IKE i IKZE – tuning zakończony, czas na cenzurę!

Prezydent podpisał ustawę o zmianach w systemie emerytalnym, a to oznacza, iż doczekaliśmy się ostatecznej wersji zmian w regulacjach o IKE i IKZE. Podczas konsultacji czy głosowań naprawdę sporo rzeczy się zmieniło, w stosunku do wersji pierwotnej – nawet rząd wnosił autopoprawki. Aby łatwiej przejść przez ostateczne brzmienie regulacji, zabawiłem się w cenzora. To, co się nie obroniło, zostało oznaczone na czerwono i przekreślone – jak w dobrym programie do rejestracji zmian 🙂 To, co jest nowe, opisuję kolorem nadziei, – czyli na zielono!

 

Niektóre zmiany były na tyle znaczące, iż aby nie „mieszać” czytelnikom wcześniejszymi moimi opracowaniami (opartymi na projektach), postanowiłem w bieżącym wpisie „pociąć”  – czyli w pewnym sensie ocenzurować (choć nie popieram cenzury) wcześniejszy wpis o IKZE i IKE, tak, aby pokazać, co się zmieniło, a co zostaje, jako ostateczne. Część opisowa została okrojona, aby skoncentrować się na sprawach technicznych. Mam nadzieję, ze pozwoli to czytelnikom na lepsze zaobserwowanie zmian i przyswojenie wersji ostatecznej.

 

CENZURUJMY, WIĘC!

 

Wprowadzenie

W ramach trzeciego, dobrowolnego filaru emerytalnego, obok znanych już IKE i PPE, zaczną od 2012 roku funkcjonować IKZE – Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego. IKZE będą pod wieloma względami podobne do IKE, ale nie sposób pominąć istotnych różnic.

W przypadku IKZE zastosowanie mieć będzie większość zasad dla IKE, określonych w Ustawie o IKE. Podstawowe różnice dotyczą głównie preferencji podatkowych. Wpłaty na IKZE można będzie odliczyć od podstawy opodatkowania (ale w przyszłości trzeba będzie zapłącić podatek dochodowy – i nieważne kiedy wycofamy środki, czy na emeryturze, czy przed). W przypadku IKE kwiestia podatku dochodowego nie pojawia się NIGDY (ale nie mamy ulgi) !!!

 

Kto będzie mógł prowadzić IKZE?

Jak wiemy IKE mogą prowadzić obecnie; banki, TFI, domy maklerskie i firmy ubezpieczeniowe. Wszystkie te cztery grupy podmiotów będą również uprawnione do prowadzenia IKZE. Dodatkowo, pojawi się „piąty element”. IKZE będą mogły prowadzić również OFE, ale… IKZE będzie można otworzyć tylko w tym OFE, którego jesteśmy uczestnikiem w ramach II filaru. Nie znalazłem zapisu nakazującego zakładanie IKZE w tym OFE, którego jest się klientem, (jeśli decydujemy się na IKZE w OFE), więc zakładam, że ten dziwny nieco pomysł upadł. Największą nowością jest jednak to, że OFE zostały dokoptowane „tylnymi drzwiami” do grona firm, mogących prowadzić IKE. Wszystkie 5 grup podmiotów (bez wyjątków), będzie mogło, zatem prowadzić zarówno IKE, jak i IKZE.

 

Styczna IKE i IKZE

IKE i IKZE mają, z założenia, funkcjonować równolegle. Można będzie posiadać jedno IKE i jedno IKZE w wybranej przez siebie instytucji (IKE może być w innej niż IKZE). W 2012 roku (przez okres całego roku) można będzie przenieść środki z posiadanego wcześniej IKE do IKZE, zachowując wcześniejsze ulgi. Odliczenie będzie odbywać się stopniowo (w danym roku będzie można odliczyć od podatku tyle, ile wynika z naszej ulgi na IKZE na dany rok kalendarzowy, pozostałe środki przeniesione z IKE – można będzie odliczać w kolejnych latach. Dopóki nie odliczymy wszystkiego, nie będzie można dokonywać na IKZE wpłat gotówkowych.  Ruch w drugą stronę (z IKZE do IKE będzie niemożliwy). Po tym okresie (po roku 2012) IKE i IKZE będą funkcjonować całkowicie odrębnie. Nadal będą dopuszczalne wypłaty transferowe, czyli przenoszenie aktywów, ale tylko na drodze IKE-IKE lub IKZE-IKZE. IKZE zaczną funkcjonować od 2012 roku.

