Bezpieczeństwo aktywów kryptowalutowych w DM BOŚ

Doniesienia dotyczące problemów z wypłatami środków na jednej z giełd kryptowalutowych działających w Polsce mogą stawiać przed inwestorami pytanie:

Na ile tego rodzaju zagrożenie może się urzeczywistnić u regulowanego brokera typu DM BOŚ?

Porównanie bezpieczeństwa środków między giełdą kryptowalutową a DM BOŚ rzuca jaskrawe światło na fundamentalne różnice między systemem zdecentralizowanym a regulowanym. Warto więc mieć pełną świadomość ryzyka i potencjalnych gwarancji w przypadku wyboru brokera dla kryptowalut. DM BOŚ także bowiem oferuje kryptowaluty jako instrumenty pochodne: ETFy notowane na GPW, ETFy notowane na giełdach zagranicznych oraz kontrakty typu CFD (forex). Na ile handel nimi w DM BOŚ jest bezpieczny?

Głównym powodem utraty środków na giełdach kryptowalutowych typu CEX nie jest zazwyczaj hakerski atak, lecz brak pełnej rezerwacji aktywów oraz mieszanie kapitału klientów z kapitałem operacyjnym podmiotu prowadzącego takie giełdy. W historii mieliśmy już wiele tego typu negatywnych zdarzeń, z upadkiem potężnej FTX w szczególności.

Mechanizm tego ryzyka jest następujący:

Giełdy typu CEX (scentralizowane giełdy kryptowalut) działają w modelu powierniczym. Inwestor, wpłacając środki, otrzymuje jedynie zapis księgowy w bazie danych giełdy. Faktyczne aktywa znajdują się w portfelach kontrolowanych wyłącznie przez tę giełdę.
Problemy zaczynają się, gdy ta giełda wykorzystuje depozyty klientów do celów niezgodnych z umową, np. finansowania marketingu, sponsoringu lub ryzykownych inwestycji. W momencie paniki rynkowej i masowych wypłat giełda nie posiada wówczas wystarczającej ilości płynnych środków w portfelach, aby obsłużyć żądania. Wynikiem jest niewypłacalność, bankructwo i utrata środków przez inwestorów.

Środki zdeponowane na rachunkach w tych giełdach NIE są przy tym w żaden sposób gwarantowane w Polsce przez system finansowy czy jakiekolwiek jego podmioty.

Tymczasem inwestowanie w kryptowaluty w polskim domu maklerskim takim jak DM BOŚ diametralnie zmienia na plus profil ryzyka prawnego i operacyjnego. Istniejące zabezpieczenia wyglądają daleko bardziej bezpieczniej niż w przypadku giełd kryptowalutowych. Prześledźmy jak to wygląda w poszczególnych segmentach.

    Instrumenty typu ETF:

Inwestowanie w kryptowaluty poprzez fundusze ETF w polskim domu maklerskim takim jak DM BOŚ oznacza, że zgodnie z polskim prawem i dyrektywami unijnymi, aktywa klientów są, w odróżnieniu od giełd krypto, ściśle ODDZIELONE od majątku własnego domu maklerskiego. W przypadku bankructwa DM, jednostki ETF nie wchodzą w skład masy upadłościowej, należą one nadal do inwestora.

Dla obrotu na GPW są one zapisane w systemie KDPW. W przypadku upadłości domu maklerskiego, mimo że KDPW nie widzi od razu, ile dany inwestor ma swoich akcji, bo te informacje posiada dom maklerski i łatwo je pozyskać, to nadal nie zmienia to faktu, że inwestor wciąż  jest ich właścicielem.

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych prowadzi przy tym system rekompensat, który chroni inwestorów na wypadek niewypłacalności DM. Dotyczy to środków pieniężnych zdeponowanych na rachunkach inwestycyjnych. Gwarancja ta obejmuje:
– wypłatę środków do równowartości €3 000 w 100%
oraz
– wypłatę 90% nadwyżki powyżej limitu €22 000.

Każdy polski DM podlega również rygorystycznym wymogom kapitałowym i raportowym Komisji Nadzoru Finansowego.

Przykład: Inwestor kupuje jednostki Bitcoin ETF przez polski dom maklerski. Jeśli ten dom maklerski ogłosi upadłość z powodu błędnych decyzji biznesowych, jednostki ETF inwestora są bezpieczne, ponieważ są zapisane na jego nazwisko w depozycie centralnym (lub u powiernika), a nie w portfelu brokera.

Do co ETFów zagranicznych – w momencie ogłoszenia upadłości, zagraniczne papiery wartościowe także nie wchodzą w skład masy upadłościowej. Oznacza to, że syndyk nie może ich sprzedać.

Jeśli polski DM upada, zagraniczny powiernik nadal widzi w swoim systemie, że pula jednostek ETF należy do klientów tego konkretnego biura maklerskiego. Aktywa te fizycznie znajdują się w bezpiecznym, międzynarodowym depozycie, poza zasięgiem problemów finansowych polskiego pośrednika. W scenariuszu upadłościowym, nadzór (KNF) oraz syndyk dążą do jak najszybszego przeniesienia całego zbioru aktywów klientów do innego, sprawnego domu maklerskiego.

Żadne z tych zabezpieczeń dostępnych w przypadku domów maklerskich na rynku regulowanym nie jest dostępne w przypadku giełd kryptowalutowych.

      Bezpieczeństwo w ramach Forex/CFD 

Handel kontraktami na kryptowaluty (np. CFD na Bitcoin) w regulowanych domach maklerskich takich jak DM BOŚ opiera się na instrumentach pochodnych, często replikujących ceny z regulowanej giełdy CME (Chicago Mercantile Exchange) w USA.
Kontrakty oparte o CME są rozliczane w oparciu o uśrednione kursy z wielu giełd, co eliminuje ryzyko manipulacji cenowej na pojedynczej platformie.
Polskie domy maklerskie, działając pod reżimem ESMA, muszą zapewniać także inwestorom detalicznym ochronę przed ujemnym saldem. Oznacza to, że strata nie może przekroczyć wpłaconego depozytu.
Regulowany broker ma przy tym obowiązek przechowywania kapitału klientów na osobnych rachunkach bankowych, odizolowanych od kapitału operacyjnego firmy.
Same kontrakty są w momencie upadłości zamykane i rozliczane.
Natomiast te środki pieniężne wpłacone na rachunek maklerski podlegają tym samym gwarancjom KDPW (do €22 000), co w przypadku akcji czy ETF.

Upadłość brokera w systemie regulowanym nie oznacza utraty całości kapitału (jak to często bywa na giełdach krypto), ale wiąże się z zamrożeniem środków na czas procedur prawnych. Inwestor nie musi się obawiać o swoje środki, ponieważ jego kontrahentem jest licencjonowana instytucja finansowa, której płynność jest monitorowana przez krajowy nadzór, a środki są chronione systemem rekompensat.

Dla osób ceniących bezpieczeństwo prawne, polskie domy maklerskie oferujące ekspozycję na krypto przez ETF i CFD są obecnie najbezpieczniejszą alternatywą. Dla purystów technologicznych – jedynie własny portfel sprzętowy gwarantuje pełną suwerenność nad kapitałem.

—kat—