Inwestycje wyprzedzały realne przychody o lata
AI: Widać już podobny rozjazd (szczególnie u labów AI typu Anthropic, OpenAI)
7. Wielkie IPO, czyli skok na kasę
Dotcom: to wtedy rodziła się elita, by oddać 80-90% po drodze na szczyt
AI: Był SpaceX, teraz Anthropic, czekamy na OpenAi
RÓŻNICE
1.Rentowność liderów
Dotcom: Wiele dużych spółek było stratnych lub ledwo rentownych
AI: Hiperskalerzy generują ogromne przepływy pieniężne i zyski
2. Wzrost przychodów
Dotcom: Dużo spółek miało symboliczne przychody, czasem tylko nazwy i nic za nimi
AI: Laboratoria AI (OpenAI, Anthropic) rosną bardzo szybko (często 3-cyfrowo r/r)
3. Wyceny liderów
Dotcom: Ekstremalne mnożniki, C/Z często 50–200x
AI: Nvidia i big techy nadal relatywnie drogie, ale nie w stylu 1999, raczej 2-cyfrowe C/Z, niektórzy producenci chipów C/Z poniżej 10
4. Skala bankructw
Dotcom: Masowe upadłości – setki spółek, telekomy, operatorzy
AI: Na razie brak upadłości hiperskalerów i głównych laboratoriów
5. Sposób finansowania
Dotcom: Głównie emisje akcji + Venture Capital
AI: Ogromne długi, leasingi, kolosalne gwarancje pozabilansowe (tu bardziej dźwignia używana)
6. Udział w gospodarce
Dotcom: CapEx internetowy był duży, ale niewielki relatywnie udział w PKB
AI: CapEx AI w zasadzie głównym motorem PKB
7. Realna adopcja
Dotcom: Internet był realny, ale wiele modeli biznesowych nie działało
AI: Adopcja AI w firmach jest mierzalna i rośnie
Konkludując:
Bańka internetowa była bardziej czysta spekulacyjnie – bardzo dużo spółek bez przychodów, ekstremalne wyceny liderów i masowe bankructwa po pęknięciu, wszystko w oparach kosmicznie rosnących kursów.
AI wygląda na boom z silnymi elementami bańki, a nie pełną kopię 1999–2001. Fundamenty są (jeszcze) wyraźnie lepsze i to chyba najważniejszy element tego, że to nie bańka pełnoskalowa. Jednak AI przewyższa dotcom pod względem innych groźnych ryzyk: skala zobowiązań pozabilansowych (opisane w poprzednim wpisie), koncentracja rynku i tempo CapExu, które jeśli siądzie położy całą gospodarkę. Poza tym nowy element – bańka oczekiwanych zysków (tak nazwał to zjawisko Goldman Sachs), która doprowadziła do znacznej przeceny oraz krachu w Korei.
—kat–