 

Dla kogo oszczędzanie, kiedy wypłata?

IKZE będą mogły otwierać osoby 16-letnie osoby fizyczne podobnie, jak w przypadku IKE – obecnie. W praktyce, większość instytucji wymaga jednak ukończenia 18 lat (np. DM BOŚ) Dodatkowo, i to jest bardzo ważna i miła rzecz – wpłaty na IKZE będą mogły być odliczane od podstawy opodatkowania również przez osoby prowadzące działalność gospodarczą – IKZE będą dzięki temu mogły zakładać i korzystać z ulgi, właśnie takie osoby (!). Nie ma górnego limitu wieku, w którym możemy założyć IKZE, ale pojawiają się różnice dotyczące określenia wieku, w którym możemy skorzystać z wypłaty środków w związku z uzyskaniem uprawnień.

W przypadku IKE jest to 60 lat lub 55 (pod warunkiem uzyskania uprawnień emerytalnych). IKZE jest bardziej rygorystyczne – wymagane jest ukończone 65 lat (zarówno kobiety, jak i mężczyźni) 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni). W obu przypadkach podobny jest wymóg dodatkowy – konieczność dokonania wpłaty w przynajmniej 5 latach kalendarzowych.

Wypłata z IKE jest możliwa jednorazowo lub w ratach (ilość rat – do wyboru) i nie ma konieczności płacenia podatku dochodowego od wypłacanych środków. W przypadku IKZE, pojawia się podatek dochodowy „na wyjściu”, a do wyboru mamy wypłatę jednorazową (powiększamy wówczas podstawę opodatkowania za ten rok kalendarzowy i płacimy podatek według skali progresywnej) albo w ratach – minimalny okres dla wypłaty w ratach to 10 lat (w takim przypadku firma prowadząca IKZE będzie pobierać jedynie zaliczki na podatek dochodowy, wg. najniższej skali podatkowej).

 

Limity wpłat i zwroty

Zasady wyznaczania limitów wpłat na IKE pozostają bez zmian – limit nadal będzie określany kwotowo na dany rok. W przypadku IKZE limit wpłat (i jednocześnie kwota pomniejszająca podstawę opodatkowania) określany będzie procentowo i wynosić będzie 4% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne– 2% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne (w latach 2012-2014), 3% (w latach 2015-2016), oraz 4% (od roku 2017). Jednocześnie, kwota ta nie będzie mogła przekroczyć 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia. W przypadku osób o niskich dochodach, możliwe jest dokonanie w danym roku kalendarzowym wpłaty do maksymalnie 4% równowartości 12-krotności minimalnego wynagrodzenia za rok poprzedni. Środki z IKZE można będzie wypłacić przed osiągnięciem uprawnień, ale zwrócona kwotę trzeba będzie doliczyć do podstawy opodatkowania za dany rok kalendarzowy. W przypadku IKE (po staremu) możliwy będzie zwrot całości lub części środków, w przypadku IKZE – możliwy będzie TYLKO ZWROT CAŁKOWITY!

 

Zasadnicze kwestie podatkowe

Kwestie podatkowe, w najbardziej widoczny sposób różnicują IKE i IKZE. W przypadku IKE mamy do czynienia z preferencjami podatkowymi na wyjściu (brak podatku dochodowego od wypłaty), a w przypadku  IKZE – na wejściu (odliczenie wpłacanych na IKZE środków od podstawy opodatkowania). Zarówno posiadacze IKE, jak i IKZE nie będą oczywiście płacić „podatku Belki” od osiąganych zysków kapitałowych – dopóki środki zostaną zachowane w III filarze, aż do nabycia uprawnień emerytalnych.

