Jestem lepszy niż wy!

Większość z nas uważa się za trochę lepszych niż jest w rzeczywistości. To chyba czysto ludzkie, wiadomo przecież, że jesteśmy nieco lepsi niż inni. Zgadzasz się ze mną drogi Czytelniku? Jesteśmy lepszymi kierowcami, inwestorami, pracownikami, szefami, No może nie najlepszymi, ale nieco lepszymi niż średnio. Nawet jeśli odrobinę czasami naciągniemy rzeczywistość.

Psychologia tę naszą skłonność tłumaczy dość elegancko. Po pierwsze: chcemy o sobie myśleć dobrze, więc delikatnie „podciągamy” własną ocenę. Nic wielkiego, odrobinkę tu, odrobinkę tam. Pamiętasz, jak ostatnio zapytano cię o wyniki z inwestycji. No przecież nic wielkiego się nie stało, jeśli troszkę pokażemy je lepiej. Albo ta ryba, którą złowiłeś na wakacjach. Przecież nie mogła być tak mała.

Po drugie: wiemy o sobie dużo więcej niż o innych. Pamiętamy swoje dobre decyzje, ale próbujemy zapomnieć o głupich. U innych z kolei często widzimy kiepskie efekty końcowe. Krótko mówiąc bilans wychodzi na naszą korzyść.

Po trzecie: samo określenie „przeciętny” to w potocznym rozumieniu ktoś raczej słaby. Nikt nie chce być przeciętny, więc automatycznie ustawiamy się trochę wyżej. Nie powiesz mi, ż chciałbyś być średniakiem.

Po czwarte, w końcu: porównujemy się głównie do tych, których łatwo przebić. Zawsze znajdzie się ktoś, kto jedzie gorzej, inwestuje gorzej, myśli gorzej. I to wystarcza.

Wszystkie te zjawiska mają swoje poważnie brzmiące nazwy „skrzywienie autoprezentacyjne”, „egocentryzm poznawczy”, „selektywne porównanie” – zostawmy jednak pojęcia i ich definicje.

Psychologowie przeprowadzili mnóstwo badań i eksperymentów, z których wynika coś dość kłopotliwego: większość ludzi uważa się za lepszych niż przeciętni. Lepszych kierowców, lepszych studentów, lepszych inwestorów. Problem polega tylko na tym, że statystycznie nie może się to zgadzać. Zerknijmy na jedno z bardziej znanych badań dotyczące kierowców.

W klasycznym eksperymencie, przeprowadzonym w 1981 roku przez Ola Svenson, zapytano kierowców, jak oceniają swoje umiejętności na tle innych. Wynik był wyjątkowo optymistyczny. Zdecydowana większość badanych uznała się za lepszych niż przeciętni. W niektórych grupach było to ponad 80%, a zdarzały się wyniki sięgające nawet 90%.

Można by uznać, że trafili na wyjątkowo dobrą próbę. Samych mistrzów kierownicy. Tyle że podobne wyniki powtarzano później wielokrotnie, w różnych krajach i na różnych grupach. Za każdym razem większość była „powyżej średniej”.

Ponieważ większość, nie może być powyżej średniej, to wygląda na to, że większość się myli (albo oszukuje).

 Ci sami ludzie, którzy bez większego wahania zawyżają ocenę swoich umiejętności za kierownicą, siadają później przed ekranem z wykresem. Tym razem nie chodzi o jazdę samochodem, tylko o rynek. Mechanizm jednak zostaje dokładnie ten sam. W końcu, jeśli jeżdżę lepiej niż inni, podejmuję rozsądniejsze decyzje i mam więcej samokontroli, to dlaczego miałbym nie inwestować lepiej niż inni?

Te wszystkie badania oraz zjawiska psychologiczne przyszły mi do głowy ostatnio, gdy usłyszałem, jak ktoś dziwił się, że ludzie zaczynają spekulować na rynkach CFD, mimo, że większość inwestorów traci. I skoro znane są oficjalne statystyki, że jest to ponad 72 procent, to powinno być to wystarczające ostrzeżenie.

Na pewno? Czy w świetle tych wszystkich badań o tym, że uważamy się za lepszych nagle miałaby się pojawić jakaś luka? Czy raczej myślenie – może i 72 procent traci, ale przecież ja jestem inteligentny, zdolny i w ogóle!

Moim zdaniem nie spełnia to żadnej roli. Prawdę mówiąc sądzę, że o wiele prostsze i rozsądne jest amerykańskie podejście, w którym klient oświadcza, że ROZUMIE, że na rynku z dźwignią może stracić część lub całość zainwestowanego kapitału. Koniec.

Żadnych procentów dających złudzenie, że mnie one nie dotyczą bo przecież będę lepszy niż średniacy.