 

Dziedziczenie

Odmiennie potraktowano kwestie podatkowe, dotyczące dziedziczenia środków. W obu przypadkach środki podlegają dziedziczeniu i w obu przypadkach nie płacimy podatku od spadków i darowizn (art. 3 pkt.6 Ustawy o podatku od spadków i darowizn). W przypadku IKE osoby dziedziczące środki z czyjegoś IKE mogą je od razu wypłacić i nie płacą z tego tytułu podatku dochodowego. Spadkobiercy z IKZE będą zaś musieli zapłacić podatek dochodowy na ogólnych zasadach (dopisując go do podstawy opodatkowania). Z konieczności zapłacenia podatku zwalnia tylko przeniesienie środków na własne IZKE, w drodze wypłaty transferowej, czyli zatrzymanie go w III filarze (podatek dochodowy od tych środków na IKZE, zapłacimy dopiero wtedy, gdy będziemy wycofywać środki z własnego IKZE).

 

Co będzie lepsze? IKE czy IKZE?

IKZE daje bieżącą odczuwalną „ulgę” w podatku dochodowym i tym samym – odroczenie podatku dochodowego, który zapłacimy dopiero „na wyjściu” z inwestycji w emeryturę. IKE oferuje brak ulgi, ale i brak podatku w przyszłości, a poza tym – większą elastyczność i korzystniejsze, pod względem podatkowym, zasady dziedziczenia.

Dodatkowo, aby móc wpłacać na IKE – nie musimy pracować, ani mieć stałych dochodów, na IKZE – ogranicza nas to, czy osiągamy dochody z pracy oraz ich wysokość. IKE jest też bardziej przewidywalne pod kątem oceny przyszłego dochodu, wiemy ile wypłacimy na emeryturze – wszystko. W przypadku IKZE – nie mamy takiej wiedzy, bo nie wiemy, ile zostanie potrącone na podatek dochodowy (nie wiemy, jakie będą stawki w przyszłości). Paradoksem jest też to, że jeśli nawet stracimy na inwestycjach na IKZE (nasz portfel będzie mniejszy niż suma wpłat) to i tak zapłacimy podatek dochodowy od całości wypłacanych środków, bez możliwości odliczenia gdziekolwiek tej straty.

Dobrze, że możliwe będzie jednoczesne posiadanie obu tych form zabezpieczenia emerytalnego. Nie musimy wcale wybierać! Jeśli nie mamy jednak na tyle środków, aby w pełni wykorzystywać limity wpłat na IKE i IKZE naraz, to ja w pierwszej kolejności wpłacałbym na IKE – z powodów, jakie wymieniłem powyżej i „pal diabli” ulgę w podatku!.

Pamiętajmy, to wciąż jednak tylko projekt !!!   To już nie projekt – to wersja ostateczna!

 

 

Tworzymy historię!

No i mamy za sobą pierwszy „kolorowy” blog w historii blogi.bossa.pl. Ci, których, jak mówi całkiem nowe polityczne przysłowie – „nikt nie przekona że białe jest białe, a czarne jest czarne”, mają dzięki nam do wyboru nowe opcje – mogą wybierać już nie tylko między bielą i czernią, lecz także – między zielenią i czerwienią 🙂 Może to ułatwi poruszanie się w, mimo wszystko, barwnej (czasem aż za bardzo) rzeczywistości. A każdy z tych kolorów pasuje do IKE maklerskiego (bo na IKZE maklerskie trzeba poczekać do 2012 roku), IKE w DM BOŚ rzecz jasna 🙂

U nas tworzenie historii (pozytywnej historii) i wyznaczanie nowych standardów (lepszych standardów) to normalka 🙂